QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Tác Giả

Nguyễn Cường quê Xóm Mới - Thị trấn Ninh Hoà. Học Võ Tánh, Đại học Kỹ thuật Phú Thọ. Hiện là kỹ sư công chánh cho Departerment of Transportation, California - USA

Tác Phẩm

*Khoa bảng, Trí thức và Nhân tài Đất Việt:

Kỳ 1, kỳ 2

* Bức Tâm Thư

 * Ngôn ngữ và Trí Tuệ

Kỳ 1, kỳ 2

* Nguồn gốc của Âm Lịch và Tử vi

Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Khoabảng, Tríthức, và Nhântài ĐấtViệt

(Kỳ 1)

Nguyễn Cường

* Một số từ viết ghép trong bài là cách thể hiện của tác giả trong ý tưởng cải cách tiếng Việt theo 
lối đa âm mà chúng ta sẽ được đọc trong các bài sau.

Năm vừaqua trongnước bỗngnhiên xuấthiện khánhiều những buổi hộithảo thuyếttrình nóivề việc xửdụng chấtxám, giáodục và đàotạo. Thêmvàođó là hàngloạt các bàiviết có chủđề nói nhiều về tríthức ngườiViệt. Nhìnchung, thậtlà một sựkiện đángchúý và tintưởng rằng, lãnhđạo Việtnam cũng đã nhìnthấy rõ được conđường duynhất để làmcho dângiàunướcmạnh, với hyvọng trong tươnglai đấtnước Việtnam sẽ trởthành một trong những con Hổ của châuÁ.

Trongkhiđó thì hơn 30 nămqua ở hảingoại, khôngthiếugì những bàiviết nhằmvào chuyện trămdâuđổđầutằm, phêphán chỉtrích, quy tấtcả những taihoạ xảyđến cho dânViệt trong hơn thếkỷ qua vào hai thànhphần được ngầmhiểu là ưutú nhất của xã hội, Khoabảng và Trí thức. Điểnhình là mớiđây, đãcó những loạt bài và những tranhluận gaygắt, phêbình rất tiêucực về giớitrí thức ngườiViệt. Dù khônghẳn là hoàntoàn sai, nhưng hìnhnhư có một sựhiểunhầm khôngthểbỏqua được, nếu không muốn nói là " Sai một ly, đi một dặm."

Thậtsự là đasố ngườiViệt đã hiểunhầm hơn suốt một thếkỷ qua, kểtừ khi chữquốcngữ trởthành chữviết chínhthức của cảnước, về bảnchất của ba thànhphần trong ngônngữ Việt: Khoabảng, Tríthức và Nhântài. Đángngạcnhiên và bứcxúc ởđây, khôngphảilà đasố khôngbiếtrõ sựkhácbiệt chitiết về ýnghĩa của ba từngữ nóitrên, nhưng đasố đều chỉ muốn đơngiảnhoá vấnđề bằngcách nhậpchung ba thànhphần trên vào thành một, chotiệnviệc ănnói và nhấtlà cho đỡ mấtthìgiờ (!?)

Kếtquả chothấy là ngayđến bâygiờ sau gần một thếkỷ dùng những từ nóitrên, đạiđasố dânViệt vẫncòn lúngtúng chuyện chữ và nghĩa. Thídụ cụthể như theo từđiển tiếngViệt do Viện Ngônngữhọc địnhnghĩa: "Tríthức là người chuyên làmviệc về laođộng tríóc và có trithức chuyênmôn cầnthiết cho hoạtđộng nghềnghiệp của mình". Nếu chịu tìmhiểu những địnhnghĩa trên, chúngta có lýdo để nóirằng địnhnghĩa trên khôngđạt hết ýnghĩa, dễ bị hiểunhầm, và nhất là cần phảiđược điềuchỉnhlại cho rõhơn.

