Sầu riêng tất nhiên không phải là món khoái khẩu của người Ninh Hòa chúng ta thời đó, nên rất ít người biết chiếc lá hình dạng ra sao. Tuy nhiên, một chiếc lá sầu riêng mà ai cũng biết, cũng nhớ rất rõ, đó là vở kịch "Lá sầu riêng". Nó từng gây sóng gió trên kịch trường và Kim Cương chính là người đã đưa chúng ta vào thế giới bi thương, với những lời ru nước mắt, với " trời mưa bóng bóng phập phồng, mẹ đi lấy chồng con ở với ai..."

Ngày ấy tôi cũng vậy, không biết cây sầu riêng thế nào, chỉ nghe loáng thoáng quả của nó có mùi rất nặng. Nhưng khi xem "Lá sầu riêng " thì tôi không cầm được nước mắt. Thời khó khăn, cả xóm Rượu chỉ có vài cái ti vi đen trắng. Cuối tuần, khi trên đài có vở tuồng hay là cả xóm như có hội. Nhà nào có ti vi thì biến thành cái rạp xi nê mi ni. Ai cũng lo nhanh bữa cơm chiều, vội vàng tắm rửa để còn đi xem kịch hoặc cải lương, và thường đến sớm để giành chỗ tốt. Đặc biệt với vở “Lá sầu

riêng", chắc không riêng gì xóm Rượu, ai cũng nôn nao chờ đợi và những nhà có ti vi trở thành một "đại hí viện". Rồi chuyện gì đến phải đến, đám đông im lặng đến không ngờ. Ai cũng khóc nhưng không muốn người khác biết, thỉnh thoảng đây đó có tiếng sụt sùi, vài cô gái đưa vạt áo lau vội, bọn con trai thì càng giấu và vì thế mắt cay sè, mũi nghèn nghẹt, lâu lâu bước ra ngoài …

Chị Kim Cương và Má Bảy Nam với nỗi buồn thiên định, đã làm cho nhiều người, trong đó có tôi, đôi khi rơi vào chuỗi cảm xúc: nức nở, nghẹn ngào, òa vỡ như chính số phận mình, bất lực trước nghiệt ngã cuộc đời nhiều trái ngang. Tôi còn nhớ như in đoạn cậu bé tên Sang choàng tỉnh trong một đêm mưa gió, sấm chớp, cái đêm mà mẹ cậu rứt ruột mộng du trên ngã rẽ cuộc đời- tình yêu hay bổn phận, ở lại hay ra đi. Cậu bé đã thảng thốt gọi mẹ:

“chị Hai…đừng bỏ em“. Nhìn ánh mắt thất thần, giằng xé, vô hồn của chị và nỗi tuyệt vọng, cô đơn của đứa bé, tôi đã khóc rất nhiều. Trước mắt tôi nhòa đi với những hình tròn bong bóng lơ lửng vô vọng. Không hiểu sao, thời gian sau, tôi cứ liên tưởng một ngày nào đó sẽ mất mẹ và nỗi ám ảnh ấy đã từng theo tôi trong những giấc mơ thời thơ dại. Rồi thời gian qua nhanh, tôi lớn lên cùng năm tháng, có lúc tôi cứ lẩn quẩn bên mẹ với một lý do thật mơ hồ, mẹ sẽ đi chăng?!. Đôi lần xem lại vở kịch tôi thương nhân vật ấy vô cùng và thầm mong một lần được gặp để chỉ nói một câu.

