QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NGHỀ ẤP VỊT TRUYỀN THỐNG Ở NINH HÒA

 

Từ ba nhánh sông nguồn phát tích ở triền đông Trường Sơn hợp lưu lại ở đất Điềm Tịnh xã Ninh Phụng tạo nên dòng sông cái lớn thứ 2 ở tỉnh Khánh Hòa sau sông Cái 1 chảy qua thành phố Nha Trang đó là dòng sông Dinh Ninh Hòa. Thị xã  Ninh Hòa có diện tích số dân, số đơn vị cấp hành chính xã làng, số cánh đồng phì nhiêu, số lượng lương thực thu hoạch hàng năm điều nhiều hơn các huyện khác trong tỉnh, 27 xã phường với hệ thống sông suối ré, sông Ba Hồ, Sông  Dõng Hòn Hèo, suối nước ngọt và hơn 1000 ha lòng Hồ Đá Bàn, lòng Hồ eo Ơ rông ru, Đầm Nha Phu, ngòi Ninh Phú, Ninh Đa và các vùng cửa sông, những nguồn nước và nguồn trữ nước nói trên chỉ riêng tưới tắm, bồi đắp phù sa cho toàn bộ đất đai thị xã Ninh Hòa. Tiềm  lực lớn lao ấp ủ từ trong đất hôn phối với sử dụng lao động cần cù đầy tính sáng tạo đã hình thành nên những câu ca dao đặc thù về sản vật tạo ra từ nông nghiệp và sản vật vệ tinh nông nghiệp trong đó có các câu “Vịt lội Ninh Hòa” đối với tỉnh Khánh Hòa và cả nước và câu “Vịt Phú Hòa” (thuộc xã Ninh Quang), "Gà đèo Bánh ít" (Thuộc xã Ninh Đa) đối với trong thị xã Ninh Hòa .

Vịt là giống thủy cầm được dân ta nuôi thành tập quán truyền đời nhất là ở nông thôn: Nuôi để vui cửa vui nhà, nuôi để tận dụng cơm dư thừa lúa rụng đổ, nuôi để lấy trứng lấy thịt cải thiện bữa ăn, để chủ động nguồn thịt phục vụ giỗ chạp, đám tiệc gia đình, nuôi để phát triển kinh tế, nâng lên thành hàng hóa, để bán lấy tiền. Vịt được nuôi tuyệt đại đa số các hộ dân ở 27 xã phường thị xã Ninh Hòa trong tứ đối tượng chăn nuôi dù quá khứ hay mai sau là vịt, gà, heo, bò.

Để đáp ứng nhu cầu phổ biến con giống vịt con. Nghề ấp vịt từ trứng đã tồn tại song hành với tập quán chăn nuôi vịt, có lịch sử từ khi đợt người di dân đến đất Khánh Hòa định cư vĩnh viễn để khẩn hoang lập đất làng sau năm 1653 .

Vịt là giống thủy cầm không tự ấp trứng, chỉ có vịt xiêm là ấp được, để giải quyết cho số lượng vịt nuôi khổng lồ từng kỳ từng lúc, loài vịt xiêm không thể thỏa mãn được, nên con người phải tổ chức ấp thủ công từ bao nhiêu năm nay cho đến ngày nay. Nghề ấp vịt thủ công đã giải quyết được vấn đề sản suất ra con giống vịt con còn sản suất ra thứ thức ăn riêng biệt bổ và ngon chỉ ăn riêng biệt mà không thể ăn chung với bất cứ hình thức lương thực nào đó là món ăn hột vịt lộn luộc chín .

Ngày nay các món lẫu có bỏ thêm hột vịt lộn tươi. Và món hột vịt lộn chín chiên bơ .

Cách xây dựng lò ấp vịt :

Tùy theo diện tích của căn hộ của chủ lò to hay nhỏ, ta thiết kế lò ấp vịt  một gian phòng riêng biệt như lẫm lúa ở thôn quê của ta : Tốt nhất là xây tường bọc bằng xi măng có thể có mô hình tường bọc hình vuông, bán nguyệt, hình lục giác, hình dích dắc, hình tròn… tường ở phía trước ngoài tô láng và bên trong tô hay không tô cũng được, cao 0.80cm với mục đích để ta đứng bên ngoài chồm xuống thọc tay có thể đụng đáy lò.