Thậtra khôngphải chỉcó ngườiviết có nhậnđịnh nhưtrên. Trong vài tuần liêntiếp mớiđây, đãcó một loạt bàiviết về chủđề "Tríthức" được mạng VNNet trongnước tổchức, trongđó các tácgiả cũng cócùng một nhậnđịnh tươngtự, là không đồngthuận với địnhnghĩa về tríthức của Viện Ngônngữ. Rõrệtnhất để minhchứng là có rất nhiều người làmviệc "laođộng tríóc và có trithức chuyênmôn" như: Giáoviên, Nhânviên thuếvụ, Thưký kếtoán, Thôngdịchviên, Ngânhàng, Chiêmtinhgia v.v, mà đâuphải tấtcả đều đượccoi nhưlà tríthức hết! Ngượclại, những người có chuyênmôn nhiều về laođộng chântay như Nhasĩ, Bácsĩ giảiphẩu và chỉnhhình, Kỹsư cơkhí v.v, thì có ai dám nghĩ khôngphải là tríthức!?

Hậuquả taihại do từ sựhiểunhầm nóitrên đã cho xuấthiện hàngloạt những hiệntượng gọi nômna là "Râu ông này lại cắm cằm bà kia!" Kếtquả vôtình là chúngta đã cho rađời một xãhội kém hiệuquả, nhấtlà ở khâu giáodục và đàotạo. Chỉ nói đến riêng về sựhiểunhầm thôi, thì cũng đã đưađến những câuchuyện rất đángbuồncười. Thídụ như trong vàinăm qua, có một số tỉnhthành đã cốgắng "chiêuhiềnđãisĩ" bằngcách ragiá đànghoàng, là sẽ tặng mộtsố tiềnthưởng "đầuquân" cho những ai có bằngcấp tốtnghiệp sauđạihọc như Thạcsĩ hay Tiếnsĩ, nếu chịu về làmviệc tại tỉnhnhà!

Nhưng sựkiện trên cũng chưa bứcxúc bằng chuyện VN đã ngõlời yêucầu Mỹ giúp xâydựng cho Việtnam một "Trường Đạihọc đẳngcấp quốctế"! Bứcxúc ởđây chínhlà điều khócóthể thựchiện được, ítra là trong thờiđiểm hiệntại này. Muốn có một trường đạihọc đẳngcấp quốctế, thì điềucănbản đòihỏi đầutiên là cầnphảicó bangiảnghuấn trìnhđộ quốctế. Nghĩalà ngoài trìnhđộ hiểubiết chuyênmôn, bangiảnghuấn phảicó thunhập khácao, nhấtlà tinhthần độclập trong côngviệc nghiêncứu và giảngdạy.

Nhưng cũng chưađủ! Quantrọngnhất là ở đầuvào, cầnphảicó sinhviên đạtchuẩn trìnhđộ quốctế. Những sinhviên khôngphải chỉcó kiếnthức đầyđủ, màcòn phảiđược chuẩnbị ngay từthời còn ở bậc trungtiểuhọc. Phải ó những sinhviên có thóiquen tự nghiêncứu họchỏi, biếtcách tranhluận vớinhau trong lớphọc, không ngầnngại nóilên những ýtưởng khácbiệt cuả mình với giảngviên hay giáosư v.v, như những sinhviên có cùng một trìnhđộ ở khắpnơi trênthếgiới.

Sauhết là khi đãcó hai yếutố thầy và trò rồi, thì cũng chỉmới thoảmản có điềukiệncần, vẫncòn chưađủ! Muốn cóhết tấtcả các điềukiện cần và đủ, thìlại phảicó một xãhội hay môitrường vănhoá đạt chuẩnquốctế baobọc xungquanh để duytrì mứcsinhhoạt tốithiểu và hổtrợ vậtchất lẫn tinhthần cho đờisống của sinhviên và bangiảnghuấn. Dođó, cơcấu tổchức đầyđủ cuả một trường Đạihọc có đẳngcấp quốctế thường rộnglớn như một thànhphố thugọn lại (University có từnghĩa nguyênthuỷ là Universal City) Nếu không hộiđủ các điềukiện nóitrên thì kếtluận chung là không ai cóthể giúp để lậpnên được một trường Đạihọc đẳngcấp quốctế thànhcông tại VN, trong môitrường chưađạt chuẩnquốctế.

