QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ngược chiều với Joe - Vietenglish

Một tác giả người chính gốc Canada đã có bài viết bằng tiếng Việt rất hay, bàn về chuyện giới trẻ hay trí thức hiện nay tại Việt Nam thường pha từ tiếng Anh lẫn vào trong câu nói tiếng Việt. Cụ thể như: “Em làm bên Finance” hay “Phải có skill, chứ!”, tạm gọi là “Vietenglish” cho dễ phân biệt. Được biết tác giả là một trong số rất ít người nước ngoài, không những nói thông thạo mà còn viết sách tiếng Việt nữa. Tên anh là Joe, được nhiều người Việt trong nước biết đến và ngưỡng mộ.

Joe

Để giải thích hiện tượng trên, tác giả đưa ra một số các lý giải và phê bình rất là thú vị. Lý do anh Joe đưa ra quy về mấy điểm chính theo thứ tự ưu tiên sau đây:

1.Sính ngoại, 2. Trốn áp lực văn hóa, 3. Ham hiểu biết, 4. Nghe hay, 5. Thành thói quen

Ngoài ba lý do sau cùng là kết quả hiển nhiên cuả hai lý do chính đầu tiên, mới thoáng nghe qua thấy có lý, nhưng nếu nghiệm lại cho kỹ thì không đúng với thực tế. Cụ thể thí dụ nếu người Mỹ mua xe Toyota, Honda nhiều hơn xe Ford, hay có nhiều đồ dùng trong nhà là "Made in China", thì không có nghĩa là họ "sính ngoại" mà vì lý do kinh tế và thực dụng!

Giống như dân ở Singapore, HongKong, v.v hay dùng tiếng Anh trong ngôn ngữ (Singalish) hay dân Mễ nói "Spanglish" là chuyện thường ngày, không hẳn là cho có "oai" hay nhu cầu “được ngưỡng mộ nhất thế giới” của dân Việt. Nói như vậy không phải là để phủ nhận hoàn toàn hay cho là anh Joe nói sai! Có thể những lý do nêu ra của anh chỉ có thể đúng cho một nhóm người hay thiểu số nào đó mà thôi.

Riêng đối với dân Việt thì lý do trên hết để pha lẫn tiếng Anh, hay dùng một vài từ tiếng Anh cho người nghe hiểu rõ hơn trong khi nói chuyện vẫn là do hoàn cảnh xã hội, vì “bản năng sinh tồn” cao, một hình thức biến dạng văn hóa mà ra. Không chỉ mới xảy ra lần đầu, lịch sử văn hóa Việt hơn 200 năm vừa qua cho thấy, dân Việt thường hay phải dùng từ của tiếng nước ngoài rất nhiều trong ngôn ngữ, không hẳn là vì lý do "sính ngoại".

Dưới thời nhà Nguyễn, trước khi người Pháp qua, đa số các vua chúa, quan lại hay tầng lớp có học, đều phải dùng tiếng "Hán" vì tiếng Việt còn quá nghèo nàn, ngay cả chữ Nôm, chưa có đủ từ dùng trong công việc hành chánh, văn chương hay cho nền học vấn thi cử. Thời “Nho học” đó, ai biết chữ Hán nhiều thường được xã hội ngưỡng mộ trọng vọng, coi như là người có học hay "Sỹ Phu". Nhưng đó không phải là lý do chính để người Việt nói hay làm thơ có pha thêm chữ Hán, mà vì không có chọn lựa nào khác được.

Đến khi ngưới Pháp qua cai trị thì dân Việt phải học tiếng Pháp để mưu sinh và sống còn. Chắc chắn một điều là người dân Việt, Miên, Lào trong thế kỷ trước, đa số chẳng ai "sính ngoại" hay thích người Pháp cai trị cả, nhưng phải học và nói tiếng Pháp, vì không có quyền lựa chọn nếu muốn đi học. Lý do khác là do hai ngôn ngữ Việt hay Hán còn nghèo nàn về các từ khoa học và kỹ thuật.

Minh chứng cho điều vừa nói trên là hiện nay gần một nửa tiếng Việt có nguồn gốc xuất phát từ chữ Hán, thêm vào là khá nhiều từ viết và đọc thẳng ra từ tiếng Pháp, như nhà ga, công voa, phô mát, bơ, cà phê v.v. Do đó, nếu trong tương lai có du nhập thêm vào một số từ tiếng Anh thì cũng không có gì lạ.