Ngày xưa sử dụng trấu càn, là loại trấu bị bể nhỏ. Ngày nay sử dụng trấu bể hai, tráng khung lò chừng 10cm – 15cm tùy theo gian nhà xử dụng làm lò có bị tiêm nước ẩm khi trời mưa lụt hay không vì vậy ta phải xây nền cao ráo và mái che không bị mưa dột làm hư trứng đang ấp.

Trên nền trấu ta dùng tay đè xuống cho dẽ dặt rồi bước tiếp theo ta đặt chiếc bồ cuộn tròn có đường kính từ 70-80cm (2 đầu trống) xuống nền trấu theo thế dựng đứng thùng (tô nô) chiếc bồ cao 50cm đến 60cm, cứ bồ này cách bồ kia 10cm – 20cm tùy theo diện tích tường (kín bọc) chứa ta có thể đặt được 10 đến 20 bồ chứa, phải chú ý đặt cách nào và ở vị trí nào khi ta chồm xuống, bàn tay cũng phải đụng đáy, đây là động tác sẽ lấy trứng trong tương lai hay đặt trứng vào.

Qua công đoạn đặt bồ rồi, ta chèn đổ trấu vào những không gian ngoài bồ cho đến cách miệng hệ thống bồ chừng 3cm đến 6cm (bồ là dụng cụ đan bằng nan trẻ vót, dụng cụ này người nông dân dùng để chứa lúa và nối mí tròn bằng những chiếc ghim bằng cật tre chừng 15cm) nện nền trấu cho dẽ, lúc này ta được một lò ấp vịt sẵn sàng tham gia vào quy trình ấp trứng vịt, nếu ta làm kỹ một lò ấp vịt sẽ có tuổi thọ từ 1 năm đến 1 năm 6 tháng.

Những dụng cụ kèm theo :

Chuẩn bị bao bố, vải nĩ hay mền dày, để đậy miệng bồ, chuẩn bị cho nhiều vì cứ 1 bồ ta có thể đậy đến 3 đến 5 miếng, và khăn để túm từng túm trứng vịt đưa vào bồ, khăn là những miếng vải vuông đủ sức chứa từ 20 trứng vịt đến 30 trứng vịt.

Và lúa dùng chảo rang gần nổ để lấy nhiệt độ, loại lúa này sẽ xử dụng để rang đi rang lại để tạo tích nhiệt.

Trứng vịt:

Vì lò ấp sẽ ấp số lượng lên đến số trăm, số ngàn quả trứng nên trứng phải lấy từ nguồn nhiều và đồng loạt đẻ ra đó là trứng của những đàn vịt bầy chạy đồng mỗi  bầy từ 1 ngàn đến 5 ngàn con như vậy cứ mỗi đêm vịt sẽ đẻ từ 50% đến 70% số trứng tính theo đầu vịt bầy, nếu đàn vịt có 1000 con mái mỗi đêm mùa sẽ đẻ từ 500 – 700 trứng .

Vịt bầy đẻ ban đêm đến khuya gần sáng, người coi bầy (ở hẳn ngoài đồng hay nhốt bầy ở những bãi sông  những vườn nhà cạnh đồng khi đồng lúa đã gặt xong hết)

Việc chuyên chở trứng do chủ lò ấp vịt đảm nhận và nhận trứng ở nơi vịt nhốt đẻ, tuyệt đối không để trứng thấm nước bị ướt, vì một lý do nào ấy trứng bị thấm nước ta không thể ấp trứng này được, chỉ bán trứng ăn.

Nếu đem về nhà da trứng có quá nhiều cứt vịt, ta dùng khăn mỏng lau sơ, khăn không thấm nước, có thể không lau cũng được vì những bám bẩn này sẽ khô và rụng di trong quá trình ấp đảo trứng.

Ta lựa những trứng cùng cỡ để chung vào một nhóm, to theo to, nhỏ theo nhỏ, trứng nhỏ quá thì loại để bán trứng. Trứng mới đẻ đủ chất thường có màu sáng trong ngời đầy sức sống, to khỏe, tù 2 đầu. Trứng suy dinh dưỡng thiếu chất ăn hay vịt khi đẻ bị hoảng hốt đẻ thường nhọn hai đầu trứng dài hơn bình thường màu võ trắng đục xanh.