Lầnlượt sauđây ngườiviết sẽ phântách chitiết ba thànhphần Khoabảng, Tríthức và Nhântài nóitrên, với hyvọng sẽ manglại cho đọcgiả một cáinhìn rõhơn về bảnchất của những thànhphần ưutúnhất trong xãhội VN. Nhưng trướchết, tưởng cũngnên nhắclại là bàiviết này chỉcó ýđịnh duynhất là phântích ýnghĩa của từngữ theonhư cáchhiểu của ngườiViệt, qua ngônngữ hay vănhoá Việt màthôi. Trướchết xin bắtđầu bằng giớikhoabảng.

Khoa Bảng

Trong ba thànhphần nêu trên đầu bàiviết này, cólẽ giớiKhoabảng là dễ địnhnghĩa và hiểu hơnhết. Dù ai íthọc nhưng nghenóiđến ông Cữnhân, Luậtsư hay Bácsĩ , thì cũng đều hiểu và biếtngay vịtrí của người được giớithiệu trong xãhội.

Khoabảng đúngtheo nghĩađen là "Có tên trên Bảngvàng". Thời Nhohọc ngàyxưa, một thísinh thiđậu thườngđược đềtên trên "Bảng" niêmyết có ghirõ là "Khoa" thi năm nào. Nhưvậy thì rõràng là khôngcó một sựkhácbiệt nàohết từxưađến nay. Những ai thiđậu hay ratrường tốtnghiệp từ cấp caođẳng hay đạihọc trởlên, thì cóthể đượccoi nhưlà thuộcvề giới "Khoabảng". (Cũng xin ghichú riêng ởđây là ngườiMỹ lại khôngcó ngôntừ riêng để nóivề giớikhoabảng. Họ chỉ nóichung với nghĩa rất rộng là thànhphần được giáodục tốt, hay gọilà well-educated class). Nhưng thậtsự để gianhập giớikhoabảng có khó lắmkhông? Câutrảlời sẽlà không và sẽđược giảithích sauđây.

Điều đángngạc nhiên mà ítngười chúý là, để gianhập được giớikhoabảng hay tốtnghiệp đạihọc, một người chỉ cầncó "trínhớ" tốt trungbình là đủ, theo đúngnhư tiêuchuẩn hiện nay. Thậtvậy, tấtcả chỉ tuỳthuộc vào trínhớ! Nếu thời Nhohọc xưa, các nhàkhoabảng chỉviệc họcthuộclòng, hiểu nghĩalý và nhớ các bài vănthơ trong Tứthư Ngũkinh là đủ, thì ngàynay đối với nềntânhọc cũngchẳng khác gìmấy. Những ngànhhọc về Y-Nha-Dược nhất là Luật, chỉ cần sinhviên có một trínhớ tốt để nhớhết tấtcả các trườnghợp cóthể dùngcho giảiquyết các vấnđề phápluật cho thânchủ.

Ngay các mônhọc về kỹthuật hay toán, thường cũng chỉ thuộclòng mộtsố côngthức cănbản, hiểu nguyênlý ápdụng và nhấtlà "ghinhớ" các phươngpháp để tìmcách giải bàitoán là đủ. Chẳngcógì để gọi à thôngminh lắm như đasố lầmtưởng. Nga cả khi nóiđến thựcchất của sựthôngminh, đúnghơn cũng chỉlà một biếndạng từ trínhớ tốt mà ra thôi! Nên biết là, sởdĩ ở VN có rấtít Bác sĩ Kỹsư là vì nhànước khôngcóđủ khảnăng tàichánh và nhânsự để đàotạo nhiềuhơn, nên consố sinhviên được tuyển ở đầuvào bị hạnchế đi rấtnhiều. Nhưng ai cóthể cóđược một "trínhớ" tốt trungbình? Câutrảlời là đasố nhânloại sống trêntráiđất này kểcả dânViệt mình nóiriêng! Cụthể minhchứng là consố hơn 1.5 triệu ngườiViệt sống ở Mỹ. Trongsốđó phải gần mộtnửa còn trong tuổi đihọc và chưa đi  học (dưới 25), cònlại khoảngchừng 800 ngàn ngườilớn. Trong số 800 ngàn đó cũngcó hơn mộtnửa là những người khôngmuốn đihọc, gồm các thànhphần như ngườigiàcả hay bận đilàm vì sinhkế, nhấtlà phầnđông phụnữ theo truyềnthống Áđông, thường muốn ởnhà để giữcon và làmnộitrợ. Vậythì nếu tínhra chothấy phùhợp với consố cònlại, là có khoảngchừng 300 ngàn (18% của số hơn 1.5 triệu) chuyênviên ngườiViệt ở hảingoại có trìnhđộ đạihọc!

