HỒI KÝ CỦA MỘT THẦY GIÁO TRƯỜNG LÀNG

 Phần I

Những người gieo mầm trí tuệ ở các làng quê Ninh Hòa thập niên 50 - 60 đã lần lượt về bên kia thế giới. Ngày ấy, cái từ “Thầy giáo...” luôn để lại ấn tượng tốt đẹp trong tâm tưởng nhiều người, nhất là những học trò chịu ơn đèn sách của các vị thầy đáng kính ấy. Những cái tên: Thầy Cử, thầy Dật, Thầy Tê, thầy Tịch, thầy Xuân .v.v lần nhạt nhòa trong ký ức người Ninh Hòa. Đầu năm 2007 thầy Ngô về cõi vĩnh hằng. Khi viếng bạn đồng môn, thầy giáo Cầu càng bị thôi thúc viết hồi ký về quãng đời dạy học của mình...

NHỚ LẠI THỜI MỰC TRẮNG GIẤY ĐEN

Biết bao kỷ niệm không bao giờ quên với những hình ảnh lưu giữ và ghi nhớ mãi mãi trong tôi. Tuổi già là dịp để con người ta ôn lại quá khứ và suy ngẫm lại những gì bản thân đã đi qua, nghĩ về những người bạn, những người thân. Đối với bản thân tôi, điều luôn gợi lại trong tâm trí của tôi là những hình ảnh, cặp mắt ngơ ngác thơ ngây của học trò khi mới làm quen mặt chữ i tờ, những nỗi lo âu cho những kỳ thi lục cá nguyệt (thời nay gọi là thi học kỳ), những ngày chia tay bạn bè trường lớp.

Tôi không có ý định viết lại những dòng suy nghĩ của mình khi đã ở cái tuổi gần đất xa trời, đầu óc không còn minh mẫn như thời trai trẻ, nhưng trong một dịp dọn dẹp chiếc bàn giấy mà đã theo tôi trong suốt quảng đời làm nghề gõ đầu trẻ, tôi tình cờ gặp lại một số tấm hình từ thời 1950 khi tôi theo học sư phạm tại Nha Trang. Từ đó thôi thúc tôi viết đôi hàng tâm sự cho riêng mình cùng với một mong mõi nho nhỏ là tìm lại những người bạn đồng nghiệp năm xưa.

Ảnh chụp vào dịp cắm trại tại Cầu Đá-Nha Trang năm 1950

(Trại Đinh Tiên Hoàng)

Ngồi hàng trước (từ trái sang phải): Anh Lý Phưng, Tôi (Lê Bá Cầu), Thầy Trọng, Thầy Bửu, và Thầy ở Vạn Ninh.

Đứng hàng sau (từ trái sang phải): Thầy Định, Thầy Nghiêng, Thầy ở Vạn Ninh, Thầy Ngô, Thầy Hồng, Thầy Hoài, Thầy Tôn.

Tôi theo học Sư phạm tại Nha Trang hè năm 1950. Thời gian học và nội trú cùng với quý Thầy Cô lớn tuổi. Trong khoá học Sư Phạm năm 1950 đầy kỷ niệm đó, chỉ có tôi và anh Lý Phưng (người quê Diên Khánh) là nhỏ tuổi nhất nên được quý đàn anh thương, chân tình dìu dắt, kèm cặp trong những ngày đầu chập chững bước vào nghề giáo chức. Các thầy Trọng, thầy Bưu, Thầy Định, Thầy Ngô, Thầy Hoài… luôn là những tấm gương sáng không những cho bản thân tôi mà cho cả bao nhiêu thế hệ học trò may mắn được các Thầy dạy dỗ.

Ảnh chụp vào dịp cắm trại tại Cầu Đá-Nha Trang năm 1950

(Trại Đinh Tiên Hoàng)

Tôi chỉ nhớ tên một Cô tên Kiệt (quê ở Vạn Ninh) ngồi thứ hai từ phải sang trái

Qua lớp đào tạo Sư phạm, tôi được tuyển dụng làm giáo viên và bổ nhiệm về trường sơ cấp Nghi Phụng cho niêm học 1950-1951 (thuộc xã Ninh Phụng, quận Ninh Hoà, Tỉnh Khánh Hoà).

