QUI KHUYEN HOC NINH HOA

HÌNH ẢNH NH

HÌNH ẢNH VĂN CHỈ NINH HÒA

Kiến trúc của Văn chỉ Ninh Hòa khiêm tốn như kiến trúc của nhiều văn chỉ ở địa phương khác. Khối vật thể của Văn Chỉ không đáng kể. Phần phi vật thể hay phần “hồn” mới là cái để chúng ta lưu tâm. Tuy bé nhỏ nhưng không mấy người biết bên trong Văn Chỉ chứa đựng những gì. Hãy xem và suy ngẫm - Tiền nhân của Ninh Hòa đã nhắn nhủ, gởi gắm điều gì qua các di vật và văn tự trong Văn Chỉ Ninh Hòa tọa lạc ở Phước Lý …

- VĂN CHỈ NINH HÒA - "Xem người mà ngẫm đến ta" >>

- Hoạt động Văn Chỉ Ninh Hòa >>

Chứng nhận xếp hạng Di Tích Cấp Tỉnh

Toàn cảnh lối vào & chính diện

Bia đá thuyết minh Di Tích Văn Chỉ Ninh Hòa

Nội dung thuyết minh trên bia đá

Mặt trước án phong

Cặp câu đối

Bên phải : Bách lý thanh phong hồi vũ trụ

Bên trái : Nhất luân minh nguyệt chiếu bình môn

Tạm dịch :

Trăm dặm gió mát đều trở về vũ trụ

Chỉ một vầng trăng sáng chiếu đến cửa che gió .

Mặt sau án phong

I – CHÍNH DIỆN :

1. Cặp câu đối thứ nhất (trên hai trụ vôi giữa)

Phiên âm :

Văn nhược giang hà tùy phường khả thành Thù Tứ (*)

Thánh như nhật nguyệt phổ thiên giai hữu Xuân Thu. (**)

Dịch nghĩa :

Văn chương như sông suối, tùy nơi có thể trở thành sông Thù, sông Tứ.

Thánh Đức sáng như nhật nguyệt, khắp nơi đều có Sử Sách.

Chú thích :

(*) Thù Tứ : sông Thù là con sông nhánh của sông Tứ. Đức Khổng Tử giảng học ở gần đấy, nên nói đến đạo, Ngài thường gọi là dòng “Thù Tứ”.

(**) Xuân Thu : Từ mùa Xuân đến mùa Thu, từ dùng để chỉ lịch sử. “Kinh Xuân Thu” : là bộ Sử do Khổng Tử viết về nước Lỗ (từ đời Lỗ Ẩn Công đến Lỗ Ai Công, cộng 242 năm), mục đích của Kinh là chỉnh nhân tâm, ức tà thuyết.

2. Cặp câu đối thứ hai (trên hai trụ vôi bìa) :

Phiên âm :

Tân Định cựu qui mô tọa hướng Bắc Nam lưu vĩnh cửu.

Ninh Hòa tân cảnh tượng Á Âu phong vũ cộng triêm nhu.

Dịch nghĩa :

Tân Định quy mô cũ, tọa hướng Bắc Nam, lưu mãi muôn đời.

Ninh Hòa cảnh tượng mới, Á Âu mưa gió, thấm nhuần khắp chốn.

3. Ở hàng bút dưới mái ngói :

Ở giữa : Văn Thánh Miếu (Miếu Văn Thánh)

( “Văn” : Văn Tuyên Vương, là Duệ hiệu của Đức Khổng Tử.)

Bên trái : Ni Sơn dục tú (Núi Ni Khâu nuôi dưỡng cái đẹp).

Bên phải : Khuyết Lý chung linh (Làng Khuyết Lý chung đúc tinh anh).

II - TIỀN ĐƯỜNG :

1. Mặt trong của hàng bút chính diện, dưới mái ngói :

Ở giữa : Giang Hán thu dương

( Do câu: Thu dương dĩ bộc chi, Giang Hán dĩ trạc chi.