Vậythì ngườiViệt ở hảingoại có khácgì ngườiViệt ở trongnước không? Nếu tính đúngtheo tỷlệ thì cảnước VN phảicó khoảng trên 15 triệu khoabảng (Trongkhi theo thốngkê, nướcMỹ cókhoảng 50 triệu hay chừng 17% dânsố tốtnghiệp đạihọc! Vẫn íthơn con số 18% của ngườigốcViệt) Thựctế chothấy là VN chỉcó khoảnggần một triệu rưỡi dânsố có trìnhđộ Đạihọc hay Caođẳng. Một consố quá ít! Tạisao? Câu trảlời cơbản là mặcdù ngườiViệt ở nướcngoài hay ở trongnước không khácnhau mấy về mứcđộ thôngminh hay trínhớ, nhưng có một sựkhácbiệt lớn do chínhvì môitrường xãhội, và dĩnhiên là do sựsaibiệt trong mứcsốngkinhtế màra.

Xãhội nghèo thì ít trườnghọc nên consố thunhận sinhviên phải bị giớihạn, kếtquả là đasố đã khôngcó cơhội đểđược đihọc. Những giađình nghèo với cáiăn cáimặc còn lochưaxong, thì nóigì đếnchuyện đihọc. Mặtkhác, nếu những đứatrẻ từlúc mới sinhra chođến tuổiđihọc mà ănuống thiếu chấtdinhdưỡng cầnthiết, hay thườngxuyên bịđói và thiếuăn, thì chắcchắn nãobộ sẽ bị mấtđi rấtnhiều hai khảnăng cho sựhọc là "tậptrung tinhthần" và "khảnăng tưduy". Kếtquả là mặcdù dânViệt có hiếuhọc, nhưnglại khôngđược đihọc. Hoặcgiả nếu có cốgắng đihọc thì mộtsố khôngít rồi cũng sẽ thấtbại, không họcđược vì trínhớ bị trởngại, do hậuquả cuả việc ănuống thiếudinhdưỡng, đưađến kếtquả là đầuóc khôngthể tậptrung được để tưduy! Chưa nóiđến nhiều thanhthiếuniên phải phụlo cho côngviệc sinhkế của giađình, nên đànhphải dở dang, giánđoạn việchọc.

Nóivậy để chothấy phầnđông giới khoabảng VN trong mấy trăm năm qua thậtsự chẳngcó tàicán đặcbiệt gì hơnngười cả, trừ một chút maymắn có một trínhớ khátốt, được sinhra trong những giađình khágiả có đủănđủmặc và được đihọc! Gần tám trăm năm lịchsử của ĐạiViệt chịu ảnhhưởng vănminh Trunghoa, và gần một trăm năm theo vănminh Âuchâu của cảnước, Việtnam chỉmới có khảnăng đàotạo rađược mộtsố những nhàkhoabảng! Và, trongsố hàngtrăm têntuổi cuả các nhàkhoabảng VN có tên khắc trên những con Rùa đặt trong Vănmiếu, thì chỉcó mộtsố rấtít xứngđáng được gọilà "Kẻsĩ ", tươngđương với danhxưng là "Tríthức" thờinay.

(Xem tiếp kỳ 2)

Nguyễn Cường

 

 

Về trước

   

Mọi thông tin về Website xin gởi về webmaster@ninhhoatoday.net