Ban đầu nhà trường cất tạm trong viên gia của Bà Ba Phụng với tường vách đất. Dù cơ sở hạ tầng có đơn sơ, nhưng học trò lại rất hiếu học, ngoan hiền. Tôi nghĩ có lẽ lứa học trò đầu tiên này là để lại trong tôi nhiều kỷ niệm nhất vì các trò với tuổi đời không đồng nhất, một đôi trò có tuổi hơi lớn so với lớp học nhưng hầu hết các trò đến với mặt chữ với một niềm khát vọng và hoài bảo lớn.

Ảnh chụp trường Nghi Phụng vào năm 1951 khi trường cất tạm

 trong viên gia với vách đất của Bà Ba Phụng với tường vách đất

Tôi dạy tại trường sơ cấp Nghi Phụng được 3 năm (từ tháng 9/1950 đến tháng 8/1953) thì vì hoàn cảnh đất nước chiến tranh mà phải xếp bút nghiên nhận lệnh tổng động viên. Lúc bấy giờ cô Nguyễn Thị Lê được chuyển về thay tôi tiếp tục dìu đắt các học trò.

Sau ba năm xếp bút nghiên, tôi được phục viên và nhận nhiệm sở về trường Võ Cạnh (Quận Vĩnh Xương) do Thầy Nguyễn Hai làm hiệu trưởng lúc bấy giờ, cùng đứng lới với tôi có thầy Phạm Hữu Thức. Thời gian dạy tại trường Võ Cạnh (niêm khoá 1956-1957), tôi nhận được sự giúp đỡ tận tình của anh chị Giáo Hai, anh Thức, anh Kiều Triều, anh Bổng, anh Lãnh, anh Tiền, anh Câu… Đặc biệt chị Hai hoàng đã giúp đỡ tạo điều kiện cho tôi tá túc trong suốt thời gian giảng dạy tại trường Võ Cạnh.

Ảnh chụp trường Nghi Phụng vào năm 1957 khi trường được xây dựng ở khung viên mới (cho đến hiện nay)

Đến niên khoá 1957-1958 tôi được bổ nhiệm về trường cũ Nghi Phụng với quyết định bổ nhiệm làm Hiệu Trưởng. Trong thời gian tôi làm hiệu trưởng trường Nghi Phụng, tôi nhận được nhiều sự ủng hộ của quý thầy cô cùng trường như: cô Hoa, thầy Phú, cô Khuê, cô Ngờ, cô Lành, cô Tuý, thầy Thục… và chúng tôi đã tận tâm tận lực xây dựng và nâng cấp trường.

Với sự hỗ trợ của Ty tiểu học Khánh hoà, chính quyền sở tại, cùng với sự cộng tác đầy nhiệt huyết của anh chị em giáo chức, Trường tiểu học cộng đồng Nghi Phụng dần được tu bổ xây dựng. Có thời trường được ty tiểu học Khánh Hoà chọn làm trường điểm cho cả quận Ninh Hoà và tỉnh Khánh Hoà và chọn làm điểm mở hội nghị giáo chức liên quận Ninh Hoà-Khánh Dương.

Ảnh chụp trường Nghi Phụng vào năm 1971
(sau khi trường tái xây dựng)

Các Thầy cô của trường (từ trái sang phải): Thầy Cẩn, Thầy Thường, Thầy Cừu, Thầy Thục, Cô Khuê.

Suốt quảng đời làm ông thầy giáo trường làng, anh em đồng nghiệp cũng như bản thân tôi đã cố dốc hết tâm lực truyền đạt kiến thức, dạy dỗ các thế hệ học trò theo tinh thần hai chữ Lễ-Nghĩa.

Thôi vài dòng kỷ niệm nhắc lại thời đã qua cho khuây khoả tuổi xế chiều. Tôi mến chúc Quý Thầy Cô “Khương Ninh Trường Thọ”, thương chúc các em học trò cũ của thầy “An vui –Hạnh Phúc”.

(phần II sẽ tiếp tục liên quan đến những hoạt động giáo dục của nhà trường).

Lê Bá Cầu – cựu hiệu trưởng Trường Tiểu học Cộng đồng Nghi Phụng

Thôn Hiệp Thạnh, Xã Ninh Bình, Huyện Ninh Hoà, Khánh Hoà

Điện thoại: 84-58-847789.

Về trước