Xử lý trứng ban đầu:

Ban đầu khi chở bằng giỏ (cần xế) đèo thồ về nhà lò thì bắt tay vào các công đoạn ấp trứng liền. Ngày xưa khi đưa trứng vào lò ấp, trứng vịt không được sát trùng vỏ , ngày nay công đoạn sát trùng vỏ được các nhà lò thực hiện một cách nghiêm ngặt : Trứng được sát trùng bằng hỗn hợp thuốc tím với formol và nước, lau kỹ .

Tăng nhiệt độ cho ấp trứng :

Từng khăn một túm 20 trứng mới đem dan dưới bóng nắng mặt trời, mặt trời lúc này là 8h - 9 giờ rưỡi buổi sáng, nắng đẹp và hanh nhiệt, dan hết 1 đến 2 tiếng đồng hồ không chừng, dan nắng đến khi nào, ta thấy trên vỏ trứng bị tóat mồ hôi ra, ta rờ tay trên vỏ trứng có cảm giác mồ hôi là được, lúc này ta túm gút khăn lại đem sắp vào ô lò bồ.

Có thể sắp riêng từng bồ mới cho loại trứng này, ta sắp khăn trứng theo thứ tự.

Khăn trứng + khăn bọc lúa rang dày chừng 2cm đến 3cm + khăn trứng + khăn bọc lúa rang …

Cho đến khi đầy miệng bồ là khăn trứng, nhớ đừng chồng trứng cao quá mặt miệng bồ, rồi ta đậy (bao bố, nĩ, vải dày cỡ 3 đến 5 tấm làm nắp mỗi bồ ấp). Nếu gặp phải ngày mưa không có ánh nắng mặt trời thì ta đưa trứng vô khăn liền, chất vào bồ ấp cũng sắp theo thứ tự.

Trứng + lúa rang – trứng + lúa rang … Đậy bao bố nhưng bao lúa rang phải dày nhiều hơn, nhiệt độ của bao lúa rang chừng 350 và cứ cách một tiếng đồng hồ ta lại thay lúa ra, cách làm lấy lúa và trứng này ta gọi là đảo trứng (đảo trứng nhiều lần trong giai đoạn ép mồ hôi trứng này dĩ nhiên cũng trong buổi đầu tiên ngày mưa này, cách làm trên cũng ép được mồ hôi trứng ra hết sạch.

Nếu động tác ép mồ hôi ban đầu không làm tới nơi tới chốn, sẽ làm hậu quả đến tuột hơi (nhiệt độ) không giữ được nhiệt độ cần thiết cỡ 28 đến 300c trong suốt quá trình ấp, sẽ dẫn đến hư, hột ung thối loại này gọi hột vịt ra, không thể nở con

Nên nhớ ở bước đầu tiên .Vô lò này cứ mỗi trứng ta lấy viết chì ghi trên mỗi trứng dấu quy ước lứa ấp : Là ngày âm, hay ngày dương tiếng tàu, tiếng tây, hay dấu hiệu gì cũng được miễn là người chủ lò đọc được ngày tháng của lô hột ấp là ngày nào là được. Thường các lò lớn 2 ngày vô một lứa, lò nhỏ ít bồ (5-10 bồ) thì vô lò ngày nào cũng phải vô hột lò để đáp ứng kịp thị trường.

Trong 5 ngày đầu, đến ngày thứ 2 hay ngày thứ 3 , khi cảm giác nhiệt độ chuẩn 28-320c ổn định điều này ta sử dụng kinh nghiệm bằng mắt, cầm 1 cái trứng chọn tình cờ trong lò ấp ra đưa chạm vào mí mắt trái hay phải, lúc này ta nhắm mắt bên nào muốn đo lại để ổn định thần xác định nhiệt độ, động tác này diễn ra nhiều lần trong một đời ấp vịt cho cả 2 con mắt của người chủ lò ấp, vì người chủ sẽ coi sóc khâu này, khâu quyết định sự thành bại của mẽ ấp đã dần làm đôi mắt (mắt không thể mở to bình thường được) (mắt bét ta có thể dùng nhiệt độ bách phân để đo, nhưng thường người ta thường dung phương pháp thủ công hơn (đưa trứng chạm mí mắt). Nếu nhiệt độ vượt quá ngưỡng độ cho phép, ta lấy bớt khăn lúa ra hay giảm bớt vải tầng trên nắp đậy từ 4 lớp xuống còn 2 lớp hay một lớp cũng được để ổn định nhiệt độ 28c đến 32c những lần thăm coi này gọi là (thăm coi trong) cứ 12 tiếng đồng hồ thăm 1 lần. Đến ngày thứ năm (qua 120 tiếng đồng hồ) ta lấy từng khăn trứng một ra khỏi bồ ấp, giai đoạn này lựa trứng nào ấp tốt ấp đầu; ta dùng một bàn tay cầm trứng, ngón cái và ngón trỏ nắm 2 đầu trứng, dùng bàn tay phải che một phần đầu trên hay nữa trứng trên đặt dưới ánh nắng mặt trời, đưa trứng lên tầm mắt nheo lại để dò tìm, dưới ánh nắng mặt trời, ở bất cứ vị trí nào bên trong chiếc trứng ta sẽ thấy một đường gân máu của sự sống, đường gân máu ngoằn nghoèo hay duỗi thẳng đây là tín hiệu reo vui trong lòng chủ lò, vì đang cầm trên tay quả trứng ấp tốt:

