QUI KHUYEN HOC NINH HOA

 

HOME

 

SƯU TẦM - BIÊN KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MÓN CỌP NĂM DẦN

Ngô văn Ban

 

 

            Cọp là con vật quý hiếm và nếu hôm nay không ra sức bảo vệ thì sẽ đi đến chỗ tuyệt chủng không xa. Đó là do con người từ xưa đến nay đều ra sức săn bắt con vật quý hiếm này vì nó cung cấp cho con người cả thân thể của nó, từ da, móng vuốt, răng đến xương thịt … để con người mưu lợi hay chạy chữa bệnh, tăng cường sinh lực.

            Con người bắt, giết con vật rất hung dữ, rất mạnh mẽ và khôn ngoan này bằng nhiều cách : dùng lưới, dùng bẫy, cung tên giáo mác, sau này dùng súng đạn … Dùng lưới vây bắt cọp phải dùng loại dây rừng thật chắc, dẻo dai để đan lưới và vây lưới phải nhiều vòng mới bắt được cọp.  Dùng bẫy phải dùng thịt tươi hay thịt ươn để nhử cọp. Dây cột cọp khi mắc bẫy phải luồn trong ống tre để khi cọp dính vòng dây không cắn được dây. Cạnh bẫy là một cái hố sâu ngụy trang bằng lá cây rừng và lót dây dây rừng phía dưới để khi cọp dính bẫy, rớt vào hố không thể vùng vẫy chạy thoát được. Sau này, đi săn cọp bằng súng đạn. Toán thợ săn cọp thường đến các trảng tranh về ban đêm tìm cọp, nơi có nhiều nai đến ăn tranh vì cọp rất thích khẩu món nai này. Tuy nhiên, cọp rất thính hơi, hít được hơi người là nó lãng tránh ngay. Do đó thợ săn phải đứng dưới gió so với vị trí của cọp. Săn cọp ban đêm phải có đèn, thú rừng nào cũng ưa nhìn đèn. Thợ săn phải chuyên nghiệp mới phân biệt được mắt mắt cọp khác các mắt các con thú khác như thế nào, nếu không, bắn lầm thú khác, cọp “dông” mất.

            Khi con cọp bắt và giết được, công việc đầu tiên của người thợ săn là đốt râu cọp cho cháy hết. Họ cho rằng râu cọp rất độc, lọt vào tay kẻ xấu sẽ hại người. Truyền rằng râu cọp nhét vào một mụt măng non, khi măng già, râu cọp sẽ biến thành một con sâu lạ. Phân của con sâu này rất độc, chỉ cần một bụi phân trong ly rượu là có thể làm chết ngay một người to xác.

            Có khi thợ săn thuê xe, thuê người chở xác cọp về nhà để làm thịt. Nhưng có người lột da ngay trên rừng với con dao đặc biệt. Thợ săn tay nghề mới lột được da cọp một cách nguyên vẹn, da bị rách thì bán chẳng được bao nhiêu tiền. Bộ da sẽ được mang về, nhẹ hơn mang một con cọp to xác, nặng nề. Sau đó, họ đào một cái huyệt cạn chôn xác con cọp đã bị lột da. Họ phủ lên một lớp đất và những cành cây có gai và đánh dấu cẩn thận để sau còn tìm đến. Ba tháng sau, họ đến, đào đất lên và thu lượm bộ xương cọp còn nguyên vẹn, không có một tý thịt bám vào. Đó là trong rừng có một loại sâu bọ chuyên ăn xác thú, người ta gọi nó là “sở vệ sinh của rừng rú”, giúp cho rừng khỏi hôi thúi bởi những xác động vật.