Bây giờ. Cách đây vài năm, một sáng chủ nhật, khoảng một tuần sau chương trình “Kỷ niệm một năm ngày mất nhạc sĩ Trịnh Công Sơn”, chúng tôi: Những ca sĩ, nhạc sĩ, đạo diễn thân quen như trong gia đình của Hội Quán Hội Ngộ – Bình Quới lại gặp nhau. Vẫn chị Lan Ngọc lúc nào cũng chỉn chu, Saxo Trần Mạnh Tuấn đầy phong độ, Hồng Hạnh vui nhộn, Hồng Nhung khéo léo, Quang Dũng lặng lẽ, Thùy Dương nghịch ngầm, Khắc Dũng thoải mái, Bích Ngà giản dị, MC Phương Thảo trêu chọc (vừa mất vì bệnh ung thư), Nhà Thơ Đỗ Trung Quân luôn tự ti, dí dỏm, Nhạc sĩ Đỗ Lộc uyên bác, Anh Cao Lập hiếu khách (Giám đốc khu du lịch Bình Quới) và tôi. Bán đảo Bình Quới - Thanh Đa hôm ấy đầy nắng gió, vẫn bãi cỏ xanh non với những đôi uyên ương đang chụp hình cưới, vẫn chiếc bánh xe nước đều đều những vòng quay vô vị và chắp chới ngoài xa, bên dòng sông Thanh Đa là những đám lục bình hoa tím biếc trôi mông lung, vô định.

Khi mọi người đã yên vị, rôm rả thì đạo diễn Đoàn Khoa cùng chị bước vào. Ai nấy đon đả chào: "Chị Kim khỏe không?". Riêng tôi không biết, thắc mắc - Ai vậy ?! ca sĩ Lan Ngọc kế bên nói "chị Kim Cương". Tôi chợt nhận ra. Vẫn chiếc áo bà ba đen quen thuộc đến trở thành biểu tượng, gương mặt duyên dáng với mái tóc ngang vai, đôi mắt đầy như chực chờ muốn khóc. Chị tuy đẫy đà hơn những gì tôi thấy trên phim ảnh hay truyền hình nhưng phong thái và giọng nói thì vẫn vậy; nhẹ nhàng truyền cảm kiểu Miền Nam, nụ cười thật tươi nhưng ánh mắt thì buồn vô hạn.

Chị ngồi đấy và vui vẻ với mọi người. Chỉ với món cải rỗ chấm chao nhưng chúng tôi ngồi hàn huyên hàng giờ. Khi trò chuyện với Chị tôi mới hiểu ra rằng: Chị đến đây vì là fan của TCS và người rủ chị là anh Đoàn Khoa – Người đang dựng chương trình "Những cánh chim không mỏi” của đài truyền hình về đóng góp của chị cho nền kịch nghệ Miền Nam. Khi chúng tôi lên thuyền vòng quanh bán đảo Thanh Đa thì Chị về lúc nào không ai biết.

Thời gian sau này, Chị ít xuất hiện trên báo chí, kể cả tạp chí sân khấu hay điện ảnh. Thỉnh thoảng thấy mặt Chị trên những chương trình từ thiện của nghệ sĩ. Nếu Bạch Tuyết trong cải lương được gọi là "chi bảo" thì Kim Cương được vinh danh là "kỳ Nữ ", Chị đã làm tốn hao bao giấy mực, thế mà giờ đây, chiếc "Lá sầu riêng" đã phai rồi chăng? Nhưng không, vẫn có dịp đặc biệt dành cho Chị, đó là ngày giỗ của thi sĩ Bùi Giáng. Khi nhắc tới ông thì người ta thường đưa mối tình tuyệt vọng với kỳ nữ Kim Cương ra đàm luận. Tôi nghĩ Chị không yêu nhưng vẫn giữ cái tình người, tình đời, tình nghệ sĩ, cho một tài năng kỳ lạ như thi sĩ Bùi Giáng đã kiên nhẫn "bao năm ta chờ em“. Tôi phục sát đất thi sĩ họ Bùi, tình yêu của ống chỉ dành cho những kỳ nữ như Marilyn Monroe, Kim Cương. Ông nhìn cuộc đời này rất lạ và người đời nhìn ông khác thường.

“ Mấy em đi bước thụt lùi

Xa xa nhìn thấy anh Bùi chịu chơi ".