Một qủa trứng ấp tốt sẽ thỏa mãn những điều kiện :

- Có phối cồ từ vịt mẹ

- Không bị nhiễm nước

- Không bị bể móp để không khí luồn vào bên trong dung dịch trứng

- Ổn định nhiệt độ ban đầu và sau đó 28 đến 32°c

- Trứng đẻ đưa vào lò ấp liền

- Và khâu ban đầu ép mồ hôi đầy đủ ra ngoài vỏ trứng v….v

Nếu người mắt yếu thì có thể lợi dụng luồng ánh sáng đi qua khoảng hở cửa vách thiết kế hay mái ngói thiết kế lấy luồng ánh sáng mạnh hơn để chọn loại trứng ấp tốt hay trứng hư.

Nếu vào ngày không có nắng ta có thể xử dụng bóng đèn tròn cao watt để thực hiện động tác tuyển trứng loại một.+ Trứng loại 2 và trứng loại hẳn không ấp.

Ta chọn loại từng khăn trứng một và sắp xếp đảo lại vị trí nếu khăn trứng nằm trên, sau khi loại bỏ và bổ sung cũng đủ số 20 trứng hay 25 trứng, ta đặt vào dưới bồ lò cẩn thận, cũng công thức trứng + lúa rang + trứng + lúa rang … vải đậy tuần tự từng bồ một cho đến hết đợt vô lò cách đây 5 ngày (nên nhớ khi cầm trứng ta chọn chiều mõm rõng bên trong làm chiều trên của trứng)

Và các trứng hư không còn có võ trứng màu sáng trong mà ngã qua màu sáng chì (hơi đen) rất dể nhận thấy.

Bắt đầu đến ngày thứ bảy trở lên trong bồ trứng đầy ấp sự hoài thai sự sống, vì sự sống là nhiệt độ và là nhiệt độ cộng hưởng nên ta bắt đầu lưu ý đến quy trình giảm nhiệt độ, đừng để nóng quá ngưỡng nhiệt độ cho phép bằng hình thức ta giảm bớt các khăn trấu trong bồ ấp từ từ :

Giả sử trong bồ ban đầu là 6 tầng khăn trấu ta sẽ giảm xuống còn 4 tầng khăn trấu lần thứ nhất, 2 ngày sau nữa, nghĩa là vào ngày thứ 9 thứ 10, ta giảm tiếp đợt 2 còn 2 tầng khăn trấu và đến ngày 11 – 12 có thể chỉ còn một tầng khăn trấu hay không còn tầng khăn trấu nào và các nắp vải đậy cũng giảm xuống từ 4,5 tấm lá ban đầu xuống còn 3, còn 2 và còn một đến ngày 12 hay 13 cứ mỗi lần ta giảm khăn trấu là mỗi lần ta đảo trứng : khăn trứng trên đặt xuống dưới và khăn trứng dưới đặt lên trên

Và mở trong mỗi túm khăn ra ta đảo trứng ở ngoài vào trong và trứng ở trong trung tâm ra rìa bên ngoài xong rồi đậy nắp vải lại như lúc trước. khi đảo đặt trong rổ, vén khăn ra bìa rổ, khi đảo xong, ta túm 4 chéo khăn cột lại.