Bộ da cọp có người mua về thuê người dồn chất độn vào để dựng lại một con cọp giống hệt cọp sống để trang trí nơi phòng khách. Có khi chỉ độn cái đầu cọp, còn toàn bộ da cọp để nguyên, trải ra dưới sàn làm thảm. Có người căng toàn bộ da cọp treo trên vách để ngắm nghía. Da cọp còn được dùng bọc ghế ngồi, may quần áo, may túi xách … Ngày xưa, da cọp còn là trang phục của các tướng lãnh. Da cọp rất giá trị và quý hiếm nên được nhiều người săn lùng. Hùm chết vì da, người ta chết vì tiếng / Hùm chết để da, người chết để tiếng là thế.

Lông đuôi cọp, có người nói đem đốt, tin rằng uống sẽ trị được bá bệnh. Vuốt cọprăng nanh của cọp được gọt dũa, đánh bóng, bọc vàng hay bạc dùng làm đồ trang sức bán bạc triệu vì tin rằng đeo nó sẽ tăng thêm sức lực, tránh được những hiểm nguy, bệnh tật.

Nhưng cái quý nhất của con cọp là xương cọp. Xương cọp dùng để nấu cao thường gọi là cao hổ cốt.

Nấu cao hổ cốt phải dùng toàn bộ xương con cọp, không thiếu miếng xương nào. Đặc điểm dùng để phân biệt xương cọp với các xương khác, đó là răng hàm có hình chữ ‘tam sơn’. Cọp chết trong rừng lâu ngày xương trắng bợt, nếu ngâm nước lâu thì bị gãy nát. Cọp săn bắn được thì xương dính liền nhau, trắng ngà, để hơi vàng, nhưng kỵ nhất là cọp bị bắn bằng tên độc, vì chất độc có thể ngấm vào xương. Có người cho rằng nếu nấu cao toàn xương cọp thì cao sẽ có mùi hôi, ngâm rượu sẽ không có mùi thơm, nên cần phải thêm xương sơn dương (dê núi) hoặc thêm vào xương khỉ. Để tạo chất kết dính, cần thêm vào gạc nai già hay yếm rùa và thêm đại hồi vào làm bớt mùi hôi của cọp. Dùng xương cọp nấu cao thì phải làm sạch thịt bám quanh và đập vỡ xương ra, rửa sạch hết tủy rồi đem sấy thật khô, ngâm hai đêm trong nước nóng với lá trầu, gừng nướng đập dập. Để nấu một bộ xương cọp thành cao phải mất bảy ngày bảy đêm.

Cao hổ cốt ngâm vào rượu để uống hay thái thành miếng nhỏ để ngậm một hồi cho tan trong miệng hay tán mịn uống với rượu. Theo Đông y, hổ cốt có tác dụng bổ dưỡng gân cốt, trục phong hàn, trị phong thấp tê bại, lưng gối nhức mỏi, gân cốt co duỗi khó.

Người ta còn treo xương cọp trên nóc nhà để đuổi ma quỷ, nằm ngủ tránh bị ác mộng …

Ngoài da, xương, móng vuốt, răng lông … cọp còn cung cấp thịt cọp cho con người. Thịt cọp, theo Đông y là một món ăn bổ dưỡng, nhưng không được phổ biến vì nó quý hiếm. Có người đã từng ăn thịt cọp tẩm gia vị đem nướng thì thấy có mùi hôi hôi, ăn không được. Người ta còn đem thịt cọp làm khô, gọi là khô cọp. Vũ Bằng trong Món lạ miền Nam đã từng  ăn khô này rồi. Ông cho rằng ăn khô cọp cho vui vì lạ miệng, chứ thực ra dai cứ như là chão rách, mà lại khai, chẳng ra cái gì. Người ta bảo rằng khô này trị được ban trái, gấp trăm thịt cọp tươi. Ăn cái khô này, theo lời các cụ già, phải cữ thịt gà và măng tre, không thế, sẽ sinh ra “dòi trong bụng”. Có lẽ vì thế ít có người ham khô cọp.

