Những nghiên cứu cơ bản là yếu tố thể hiện khả năng khoa học của một quốc gia

Tại xứ hoa Đà Lạt, có một nhà khoa học trẻ mà tên tuổi của anh đã trở nên quen thuộc với giới nghiên cứu trong và ngoài nước. Với hàng chục công trình khoa học về các loài hoa được giới thiệu, công bố trên các nhà xuất bản, tạp chí uy tín thế giới, Tiến sỹ Dương Tấn Nhựt đã được Who’s Who ghi danh trong ấn bản 2006 - 2007. Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với anh xung quanh công việc và những tâm huyết nghề nghiệp của anh.

PV: Thưa TS Dương Tấn Nhựt, để nói về những sự kiện ghi dấu trong cuộc đời nghiên cứu khoa học của anh cho đến nay, anh nghĩ đến điều gì trước tiên? 

TS Dương Tấn Nhựt: Điều tôi nghĩ đến trước tiên là cuốn sách do tôi chủ biên: “Hệ thống nuôi cấy lớp mỏng tế bào - Sự tái sinh và ứng dụng trong chuyển gen thực vật” dày 530 trang. Đó là một tập giáo khoa thư dành cho nghiên cứu sinh bậc thạc sĩ và tiến sĩ về tế bào học, được NXB Khoa học Kluwer Academic Publishers ấn hành năm 2003. Khi cuốn sách ra đời tôi rất hạnh phúc bởi vì đó là cuốn sách của tôi - một người mang quốc tịch Việt Nam- có mặt mọi nơi trên thế giới, các thư viện quốc gia, các trường ĐH. 

PV: Được biết anh còn tham gia đọc bài và phản biện một số bài báo trên các tạp chí nổi tiếng trong lĩnh vực khoa học này tại nước ngoài. Con đường dẫn đến công việc này như thế nào? 

TS Dương Tấn Nhựt: Tôi rất vinh dự được đọc bài cho một số tạp chí quốc tế, chẳng hạn như Tạp chí về tế bào học, Tạp chí quốc tế về nuôi cấy mô và tế bào thực vật của Hà Lan, Tạp chí về cây trồng ứng dụng của Ấn độ, Tạp chí về nhân giống cây hoa cây cảnh của Bulgaria. Tôi cũng đã đọc nhiều bài phản biện cho những nhà khoa học Mỹ, Italy, Trung Quốc, Nhật bản... Thỉnh thoảng tôi cũng được mời vào đánh giá những luận án TS tại một số nước. Rất nhiều người gửi thư đến cho tôi và muốn làm Post Doc (nghiên cứu sau tiến sỹ) với tôi. Họ cứ nghĩ tôi là một người lớn tuổi, già cỗi và có thâm niên làm việc rất lâu. Họ chưa bao giờ biết mặt tôi cả mà chỉ biết tên tôi thôi. Và hàng trăm lá thư gửi đến để xin những công trình của tôi. Tôi đã đóng lại thành tập những lá thư ấy, bởi vì đối với tôi đó là tài sản. Đó cũng là những trăn trở, tôi muốn làm và đã làm được. Tôi nghĩ rằng phải xây dựng cho mình một uy tín thực sự, một niềm si mê kiên định thì chắc chắn một hệ quả tốt đẹp sẽ đến với mình. Nhưng đến với mình khi tài năng vẫn còn đang phát triển, chứ đến với mình rồi mình sẽ lụi đi thì sẽ không bao giờ tiếp diễn được.

PV: Được vinh danh trên tầm cỡ quốc tế, ngoài niềm hạnh phúc, niềm tự hào dân tộc, chắc hẳn cũng còn có sức ép là sau lần vinh danh đấy mình sẽ làm gì để khẳng định hơn nữa những cái mà mọi người đã thừa nhận?

TS Dương Tấn Nhựt: Tôi cũng chưa có khái niệm thế nào là vinh danh. Tổ chức Tiểu sử quốc tế ở Cambridge (Anh), sau khi họ đã xem xét tất cả thành quả của tôi và họ gửi thư đề nghị Giải thưởng Outstanding Scientic of the 21st (Nhà khoa học xuất sắc của thế kỷ XXI), tôi vẫn nghĩ rằng cái thật nhất của vấn đề là vì tôi đã có đóng góp. Khi nhận được thư tôi cũng rất ngỡ ngàng, họ nói rằng lý do họ đề nghị vì tôi đã có đóng góp trên thế giới và họ biết được qua internet. Hay là tổ chức Who’s who thế giới, Who’s who của Châu Á họ cũng đưa tôi vào danh sách những người có đóng góp cho khoa học. Những việc như vậy lại mang tới cho tôi động lực nghiên cứu và phần nào ái ngại vì mình sẽ phải cố gắng nhiều hơn nữa. Với những sinh viên, những đồng nghiệp của tôi, tôi luôn nói một điều rằng khoa học là cái gì đó rất mênh mông và không có chỗ dừng. Cho nên dù có nhận bất cứ điều gì gọi là vinh danh hay thành đạt hay tài sản từ khoa học mang lại thì tôi cũng không quý bằng việc hàng năm tôi phải suy nghĩ để làm ra vài công trình khoa học. Chính vài công trình khoa học đó mới giữ tôi, chứ không phải tôi ngồi đó và ngắm nhìn những điều mình đã làm được. Tôi chỉ mong rằng sẽ có điều kiện tốt, đủ sức khoẻ, và có chế độ đối xử thích đáng để còn đóng góp mãi. 

PV: Là người rất say mê với công nghệ sinh học, anh có đánh giá như thế nào về lĩnh vực công nghệ sinh học ở nước ta? 

TS Dương Tấn Nhựt: Tôi thấy hiện nay Nhà nước quan tâm rất nhiều đến ngành công nghệ sinh học. Tuy nhiên đường hướng để công nghệ sinh học phát triển thành hàng hoá phục vụ cho công nghiệp hoá đất nước thì câu chuyện về tiềm năng của nó chúng ta phải xây dựng khác đi. Chẳng hạn có những công nghệ sinh học mà hiện nay chúng ta làm, chúng ta đều học tập từ nước ngoài, mà coi nhẹ phần nghiên cứu cơ bản. Những nghiên cứu cơ bản đó lại chính là yếu tố thể hiện tính mới, về những khả năng khoa học của một quốc gia. Dĩ nhiên nghiên cứu cơ bản thì có nhiều chiều hướng. Xu hướng hiện nay là hướng đến công nghệ sinh học phục vụ cho đời sống. Và như vậy chúng ta đang đi đúng hướng của các nước phát triển. Do đó tôi nghĩ rằng chúng ta nên dành khoản kinh phí nhất định cho nghiên cứu cơ bản, vì có những nghiên cứu ấy mới đánh giá được khả năng tư duy của một nền khoa học. Trong những cái tưởng chừng đã cũ nếu ta biết tìm tòi, theo đuổi thì sẽ tìm ra những cái mới. Tôi nghĩ đó cũng chính là hướng đi của công nghệ sinh học Việt Nam để góp phần phát triển xã hội.

PV: Xin cảm ơn anh!

Hồng Vân thực hiện

Về trước