Đến ngày 15 hay 16 là giai đoạn trứng thành lộn, có hình tượng con nhỏ gọi là con giải, khi cầm quả trứng ta có cảm giác động đậy, con giải này lớn rất nhanh và nhiệt độ trứng lúc này cũng cực kỳ tăng nhanh nên, nhà lò bắt đầu lấy trứng ra khỏi bồ ấp, bỏ chung vào chiếc nong (nia to) hay thùng hộc để trứng dựa trần vào nhau và đậy bao bố lại , nhớ để trong nhà không có gió luồng vào và gian nhà giữ ổn định nhiệt độ từ 300c đến 320c đến ngày 16 là có thể gọi là trứng vịt lộn, những phường bán hột vịt lộn được nhận loại hột ngày 16 này để về luộc bán.

Khi ăn một trứng hột vịt lộn ta có thể phân biệt được trứng này ấp được bao nhiêu ngày.

Trứng chín đập ra ta thấy ngày 16 dãi tượng có đầu mình chân, bọc dịch protêin (tròng đỏ lúc này ngã màu vàng nghệ có vật chất màu trắng cứng, ăn có cảm giác cứng sực dính sát và thành trứng, giai đoạn này rất to cở 2/10 vật chất bên trong trứng (vật chất trắng cứng này ta gọi là chì) chì là tròng trắng trứng chưa tiêu hóa hết trong quá trình trứng tạo con . và dịch nước màu trong nhiều (giai đoạn nước nhiều này kéo dài từ ngày 16- ngày 20 và sẽ khô dần theo thời gian) chì (lòng trắng) là chất tạo xương cho vịt con nên ăn rất bổ xương calci)

* Khi đập quả trứng lộn đã luộc chín ra ta thấy con, có lông đầu cánh chân màng đàng hoàng thì ta biết trứng này cỡ từ 21 ngày đến 23, 24 ngày ấp, ta sẽ không còn thấy : Màu vàng protêin vì đã biến thành thịt, màu trắng chì vì đã biến thành xương và trứng rất khô nước.

Vì vậy khi muốn ăn 1 loại vịt lộn nào thì ta đề nghị người bán lựa dùm, người bán sẽ lựa một cách chính xác (vì có ghi ngày lên trứng )

Tùy theo khẩu vị từng người có người thích ăn loại con còn nhỏ tượng giải (từ 16 ngày đến 20 ngày) có người thích ăn loại con lớn từ 21 ngày đến 23, 24 ngày, thường dân nhậu thích loại con lớn này

Và phụ nữ và trẻ em thích loại trứng vịt con còn giải tượng hơn

Chất nước trong trứng vịt lộn trị chứng bệnh hen suyễn kinh niên rất tốt, cho nên những người bị bệnh hen suyễn, đã đi nhiều thầy, uống nhiều thuốc không khỏi, có thể ăn điều độ mỗi ngày 2 trứng hột vịt lộn loại trong trứng có nước cấp cỡ 16 ngày) thì bệnh có thể thuyên giảm dần và đôi khi trúng thuốc, phước chủ may thầy có thể dứt khỏi hẳn, (bài thuốc dân gian).

Hột vịt lộn là món ăn rất vệ sinh, bổ rẻ có thể tương đương với loại ẩm thực chưng cất bồ câu ra ràng nên được người Ninh Hòa rất thích ăn để bồi dưỡng sức khỏe. Ăn với râu răm, xoài xanh, trái cốc, muối tiêu, hột vịt lộn luộc, chín quá sẽ bị nổ mất nước.

Vịt sẽ nở thành con bắt đầu từ ngày 28 trở lên, con dùng mỏ khảy ra, tự đập vỡ vỏ trứng, cùng lứa thì mở đồng loạt .

Tuy nhiên dù lựa cách nào cũng tồn tại 1 tỉ lệ cỡ 5 đến 10 phần trăm con chết trong trứng, loại hột vịt khô vì con chết này gọi là hột vịt sát (chết từ trong trứng) luộc ăn rất độc không hợp vệ sinh, tuy nhiên nhà lò vẫn bán được cho dân nhậu.

