QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

C Ử A  S Ổ   Đ Ê M   K H U Y A

bài thơ 'thuận nghịch độc' của Hàn Mặc Tử

                             Trí Bửu Nguyễn Thừa

 

 

 

Tại Hội thảo kỷ niệm 100 năm sinh Nhà thơ Hàn Mặc Tử, trong hai ngày 20-21/2.9.2012 tại TP Quy Nhơn, Bình Định, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã nói: Hàn Mặc Tử sinh ra cách đây tròn 100 năm và đã mất đi cách đây 72 năm, và đây không phải là lần đầu chúng ta bàn về thi sĩ tài hoa bạc mệnh này, nhưng tất cả cứ như mới, vẫn như lần đầu tiên văn đàn nghiên cứu, đánh giá về “hiện tượng thơ” lỗi lạc này.

Sinh thời, nhà thơ Chế Lan Viên từng viết: “Mai sau, những cái tầm thường, mực thước kia sẽ biến tan đi, còn lại chút gì trên đời này đáng kể, đó chính là Hàn Mặc Tử”          

Tưởng nhớ 100 năm sinh của nhà thơ xin giới thiệu bài thơ “Cửa sổ đêm khuya” bài thơ tức cảnh sinh tình, được Hàn Mặc Tử sáng tác từ những năm tác giả mói 17 tuổi đẹp cảnh, đẹp tình có thể xem đây là bài thơ mở đầu cho thể loại thơ thuận nghịch độc.

1. Hàn Mặc Tử hay Hàn Mạc Tử tên thật là Nguyễn Trọng Trí, sinh ngày 22 tháng 9 năm 1912 tại làng Lệ Mỹ, Đồng Hới, Quảng Bình; lớn lên ở Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Ông có tài năng làm thơ là một nhà thơ nổi tiếng, khởi đầu cho dòng thơ lãng mạn hiện đại Việt Nam, là người khởi xướng ra Trường thơ Loạn. 

Hàn Mặc Tử làm thơ từ năm mười sáu tuổi lấy hiệu là Phong Trần rồi Lệ Thanh. Đến năm 1936, khi chủ trương ra phụ trương báo Sài Gòn mới đổi hiệu là Hàn Mạc Tử, sau ông lại đổi thành Hàn Mặc Tử. "Hàn Mạc Tử" nghĩa là chàng trai đứng sau bức rèm lạnh lẽo, trống trải.

Sau đó bạn bè gợi ý ông nên vẽ thêm mặt trăng khuyết vào bức rèm lạnh lẽo để lột tả cái cô đơn của con người trước thiên nhiên, vạn vật. "Mặt trăng khuyết" đã được "đặt vào" chữ "Mạc" thành ra chữ "Mặc". Hàn Mặc Tử có nghĩa là "chàng bút nghiên"

Hàn Mặc Tử cùng với Quách Tấn, Yến Lan, Chế Lan Viên được người đương thời ở Bình Định gọi là Bàn thành tứ hữu, nghĩa là Bốn người bạn ở thành Đồ Bàn

Cuộc đời của ông được biết đến với nhiều mối tình, với nhiều người phụ nữ khác nhau, đã để lại nhiều dấu ấn trong văn thơ của ông - có những người ông đã gặp, có những người ông chỉ giao tiếp qua thư từ, và có người ông chỉ biết tên như Hoàng Cúc, Mai Đình, Mộng Cầm, Thương Thương, Ngọc Sương, Thanh Huy, Mỹ Thiện.

Nhà thơ ra đi vĩnh viễn vào lúc 5 giờ 45 phút rạng sáng ngày 11 tháng 11 năm 1940 tại nhà thương Quy Hòa, Quy Nhơn,  khi mới bước sang tuổi 28, tuổi tràn đầy sức sống.

Cùng với các bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ, Mùa Xuân Chín” là những bài thơ để lại trong lòng đọc giả nhiều tình cảm đẹp, “Cửa sổ đêm khuya” bài thơ tức cảnh sinh tình, được nhà thơ sáng tác từ những năm tác giả mói 17 tuổi, đẹp cảnh, đẹp tình có thể xem đây là bài thơ mở đầu cho thể loại thơ thuận nghịch độc.