Vắng một thời gian dài không gặp, tôi tình cờ diện kiến Chị nhân ngày lễ quốc khánh "Song Thập" trọng đại của Đài Loan tại khách sạn Equatorial, quận 5. Thấy từ xa chiếc áo dài quen thuộc, giữa hai hàng lẵng hoa chúc mừng đầy màu sắc. Tôi nhận ra ngay. Chị đang ra về lúc vợ chồng tôi đến, có lẽ chị chỉ đến tặng hoa, chúc mừng. Gặp nhau Chị hỏi “hai đứa khỏe không? Chị phải về sớm có việc, hai đứa ở lại chơi nhé!“. Thành phần tham dự là những quan chức chính quyền, những nhà ngoai giao và thương gia, nhưng không hiểu duyên cớ gì, Chị không còn là người đương thời nhưng vẫn có mặt. Mãi sau này tôi mới nghĩ ra Chị đã từng nhận giải Kim Tượng tại Đài Loan với bộ phim "Chiếc bóng bên đường" cùng với Kiều Chinh. Chị là khách mời đặc biệt của buổi tiệc lễ trang trọng này.

Mùa vu lan, tôi lại trở về thị trấn “Hoa Bằng Lăng “ thăm mẹ. Cái nắng oi nồng của xứ Ninh làm mọi người dễ buồn ngủ hơn sau bữa ăn trưa. Giờ này mà ngủ thì chắc phải đến chiều, như thế tiếc lắm vì tôi còn rất ít thời gian. Tôi bèn gợi ý, mời mọi người xem kịch nhưng chằng thấy ai quan tâm. Rất may có người nào đó buột miệng - kịch gì vậy?. Tôi vội trả lời - "Lá sầu riêng". Mọi người như chợt tỉnh, cùng lên tiếng hưởng ứng và đi lên phòng khách - nơi mà gia đình tôi vẫn thường tụ tập xem tivi, uống trà, nói chuyện. Gia đình tuy không đầy đủ, chỉ toàn phụ nữ: Cô Mười, thím Chín, chị Quí, chị Vân, chị Thủy, có cả má tôi. Cánh đàn ông chỉ có anh Thọ và tôi, nhưng không khí có vẻ xôm tụ.

Bộ VCD tôi kiếm được tại Sài gòn về vở kịch này quả là "của hiếm" vì sau vụ cháy đài số 9, nó dường như mất tăm trên truyền hình, không ai còn có dịp xem lại lần nữa. Vở kịch có lẽ là phim tư liệu còn lại đâu đó, được người ta phục hồi với nguyên dạng trắng đen, âm thanh mono và chất lượng hình không nét lắm, sân khấu là một hội trường không xác định, không có phông màn, không ánh đèn sân khấu. Nhưng không sao, mọi người như đang chìm dần vào ký ức một thời xa vắng, cũng đã gần 30 năm còn gì?! Tôi nghe những tiếng thút thít thật gần và hình như lâu lắm tôi không được nghe giữa lòng phố thị đua chen này. Tôi chợt nhìn quanh. Vẫn không gian ấy năm nào, cũng những khuôn mặt ấy ngày nào nhưng bây giờ tóc đã bạc, ánh mắt nhuốm màu thời gian, duy chỉ có những giọt nước mắt không thay đổi, ngập ngừng lăn dài trên má. Còn tôi, thằng bé 10 tuổi ngày nào, bây giờ đã gần bốn mươi cũng không nén được cảm xúc…nước mắt dâng trào và tôi lại bước ra sau vườn như bao lần trước. Một buổi chiều hạ vàng tĩnh mịch, tiếng gà hàng xóm gáy xa xôi, cây mận già cuối vườn lao xao với ngọn gió đồng ít ỏi, vài chiếc lá khô rơi nhẹ đâu đây. Tôi chạnh nghĩ mông lung về “Chiếc lá sầu riêng". Nó cần lắm thay cho những giọt nước mắt, cần lắm thay cho sự xích lại của những con người và cần lắm thay cho những ngày về ngồi dưới mái nhà xưa, bên mẹ thương yêu. Tôi thoáng nghe "trời mưa bong bóng phập phồng, mẹ đi lấy chồng con ở với ai…"

Dương Tấn Sơn

Sài Gòn, Tháng 9/2006