Vấn nạn trên đã tồn tại và còn kéo dài qua cả hai thời kỳ trước và sau khi "Đổi mới", khi phải tiếp xúc với các ảnh hưởng khác của nước ngoài. Nhất là con số quá nhiều du khách nói tiếng Anh, tính chung luôn hàng trăm ngàn việt kiều về thăm Việt Nam hàng năm, mà nếu không lầm, chính là thành phần dùng “Vietenglish” nhiều nhất. Điều chắc chắn là đa số những từ tiếng Anh nếu có, sẽ nhập vào tiếng Việt qua ngõ gián tiếp từ các du học sinh hay người Việt sinh sống ở nước ngoài. Chính vì phải tiếp xúc nhiều với "người nước ngoài như anh Joe hay Việt kiều", nên đó là động lực hay nguyên nhân chính để giới trẻ trong nước dùng Vietenglish. Kết quả là: trước dùng tạm cho dễ hiểu, sau thành quen miệng. Đơn giản là vậy.

Có sự khác biệt giữa hai nền văn hóa Đông -Tây, khi tác giả dùng từ "áp lực văn hóa" và "đóng thuế". Cụ thể đúng nhất là cụm từ "I love you" hay "em yêu anh"! Lý do là có khác biệt nhiều trong văn hóa Việt khi dùng chữ "yêu".

Thứ nhất, chữ "Yêu" trong văn hóa Việt rất hạn chế, chỉ dùng cho tình yêu Nam Nữ (và "yêu nước"), không được dùng rộng rải cho thân nhân ruột thịt, bè bạn hay cho nhiều người, như phương Tây hiểu về chữ "Love". Đa số người Việt quen dùng chữ "thương" hơn là "yêu", cùng một ý nhưng khác nhau cường độ nên chữ "thương" được dùng rộng rải cho nhiều đối tượng.

Thứ hai, nếu được phép dùng chữ "yêu" đúng cách, là do từ người Nam nói với người Nữ ở nơi kín đáo, chỉ có hai người. Lý do là vì phong tục hay văn hóa Việt, chịu ảnh hưởng Nho giáo qua nhiều thế hệ cả ngàn năm, vẫn còn cấm chuyện trai gái công khai tỏ tình trước đám đông, cả việc hôn nhau, khi chưa thành vợ chồng! Điều cấm kỵ là người nữ thường không được phép tỏ tình trước.

Kết quả, đại đa số người Việt không nói được "em yêu anh" một phần không hẳn là do "áp lực văn hóa", mà chính là vì không “quen miệng” và cảm thấy "gượng gạo", gần đúng như anh Joe đã phân tích! Cụ thể, người Viêt không nói: "Tôi yêu các bạn!" (I love you all!), hay "Con Yêu Mẹ!" (I love you, Mom!), mà chỉ có thể nói: "Tôi mến các bạn!" hay "Con thương Mẹ!"

Tóm tắt lại một lý do cơ bản nhất hay kết luận là: Sỡ dĩ có hiện tương pha lẫn tiếng Anh nhiều trong khi nói chuyện là vì "Bản năng sinh tồn" rất cao và dễ thích ứng với hoàn cảnh xã hội của người Việt. Tuy vậy, câu chuyện dí dỏm với lối viết hài hước của anh Joe không phải là không có ý nghĩa. Biết đâu đó sẽ là những cảnh báo tốt đẹp cho giới trẻ khi sử dụng ngôn ngữ trong giao tế xã hội và nghề nghiệp.

Nguyễn Cường

2/2012 

 

Bài cùng tác giả

 

>> Bác sĩ lái "xe điên"

>> Biển Đông nhìn từ người Việt

>> Động đất, Ô nhiễm địa cầu - Hiệu ứng nhà kính

>> Nhân định thắng thiên !

>> Thế nào là "sơn cùng thủy tận" ?

>> Trí tuệ Việt Nam (kỳ 2)

>> Trí tuệ Việt Nam (kỳ 1)

>> Phản biện bài viết về vịnh Vân Phong trên ninhhoatoday.net

>> 9 cách để Nha Trang trở thành điểm hẹn quốc tế

>> Khủng hoảng hay chiến tranh

>> Khoa bảng, Trí thức và Nhân tài Đất Việt : Kỳ 1,  kỳ 2

>> Bức Tâm Thư

>> Ngôn ngữ và Trí Tuệ : Kỳ 1,  kỳ 2

>> Nguồn gốc của Âm Lịch và Tử vi : Kỳ 1,  Kỳ 2,  Kỳ 3

>> Sông Núi và Địa Linh Nhân Kiệt

>> Bàn về 2 chữ giáo dục

>> Đuốc thiêng Thế vận hội

>> Khám phá mới về dịch lý và ngũ hành : kỳ 1 kỳ 2,  Kỳ 3