Học sinh phải biết được một lĩnh vực chuyên môn

Theo GS Dương Thiệu Tống dù học ngành gì, sau bậc phổ thông, học sinh phải biết được ít nhất một lĩnh vực chuyên môn để có thể phục vụ cho gia đình hoặc địa phương nơi mình sống.

GS Dương Thiệu Tống giới thiệu mô hình Trường Trung học Kiểu mẫu Thủ Đức mà ông đã dày công xây dựng và thực hiện cách đây 41 năm:

- Triết lý căn bản của trường là phát hiện năng khiếu, khả năng, sở thích của các em, trên cơ sở đó hướng dẫn để các em phát triển năng khiếu.

Đây là sự phối hợp giáo dục phổ thông và giáo dục hướng nghiệp qua việc thiết lập các ban công kỹ nghệ, kinh tế gia đình, canh nông và doanh thương cho học sinh phổ thông, việc tổ chức các hoạt động hướng dẫn và khải đạo, áp dụng phương pháp học lấy học sinh làm trung tâm, sử dụng trắc nghiệm khách quan trong việc đánh giá học tập, tìm hiểu tâm lý và tuyển sinh…

+ Triết lý giáo dục mà GS xây dựng ở trường này liệu có có thể áp dụng đại trà?

- Tôi xây dựng mô hình này nhằm mục đích nghiên cứu áp dụng cho tất cả các trường, đặc biệt là các trường ở các thành phố nhỏ, nơi không thể mở các trường trung học chuyên nghiệp, dạy nghề riêng lẻ. Tùy yêu cầu từng địa phương sẽ đẩy mạnh về nghề biển, nông, thương…

Vì không phải học sinh nào học xong phổ thông cũng có khả năng vào ĐH nên mục đích của mô hình này là dù học ngành gì, sau bậc phổ thông, học sinh phải biết được ít nhất một lĩnh vực chuyên môn để có thể phục vụ cho gia đình hoặc địa phương nơi mình sống. Do đó mục tiêu của trường là đào tạo từ nhà khoa học, bác học tương lai cho đến bà nội trợ.

+ Phương pháp nào để trường có thể thực hiện được nguyên tắc giáo dục là học sinh nào cũng có thể đào tạo?

- Trường thu nhận học sinh mọi năng khiếu. Lần đầu tiên ở Việt Nam năm 1965, trường áp dụng lối thi tuyển bằng trắc nghiệm khách quan bao gồm một số bài trắc nghiệm phụ và các môn: Văn, Toán, Khoa học thường thức, chú trọng việc khảo sát trí thông minh hơn là khả năng học tập, khả năng thuộc bài, nhớ sách. Ngoài ra, trong suốt quá trình học tập, học sinh được phát hiện năng khiếu và sở thích qua các trắc nghiệm tâm lý, công tác hướng dẫn do các thầy giáo có huấn luyện đảm nhận.

Quá trình học chia làm 2 giai đoạn: Từ lớp 6-9 là giai đoạn dự hướng nhằm tìm hiểu từng em có khả năng về lĩnh vực nào. Từ lớp 10-12 là giai đoạn định hướng. Qua công tác hướng học, hướng nghiệp của trường và sự hợp tác của cha mẹ, các em có khả năng về kinh doanh thì được khuyến khích theo ngành doanh thương, có khả năng văn chương thì học sâu về văn chương.

+ Nhiều trường THPT đã đẩy mạnh việc hướng nghiệp cho học sinh qua việc tổ chức phòng hướng nghiệp có giáo viên chuyên trách. Theo GS làm thế nào để hoạt động này hiệu quả?

- Để làm được công tác hướng học và hướng nghiệp, vai trò của giáo viên hướng dẫn rất quan trọng. Họ phải được huấn luyện kỹ. Một số thầy giáo hướng dẫn tại Trường Trung học Kiểu mẫu Thủ Đức có bằng thạc sĩ về tâm lý. Bây giờ có giáo viên chủ nhiệm nhưng họ không được huấn luyện về hướng học, hướng nghiệp. Người hướng dẫn là người hiểu rõ học sinh qua việc đo lường, tìm hiểu, trắc nghiệm tâm lý, có hồ sơ theo dõi học sinh. Họ giúp học sinh giải quyết những vấn đề riêng tư về học tập, tình cảm…

Ở trường sư phạm, chỉ đào tạo chuyên về tâm lý chưa đủ, phải có đào tạo chuyên về hướng dẫn. Cái thiếu trong giáo dục hiện nay là thiếu chuyên gia về mọi lĩnh vực. Cần có cả trăm chuyên gia trong tất cả mọi lĩnh vực chuyên môn của giáo dục. Chẳng hạn như: Quy hoạch giáo dục, soạn thảo chương trình từ tiểu học đến ĐH, đánh giá đo lường, quản lý giáo dục…Và từng bậc học như tiểu học, trung học cũng cần có chuyên gia riêng.

+ Cho đến nay mô hình Trường Trung học Kiểu mẫu Thủ Đức còn điều gì khiến GS tâm đắc?

- Học sinh ngày ấy đã được học theo lối thuyết trình, thảo luận, đi tham quan thực tế tại các xí nghiệp… Tuy nhiên, ngoài việc học, nhà trường rất chú trọng thái độ ứng xử ngoài đời của học sinh. Tập cho học sinh có thói quen ganh đua về chính mình để tiến bộ. Trường chỉ cho học sinh biết kiểm điểm chính mình để học sinh giỏi không tự kiêu, học sinh yếu không tự ti.

Cho đến nay, tình cảm của học sinh đối với thầy cô cũ tha thiết đến lạ lùng. Đến nay, dù trường không còn nhưng tháng 10 hàng năm học sinh cũ, giáo viên cũ đều có cuộc họp Gia đình Kiểu mẫu.

+ Nhiều người cho rằng, với số học sinh đông như hiện nay đã cản trở nhiều phương pháp giáo dục có tính ưu việt, chẳng hạn như mô hình mà GS vừa trình bày, quan điểm của GS về vấn đề này?

- Tôi muốn nhấn mạnh rằng mọi khó khăn, dù lớn lao đến đâu cũng có thể vượt qua nếu có tinh thần đoàn kết bất vụ lợi của những người làm giáo dục.

Theo HOÀNG MAI - Tiền Phong

Về trước