QUI KHUYEN HOC NINH HOA

 

HOME

 

SƯU TẦM - BIÊN KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cụ Lê Khải - Hội viên gương mẫu

Ngày xưa, Đức Không Tử có dạy : ”Thất thập cổ lai hy”. Hiện tại, văn minh nhân loại phát triển về mọi mặt: Khoa học kỹ thuật, y học. . . tuổi thọ của con người ngày càng được nâng lên. Điều đáng nói là tuổi thọ tăng cao mà thân thể vẫn khỏe mạnh, tâm hồn còn sáng suốt, chăm lo dạy bảo con cháu, giúp đỡ nhân quần xã hội thì có lẽ cũng hiếm. Cụ Lê Khải một thành viên của Hội Khổng học Ninh Hòa là một người như thế.

Ông bà Lê Khải

Cụ Lê Khải, người làng Nghi Phụng, xã Ninh Phụng, huyện Ninh Hòa. Cụ sinh năm 1914 (Giáp dần), tính theo âm lịch, năm nay cụ được  93 tuổi . Là con của một gia đình có nề nếp nho phong, lễ giáo. Nội cụ là Lê Đình Lập làm Lệ Mục huyện Tân Định, nay là Ninh Hòa. Thân sinh cụ là Lê Chánh làm Lý trưởng làng Nghi Phụng.

Năm 7 tuổi, Cụ được cha mẹ cho đi học chữ nho, mặc dù lúc bấy giờ, Trung kỳ đã bãi bỏ việc học và thi cử bằng chữ Hán (từ năm 1918). Đến năm 15 tuổi, cụ mới đi học quốc ngữ ở trường làng Xuân Hòa (trường chỉ có 3 lớp). Cụ thi đỗ Sơ học yếu lược và qua kì thi tuyển (concours) , mới được xuống học lớp nhì nhỏ (cours moyen 1er année ) tại trường Phủ - đó là trường Pháp Việt Ninh Hòa, được xây dựng năm 1922.

Cụ Khải học hết lớp nhì lớn ( cours moyen 2ème année ) thì nghỉ học. Năm 1934, lúc 20 tuổi, Cụ đi làm Thừa Phái tại Phủ đường Ninh Hòa, đến năm 1941 thì nghỉ việc.

Là cháu đích tôn Cụ Khải được ông bà nội giao từ đường cho cụ quản lý.

Ngôi nhà được xây dựng cách đây 190 năm (1817 – 2007) nhưng hiện nay vẫn còn nguyên vẹn cho dù đã trải qua nhiều năm mưa sa bão táp và chiến tranh khói lửa. Đây là dạng nhà cổ đang được Tỉnh Huyện quan tâm bảo tồn.

Nhà cụ thiết kế theo dạng mái chái, lợp ngói âm dương. Toàn bộ cột, kèo, trính đều làm bằng gỗ, chạm trổ công phu với nhiều họa tiết hoa văn độc đáo. Nhìn chung, bàn ghế, tủ giường, rương, liễn đối. . .đều làm bằng gỗ quý, cẩn ốc xa cừ với nghệ thuật chạm trổ độc đáo của triều Nguyễn.

Cụ có tham gia các hoạt động chống Pháp tại địa phương nên nhiều lần cụ bị Pháp bắt giam, nhưng cụ vẫn giữ được cái phẩm chất của một người dân yêu nước.

Tính đến nay, quá tuổi “Cổ lai hy” nhưng cụ vẫn còn khỏe mạnh. Dáng người cao, gầy, đôi mắt vẫn còn tinh anh so với tuổi đời, cụ luôn chú trọng đến việc dạy bảo con cháu cách lập thân, hoàn thiện đạo đức, nhân phẩm con người theo lời dạy của Thánh hiền.

Cụ luôn quan niệm “ Mình vì mọi người “. Bởi vậy, khi bà con có nhu cầu về vấn đề tang, lễ, cưới hỏi, địa lý. . ., trong khả năng của mình, cụ sẵn sàng giúp đỡ. Bởi theo cụ, đó là tập tục từ xưa của dân tộc, chứ không đi quá đà dẫn đến vấn đề dị đoan, mê tín. Sức khỏe còn, cụ sẵn sàng làm việc, như lời thơ của Tản Đà :

Non sông còn nặng gánh tình,

Trời chưa cho nghỉ thì mình cứ đi.”

Cụ Khải là hội viên của Hội Khổng học Ninh Hòa (Phước Lý). Năm 1994, khi Văn Miếu được khôi phục lại, cụ đảm trách phần văn tế trong các ngày lễ Thánh đản, Thánh húy. Cụ luôn nhiệt tình trong mọi sinh hoạt cũng như giao lưu với các hội bạn.

Những ngày cuối đời, cụ đã giành thời gian sưu tầm nhiều tư liệu, sao dịch một số văn bản bằng chữ Hán. Ứơc muốn cuối cùng của cụ là truyền đạt lại cho con cháu những gì đã và đang làm hôm nay, giữ lại một phần nhỏ tập tục cổ truyền của dân tộc.

Cũng cần nói thêm, hỗ trợ cho cụ làm được các việc nói trên, một phần là nhờ ở cụ bà. Năm nay cụ bà đã 90 tuổi, lưng hơi còm, do tháng ngày lo toan cho công việc của chồng con.

Ông bà có tất cả 4 người con đều nên người, có gia cư việc làm, kinh tế ổn định và tất cả 20 cháu nội ngoại cùng 2 chắt.

Theo cụ điều tâm đắc nhất là suốt đời cụ đã xây dựng được một gia đình tương đối có mẫu mực và góp một phần nhỏ vào việc phát huy đạo học của Thánh hiền.

Cuối bài viết, xin được ghi lại bài thơ tự sự của cụ:

Lúc bỉ cực rồi được thái lai

Qua ba chế độ vẫn còn đây.

Tuổi thọ chín mươi sống tháng ngày.

Trải nếm mùi đời cay đắng ngọt

Qua từng thứ lớp biết xưa nay.

Văn minh đổi mới đời tự chủ

Được hưởng thanh bình cuộc đổi thay.

Độc lập, tự do là quý nhất

Được quyền được sống được vui say.

Lê Trọng Hường

2007

(Ban QL Văn chỉ Ninh Hòa)

>> Ngôi nhà cổ gần 200 tuổi ở Ninh Phụng – Ninh Hòa

 

Về trước

Mọi thông tin về Website xin gởi đến webmaster@ninhhoatoday.net