Tạm dịch: Phơi dưới ánh nắng mùa thu, giặt rửa ở sông Giang Hán - câu của Mạnh Tử).

Bên trái : Hiến chương Văn Võ ( chước theo phép vua Văn Vương, Võ Vương).

Bên phải : Tổ thuật Nghiêu Thuấn ( thuật theo đạo vua Nghiêu, vua Thuấn )

2. Mặt tiền của nội điện :

Cặp câu đối trên hai trụ vôi :

Phiên âm :

Xuất hồ kỳ loại, bạt hồ kỳ tụy.

Ngưỡng chi di cao, toản chi di kiên.

Dịch nghĩa :

Cao hơn đồng loại, trội hơn mọi người.

Ngước trông thêm cao, càng dùi càng rắn. (*)

(*): Đây là lời hai học trò của Đức Khổng Tử, là Nhan Uyên và Hữu Tử nói về thầy của mình.

Bên trên gần mái :

Ở giữa : Ninh Hòa Văn chỉ (Văn chỉ Ninh Hòa)

Bên trái : Địa sơn xuyên (Đất có núi sông)

Bên phải: Thiên nhật nguyệt (trời có nhật nguyệt)

III - NỘI ĐIỆN :

1. Bàn tiến tế đặt di tượng Đức Khổng Tử

Hàng chữ trên : Khổng Tử chân tượng

Hai câu hai bên di tượng

Phiên âm :

Đức phối thiên địa đạo quán cổ kim.

Quần thánh đại thành Vạn thế sư biểu.

Dịch nghĩa :

Đức sánh với trời đất, đạo đứng đầu xưa nay.

Xứng bậc tập đại thành, tiêu biểu làm thầy muôn đời.

2. Ba cặp câu đối ở nội điện (từ ngoài vào trong) :

Hướng nhìn nội thất từ phiá trái (thấy 3 câu đối bên trái)

Hướng nhìn nội thất từ phiá phải (thấy 3 câu đối bên phải)

a. Cặp câu đối thứ nhất :

Phiên âm :

Vạn cổ đế vương, sư công thùy Thi Thư Lễ Nhạc Dịch. (*)

Nhất thân thiên địa, chuẩn đạo bị Nghiêu Thuấn Vũ Thang Văn. (**)

Dịch nghĩa :

Là bậc đế vương của muôn đời, có công san định Thi, Thư, Lễ, Nhạc, Dịch.

Một thân bao trùm trời đất, luôn noi theo đạo Nghiêu, Thuấn, Vũ , Thang, Văn.

(*)Thi, Thư, Lễ, Nhạc, Dịch : Tức Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Nhạc, Kinh Dịch. Gọi chung là Ngũ Kinh. Đây là 5 bộ Kinh trong Lục Kinh ( gồm: Thi, Thư, Lễ, Nhạc, Dịch và Xuân Thu), do Khổng Tử san định. Riêng Kinh Nhạc đã bị mất do chính sách “Đốt sách chôn Nho” của đời Tần Thủy Hoàng.

(**) Nghiêu Thuấn Vũ Thang Văn : Tức năm vị minh quân thời thượng cổ Trung Quốc, là Đường Nghiêu, Ngu Thuấn, Hạ Vũ, Thương Thang và Chu Văn Vương.

b. Cặp câu đối thứ hai :

Phiên âm :

Khả sĩ, khả chỉ, khả cửu, khả tốc, Thánh chi thì dã.

Vô ý, vô tất, vô cố, vô ngã, sinh nhi tri chi.

Dịch nghĩa :

Nếu làm quan thì làm quan, nên thôi thì thôi, nên lâu thì lâu, nên chóng thì chóng, là Đức Khổng Tử vậy.

Không riêng, không tư, không đoán trước được, không cố chấp, không vị minh, sinh thời (thầy) luôn theo điều đó.

c. Cặp câu đối thứ ba :

Phiên âm :

Phú hữu túc thành phong thủy cục.

Văn chương kế xuất đẩu sơn Nho.