Và 1 loại trứng nữa, do bất cẩn từ khâu lựa trứng từ ngày thứ 5 hay bị chèn từ trong bồ lò tạo nên vết thương nức hay bể châm kim làm trứng tượng con đầu thành trứng chết, tạo nên dung dịch ung thối nếu bị vỡ khi chưa luộc, nếu luộc, thì ăn cũng được có vị béo thủm, màu đen ngà, loại này giới nhậu cũng mê, nhưng những người bị bệnh đau đầu coi loại hột vịt ung này như một phương thuốc trị hết đau đầu đông (cứ sáng thì đau) cũng ăn một ngày chừng 2 trứng, loại hột vịt này các quầy bán không có sẵn, chỉ đến trực tiếp nhà lò mua trực tiếp hay đặt một vài ngày mới có, cũng mua chục (10) nên đủ số lượng ăn hàng ngày.

Như vậy đã có một giới nghiện loại hột vịt (ra ung) này vì mục đích riêng, nhưng có lẽ họ nghiện hơn có thể là giá rẽ chỉ bán giá bằng 1/5 giá tiền hột vịt lộn.

Giả sử giá lò mỗi hột vịt lộn hiện nay chừng 4000 đồng / trứng thì hột vịt lộn ra sẽ chừng 800đ – 1000đ/ trứng .

Nhưng loại hột vịt này không có nhiều các nhà lò chỉ bán cho người quen và người chữa bệnh mà thôi, còn các người mua tài tử thì không bao giờ mua được thì nên ăn hột vịt lộn vậy.

Tuy nhiên gặp lúc lễ, tết hay tháng đặc biệt như tháng nóng mùa hè chẳng hạn, hột vịt lộn chỉ bán cỡ con giải 16- 20 ngày, loại con lớn không có vì nhu cầu tiêu thụ hột vịt lộn nhân lên gấp đôi nên lò cứ ra lứa 16- 20 ngày là bán sạch, dù bạn có cần loại vịt lộn con to, người bán cũng ừ, nhưng khi đập ra ăn thì gặp con nhỏ: cũng ăn, người bán đổ thừa do lựa nhầm, vấn đề người thích ngược lại cũng trả lời như vậy, vì chuyện còn trong trứng nước mà. Hột vịt lộn cũng là phương tiện để đầu độc, cách đây chừng 10 năm(2001) tại thành phố nha trang tỉnh Khánh Hòa đã xảy ra một vụ đầu độc dẫn đến chết người mà phương tiện chính để đầu độc là hột vịt lộn đã luột chín, bức dây động rừng, ngày đó kéo dài đến 10 ngày nữa tháng cả tỉnh khánh hòa giảm ăn hột vịt lộn đến mức đáng kể làm tê liệt thị trường hột vịt lộn, các nhà lò chỉ ấp để ra con,số vịt con vượt 2 lần mức bảo hòa nên rớt giá , các nhà lò lỗ nhiều trong giai đoạn ấy

Rồi tiếp đến giai đoạn 2004 2005 dịch H5N1 (cúm gà) các nhà lò lao đao vì hậu quả dây chuyền của trận dịch này, cho đến nay 2011 tuy thị trường hột vịt lộn hơi ấm lên nhưng phải lâu lấm các nhà lò mới khôi phục lại thời mua may bán đắt trước năm 2000. Sinh nghề tử nghiệp mà. Có biện pháp giữ nhiệt độ điều hòa nhiệt khác trong bồ ấp, là trong mỗi bồ ấp không nhất thiết phải một lô trứng ấp cùng ngày.

Trong một bồ ta có thể sắp sếp xen kẻ những lô trứng khác ngày. Chẳng hạn có 3 loại ngày hay 4 loại ngày: có trứng ngày hôm nay trứng ngày hôm kia, trứng cách 6 ngày, trứng cách 8 ngày, các lứa trứng đã ấp cao ngày sẽ được hạ nhiệt bằng lô trứng mới ấp ngày hôm nay còn lạnh sẽ được pha ấm lên bởi những lô trứng đã ấp cao ngày trong một bồ, như vậy ấp vịt theo phương pháp độn ngày này sẽ giúp cho chủ lò yên tâm hơn vì ít sợ sụt nhiệt hay cao nhiệt không cần thuyết. Chủ lò sẽ tiết kiệm được công sức rang lúa để độn giữ nhiệt, có thể giảm 50% thao tác độn lúa giữ nhiệt trong bồ. còn các động tác dùng đôi bàn tay xốc đảo trứng trong khăn và trong bồ thì y như thao tác đã nói ở phần trên.

