QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Voọc ngũ sắc “còn mãi ra đi”…

 

 

Mới đầu tháng 7, công an huyện Bù Gia Mập (Bình Phước) vừa bắt kẻ sát hại 18 con voọc ngũ sắc quý hiếm sau khi phát hiện xác 18 con voọc đã bị sấy khô tại Tiểu khu 5, Vườn quốc gia Bù Gia Mập. Chiều 9-7, lực lượng này đã tiến hành tiêu hủy 18 xác voọc (nhóm 1B), nằm trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý hiếm.

Khó ngờ chưa đầy mươi ngày sau, 2 con khỉ bị giết dã man lan truyền trên facebook cũng chính là voọc ngũ sắc. Giáo sư Võ Quý, Trung tâm nghiên cứu Tài nguyên và môi trường, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng cho biết con vật trong ảnh là chà vá chân xám, loài này thường sống trong các khu rừng từ Quảng Nam đến Kon Tum, được sách đỏ Việt Nam xếp vào nhóm rất nguy cấp có nguy cơ tuyệt chủng.

Cư dân mạng nhận xét, "không còn từ nào để nói về hành động này nữa. Không có óc suy nghĩ. Không có trái tim”. "Hành vi này quá vô nhân tính”… Thực ra voọc chà vá chân đen, chân xám kêu cứu đã lâu. "Ông Tây kiểm lâm” Sylvio Lamarche, người Canada, chủ một resort tại xã Ninh Phước, là người có công lớn trong việc phát hiện voọc chà vá chân đen ở Hòn Hèo (thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) buồn bã: "Trước kia, chỉ bằng mắt thường tôi đã thấy nhiều đàn voọc chà vá chân đen ngồi trên những tảng đá của khu rừng mỗi sáng, mỗi chiều. Thậm chí voọc còn xuống tận chân núi, sát biển. Nhưng theo thời gian voọc càng ngày càng biến mất và từ năm 2010 đến nay, tôi hầu như không còn nhìn thấy voọc nữa, kể cả quan sát bằng ống nhòm”.

Đầu năm nay, đàn voọc chà vá chân đen ở rừng Hòn Hèo đã sụt giảm nghiêm trọng số lượng do bị săn bắn, trong khi đó giải pháp căn cơ để bảo vệ loài linh trưởng cực kỳ quý hiếm này vẫn chưa được thực hiện. Sau nhiều chuyến khảo sát thực tế, Viện Điều tra quy hoạch rừng, Hội Động vật Frankfurk (Đức) xác định ở rừng Hòn Hèo, khu vực giáp biển còn tồn tại khoảng 17 đàn voọc chà vá chân đen với khoảng 110 cá thể. Tháng 4-2012, Bộ NN- PTNT mới giao tỉnh Khánh Hòa triển khai thành lập Khu bảo tồn loài voọc chà vá chân đen ở rừng Hòn Hèo, thị xã Ninh Hòa.

Chà vá sống theo đàn ăn chủ yếu là chồi và lá. Đây là một loài hiếm, phân bố hẹp và có giá trị khoa học lớn. Trở lại chuyện hai con voọc ngũ sắc vừa bị giết dã man, ông Vương Tiến Mạnh, chuyên gia Văn phòng CITES Việt Nam (cơ quan có thẩm quyền thực thi Công ước CITES - Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp - tại nước ta) cho rằng, cần bảo vệ cấp bách loài này bởi số lượng của chúng liên tục giảm kể từ năm 1995 do nạn phá rừng. Hiện Việt Nam đã ra lệnh nghiêm cấm chặt phá rừng nơi có chà vá chân xám sinh sống.

"Hành vi giết hại hành hạ con vật trong ảnh cực kì đáng lên án và không thể chấp nhận được”- ông Trần Việt Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) nhấn mạnh. Loài Voọc này đã được sách đỏ Việt Nam xếp vào nhóm 1B tức là rất nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng. Loài voọc này được pháp luật bảo vệ, đối xử như hổ, gấu… Mọi hành vi giết hại, buôn bán đều bị pháp luật xử lý.

Song xử lý sao khi chưa có chế tài đủ mạnh đặc trị tội phạm môi trường. Mới đây, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường cho rằng: "Tội phạm hình sự cướp của, giết người sẽ bị tử hình nhưng tội phạm trong lĩnh vực môi trường giết cả thế hệ chỉ phạt 500 triệu đồng là xong. Chính vì vậy mà tội phạm môi trường ngày càng nhiều”. Ông cũng thừa nhận "chưa có một chế tài đủ mạnh đặc trị loại tội phạm này”.

Bộ luật Hình sự (BLHS) sửa đổi năm 2009, có hiệu lực từ 1/1/2010 đã quy định 11 tội danh về tội phạm môi trường. Mức phạt tiền trong các tội danh này cũng được quy định theo hướng tăng lên. Những tưởng đây là "cây gậy sắt” trong xử lý tội phạm môi trường nhưng thực tế lại không như vậy. Ồn ào nhất trong lịch sử về môi trường có lẽ là sự kiện của Công ty VEDAN. Sau nhiều lần thanh kiểm tra, thương thảo, dư luận tốn không ít thời gian, công sức cho vụ việc này cuối cùng Vedan mới chịu phạt hơn 200 triệu và bị truy thu trên 120 tỷ đồng phí bảo vệ môi trường. Một kết thúc mà nhiều người đã dự báo trước. Hành vi nguy hiểm thì đã rõ nhưng cuối cùng cũng chỉ dừng lại ở xử lý hành chính.

Theo Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, mỗi năm toàn lực lượng phát hiện khoảng 5-6 ngàn vụ vi phạm pháp luật về môi trường, tuy nhiên việc xử lý hình sự chỉ dừng lại ở con số hơn trăm, thậm chí có năm chỉ là hàng chục. Ngoài lý do tội phạm về môi trường ngày càng tinh vi, khó phát hiện thì việc không thể xử lý hình sự theo nhận định của nhiều chuyên gia, là do chính các quy định của pháp luật.

Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường cho rằng, hiện nay các văn bản hướng dẫn thi hành BLHS về tội phạm môi trường đang rất thiếu. Các khái niệm cơ bản như "nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng, gây hậu quả lớn…” lại chưa được làm rõ dẫn đến việc khó áp dụng. Thứ trưởng Bộ KH&CN Nghiêm Vũ Khải cũng bức xúc: "Ta có luật, có chế tài xử lý nhưng vì sao chưa xử lý được ai, trong khi các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường ngày càng nghiêm trọng”.

Trong khi chờ sửa đổi BLHS, rất cần có ngay hướng dẫn đối với các dấu hiệu "gây hậu quả nghiêm trọng”, "gây hậu quả rất nghiêm trọng” và "gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng”. Khi những kẻ tội phạm giết khỉ, tàn sát động vật hoang dã chưa phải đền tội như đáng lẽ, đương nhiên sẽ không chỉ loài voọc chà vá chân đen, chân xám mà còn bao loài thú quý hiếm cứ còn mãi "ra đi”…?

Thanh Như