Ngầu pín cọp cũng được những người “yếu sinh lý” săn lùng, mắc bao nhiêu cũng mua. Hiện nay trong giới ăn chơi rất ưa chuộng một món … cọp rất khó tìm là bào thai cọp ngâm với nhung nai và sâm Cao Ly để giúp quý ông ấy "mạnh hơn cọp".

Cọp còn cho sữa nữa. Nhà văn Đoàn Giỏi, tác giả của quyển sách viết về Nam Bộ Đất rừng phương Nam đã kể cho nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường nghe về sữa cọp này. Hồi còn bé, nhà văn Đoàn Giỏi hay đến ông già Tàu bán thuốc Bắc ở chợ Năm Căn (Cà Mau) mua từng miếng sữa cọp để ăn vặt cho đỡ buồn miệng, giống như ăn kẹo vậy. Sữa cọp để đông cứng cắt ra từng miếng to bằng ba ngón tay, ăn vào nghe thơm và ngon giống như miếng pho mát. Nguồn gốc có món bánh sữa cọp như sau : Cọp đẻ một lần ba bốn con, không phải chỉ một con như người ta thường thấy. Sau khi một lứa con ra đời, thì bị cọp bố ăn thịt hết chỉ chừa lại một con để nuôi. Nói “Hùm dữ không ăn thịt con" là nói sai. Hùm cũng ăn thịt con. Đó là quy luật đào thải tự nhiên, không muốn để cái ác tồn tại nhiều quá. Vì hùm bố đã ăn mất mấy con nên hùm mẹ thừa ra mấy cái vú không được bú. Vú sữa căng lên làm hùm mẹ đau. Nó liền đi tìm một gốc cây cổ thụ ép vào để sữa chảy ra cho bớt đau. Sữa ấy chảy tràn lan trên mặt đất, qua đêm lạnh sữa đông cứng lại thành một lớp mỏng, màu trắng ngà. Sáng ngày những người thợ sơn tràng đi làm rừng sớm bèn nhặt lấy, cắt ra từng miếng vuông vức như xà bông đem bán lẻ, thành một món thuốc Bắc.

Từ xưa đến nay, cọp đã “hiến dâng” cho con người những vật quý hiếm như thế nên loài cọp có nguy cơ tuyệt chủng.

Năm Dần, tìm món ngon nơi con cọp thì cũng thật là khó, nếu có tìm ra được thì cũng thật là đắt, lại không biết giả - thiệt và còn vi phạm luật bảo vệ thú rừng nữa. Thôi thì tìm món khác ăn Tết Con Cọp vậy.

 

N.V.B

 

 

Sinh năm 1942

Võ Cạnh - Nha Trang

Nhà giáo ưu tú

Dạy Việt văn ở TH Ninh Hòa 1970-1974

Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Khánh Hòa

Hội viên Hội Văn nghệ Dân gian VN

 

Bài cùng tác giả

 

>> Về Diên Khánh ăn bánh ướt

>> Cọp Khánh Hòa

>> Thầy Đồ Cóc

>> Đất Khánh người Hòa

>> Món ngon Năm Sửu

>> Con trâu trong văn học các dân tộc VN

>> Món ngon năm chuột

>> Chuyện chuột năm Tý

>> Xung quanh chuyện kỳ nam, trầm hương ở Khánh Hòa

>> Vịt lội Ninh Hòa

* Nghề làm bánh tráng ở Xóm Rượu Ninh Hòa:

>> Kỳ 1, kỳ 2, Kỳ 3

* Sổ tay từ ngữ phong tục tập quán về việc sinh, việc cưới, việc tang,

 việc giỗ của người Việt:

>> Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3, Kỳ 4, Kỳ 5, Kỳ 6, Kỳ 7, Kỳ 8, Kỳ 9, Kỳ 10, kỳ 11, kỳ 12,

 

Về trước

Mọi thông tin về Website xin gởi đến webmaster@ninhhoatoday.net