2. Cửa sổ đêm khuya (bài thơ thuận nghịch độc có nhiều cách đọc khác nhau)

 

Cách đọc 1. (đọc thuận  bài thơ gốc)

 

Hoa cười nguyệt rọi cửa lồng gương 

Lạ cảnh buồn thêm nỗi vấn vương 

Tha thướt liễu in hồ gợn sóng 

Hững hờ mai thoảng gió đưa hương 

 

Xa người nhớ cảnh tình lai láng 

Vắng bạn ngâm thơ rượu bẽ bàng 

Qua lại yến ngàn dâu ủ lá 

Hòa đàn sẵn có dế bên đường. 

 

Cách đọc 2. (đọc ngược bài thơ gốc)

 

Đường bên dế có sẵn đàn hòa

Lá ủ dâu ngàn yến lại qua

Bàng bẻ rượu thơ ngâm bạn vắng

Láng lai tình cảnh nhớ người xa

 

Hương đưa gió thoảng mai hờ hửng

Sóng gợn hồ in liễu thiết tha

Vương vấn nỗi thêm buồn cảnh lạ

Gương lồng cửa rọi nguyệt cười hoa.

 

Cách đọc 3: (bỏ 2 từ đầu mỗi câu đọc thuận)

 

Nguyệt rọi cửa lồng gương 

Buồn thêm nỗi vấn vương

 

Cách đọc 4: (bỏ 2 từ đầu của bài thơ đọc ngược)

 

Dế có sẵn đàn hòa

Dâu ngàn yến lại qua…

 

Cách đọc 5 (bỏ 3 từ đầu mỗi câu bài thơ đọc thuận)

 

Rọi cửa  lồng gương

Thêm nỗi vấn vương

 

Cách đọc 6: (bỏ 3 từ đầu mỗi câu bài thơ đọc ngược)

 

Có sẵn đàn hòa

Ngàn yến lại qua…

 

Cách đọc 7: (bỏ 4 từ đầu mỗi câu bài thơ đọc thuận)

 

Cửa lồng gương 
Nỗi vấn vương …
 

Cách đọc 8: (bỏ 4 từ đầu mỗi câu bài thơ đọc ngược)

 

Sẵn đàn hòa

Yến lại qua…

 

Cách đọc 9: (bỏ 3 từ đầu, lấy từ 5 đảo làm 4- đọc thuận)

 

Cửa rọi lồng gương 
Nỗi thêm vấn vương 
Hồ in gợn sóng 
Gió thoảng đưa hương …

 

Cách đọc 10: (bỏ 3 từ cuối, lấy từ 3 đảo  làm 4- đọc ngược)

 

Đường bên dế có

Lá ủ ngàn dâu 

Bẻ bàng thơ rượu

Lai láng cảnh tình…

 

Cách đọc 11: (Ghép chéo câu thơ đọc thuận)

 

Hoa cười nguyệt rọi sẵn hòa đàn

Lạ cảnh buồn thêm yến lại qua

Tha thướt liễu in ngâm bạn vằng

Hững hờ mai thoảng nhớ người xa

 

Lai láng cảnh tình mai hờ hững

Bàng bẽ rượu thơ liễu thướt tha

Lá ủ dâu ngàn buồn cảnh lạ

Đường bên có dế nguyệt cười hoa

 

Cách đọc 12: (Ghép chéo câu thơ đọc ngược)

 

Đường bên dế có cửa lồng gương

Lá ủ dâu ngàn nổi vấn vương

Bàng bẻ rượu thơ hồ gợn sóng

Láng lai tình cảnh gió đưa hương

 

Hương đưa gió thoảng tình lai láng

Sóng gợn hồ in rượu bẻ bàng

Vương vấn nỗi thêm dâu ủ lá

Gương lồng cửa rọi dế bên đường.

 

Bài thơ còn có thể đọc theo nhiều cách khác…

Thật đúng như sinh thời, nhà thơ Chế Lan Viên đã viết: “Mai sau, những cái tầm thường, mực thước kia sẽ biến tan đi, còn lại chút gì trên đời này đáng kể, đó chính là Hàn Mặc Tử”

TBNT

Nha Thành, Kỷ niệm 100 năm, ngày sinh thi sĩ Hàn Mặc Tử (22/9/1912 - 22/9/2012)

 

 

Bài cùng tác giả