Theo thời gian ấp từ ngày 1 đến ngày 29 hay 30, vỏ trứng vịt bắt đầu bị mỏng dần đi cho đến ngày cuối thì dòn dễ vỡ, khi vịt con đã đủ điều kiện chường mặt với đời một cú huých khảy mỏ, hay một cú đạp chân định mệnh là chiếc vỏ bị bốc miệng và vỡ hoàn toàn sau 15 phút hay 20 phút. Chúng (vịt con) tự hoàn thiện chức năng đứng và chạy tung trong lồng nhốt có lót rơm sưởi lạnh, lông bắt đầu khô dịch trứng, ta thấy vịt con có màu vàng cúm lốm đốm đen (đây là vịt rằng màu) có loại vịt con toàn màu vàng, khi lớn lên sẽ là vịt trắng, giống vịt mới nhập vịt (Bắc Kinh) loại vịt này ngày nay được giới nuôi vịt thịt và vịt bầy lấy trứng ở Ninh Hòa rất thích giống anh đào Bắc Kinh. Giống cv super m, giống kha ki cam pell .

Nuôi vì nặng cân, thịt nhiều, chịu thổ nhưỡng, đẻ sai , có thể đẻ sai trên 220 trứng / năm, trứng tốt to khỏe;

Khi vịt con nở ra thường chủ lò cho ăn cơm hấp như cháo để lấy sức cho uống nước rồi đem ra chợ bán liền. đem ra chợ không phải chủ lò đem nà nậu mua bán đem đi giới này là bạn hàng chính thức phân phối, họ là những người chuyên bán vịt con ở chợ để dân mua về nuôi.

Vịt con bán chục 10 đếm ngang không lựa, nhưng có thể đổi lại những con vịt yếu có triệu chứng không đảm bảo sức khỏe để sống .

Khi người mua mua 10 con, 20 con, 30 con, người bán đếm vịt con bỏ vào bao dày, cắt vài lổ thở, thứ bao này được làm băng vỏ bao giấy bao xi măng cứ một bao đựng 10 con, cột đầu bao lại bằng lạt chiếu hay vòng dây thun.

Nơi bán vịt con được quy định một khu nào đó ở chợ chính của  thị xã Ninh Hòa, vịt con không bán ở khu chợ chòm hỏm tự phát (chợ xỏm) hay những khu chợ nhỏ, do nhu cầu càng ngày càng ít thì giờ nên phường bán vịt con ngày càng linh động đêm vịt lên tận những khu chợ xa xa chợ chính Ninh Hòa để bán như chợ Mới Phú Hòa, chợ mới Ninh Hòa, chợ Ninh Diêm, chợ Ninh An, chợ Gia Mỹ, chợ Dục Mỹ, chợ Quán Tre Ninh Phụng, chợ Ninh Thân, chợ Ninh Lộc, chợ Tân Đảo Ninh Ích …

Người bán vịt đựng vịt con trong lồng đường kính 1m, cao 15cm không cần lót rơm, đan nan mắt cáo, cứ mỗi lồng đặt đầy vịt 100 đến 150 con, ngồi bệt dưới đất bằng đòn ngồi đặt 3 hay hai lồng vịt trước mặt chào bán.

Thường thì đem ra bao nhiêu bán hết bao nhiêu, đầu nậu mua vịt và người mua vịt đều không muốn mua vịt nở muộn, chẳng hạn lô trứng nở sáng hôm nay, loại vịt này gọi là vịt ngọn, bẩm sinh yếu đuối, khó nuôi nên ép giá rẻ xuống cho loại vịt ngọn này chừng 50% giá bán bình thường.

 

Đỗ Công Quý

(xem tiếp kỳ 2)

 

Bài cùng tác giả

>> Tản mạn về cà phê & cà phê Ninh Hòa

>> Lươn đùm

>> Một vài thú tiêu khiển ở nông thôn Ninh Hòa (kỳ cuối)

>> Một vài thú tiêu khiển ở nông thôn Ninh Hòa (kỳ 3)

>> Một vài thú tiêu khiển ở nông thôn Ninh Hòa (kỳ 2)

>> Một vài thú tiêu khiển ở nông thôn Ninh Hòa (kỳ 1)

>> Kẹo đường

>> Món bánh ít lá gai Ninh Hòa (kỳ 2)

>> Món bánh ít lá gai Ninh Hòa (kỳ 1)