QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

Bài liên quan

 

- Vương quốc tỏi thứ hai - Trần Đăng

- Thử nghiệm trồng tỏi tại Ninh Sơn- Ninh Hòa - Q.V

- Vựa tỏi Ninh Phước điêu đứng - Kim Hoàng

- Xóa sổ vùng tỏi Ninh Phước - Văn Ngọc

- Tỏi Lý Sơn xanh giữa đảo Ninh Vân - Minh Thiết

- Rồi đây có còn "Làng tỏi" ? - Hương Giang

- Làng tỏi đi về đâu - Ngọc Sơn Nam

- Người mang nghề trồng tỏi đến Ninh Hòa - Quang Viên

- Làng hành tỏi

 

 

 

 

 

Vua tỏi Lý Sơn ở Khánh Hòa

 

Khởi nghiệp với 1,2 ha đất cát hoang hóa, đến nay mỗi vụ mùa ông thu về không dưới 15 cây vàng. Ông đã thay đổi đời mình và cuộc đời của hàng vạn con người nơi bán đảo Hòn Khói, vịnh Vân Phong. Ông Võ Ái Nhân là người đầu tiên mang tỏi từ đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) vào đất Ninh Hòa (Khánh Hòa) để lập nghiệp.

Từ người tiên phong

Mùa tỏi bắt đầu từ tháng 9 hằng năm và thu hoạch vào tháng 1-2 năm sau đó. Mỗi năm chỉ làm được một vụ tỏi, thời gian “đất rảnh” sẽ trồng hoa màu khác. Mỗi hecta đất nơi đây trung bình thu hoạch 7-8 tấn tỏi khô. Vừa chăm chăm dàn tỏi để phơi, ông Nguyễn Văn Sơn cho biết: “Năm nay tỏi được mùa, nhà tôi có 4.000 m2 đất canh tác, đã chuyển qua trồng tỏi từ lâu, mỗi năm thu hoạch lời 250-270 triệu đồng. Trồng tỏi ở đây không lỗ bao giờ, nhờ có ông Nhân mà chúng tôi mới biết cách trồng”.

Ông Nhân sinh năm 1961 ở đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi. Năm 1979, ông đi kinh tế mới ở Bình Sơn. Tại đây, họ cũng trồng hành tỏi như những nơi ở trước và có trồng thêm một số dược liệu như ngô tất, hà thủ ô, sâm địa.

Ông Nhân chuyển tỏi vào nhà kho.

Năm 1984-1985, ông từ bỏ việc trồng sâm địa, lên Đà Lạt sinh sống, học thêm được cách trồng một số dược liệu. Năm 1988, về lại Khánh Hòa, sống tại Gia Mỹ - Ninh An (tức xã Ninh Sơn - Ninh Hòa ngày nay). Tại đây, ông cũng trồng một số hành tỏi để thí nghiệm nhưng việc trồng thử không thu về kết quả cao.

Tiếp tục chặng đường đi tìm “miền đất hứa”, năm 1991, ông Nhân tiến xuống Ninh Phước để thăm dò. Phát hiện đất cát ở đây cực kỳ lý tưởng cho việc trồng tỏi, mưa nhiều, nắng không đến nỗi quá gay gắt. Ông quyết định “cắm dùi” tại Ninh Phước.

Năm1995, ông Nhân mua 1,2 ha đất để phục vụ cho việc trồng tỏi. Việc này đã làm thay đổi số phận bán đảo hòn Khói với hàng chục ngàn người sinh sống.

“Lúc đầu phát động phong trào để thay đổi cuộc sống nhưng người ta không theo vì sợ lỗ. Trước đó họ chỉ trồng bắp vào mùa mưa và đậu xanh, cà chua trong khi chờ mưa. Nhưng những loại cây này không đem lại thu nhập cao như tỏi” - ông Nhân kể lại chuyện xưa bên ruộng tỏi bạt ngàn của mình.

Năm 1998-1999, dân Lý Sơn, theo thông tin người đồng hương, thấy nơi này làm ăn được bèn bắt đầu tiến vào. Đợt 1 chỉ có năm hộ chuyển đến gồm: Bùi Dân, Bùi Quán, Bùi Bang, Bùi Thọ, Bùi Chuyền. Đến nay đã có hơn 100 hộ vốn là người dân Lý Sơn. Theo hiệu ứng dây chuyền, người Khánh Hòa bản địa bắt đầu trồng tỏi. Đến nay đã có 150 hộ, diện tích đất 220.000 ha, từ Vạn Giã đến Ninh Vân, Đầm Môn, Bãi Giếng, Hòn Tre, Hòn Lớn đều trồng tỏi.

Ông Nhân đứng bên hàng chục tấn tỏi thành phẩm.

Khi chân ướt chân ráo đặt chân đến nơi này, ông Nhân làm công an xã và là thành viên của tổ hội nông dân. Những năm ấy, mỗi năm ông thu lợi nhuận từ việc trồng tỏi đến hơn năm cây vàng, tức khoảng 200 triệu đồng. Giờ thì hơn chục cây vàng. Ông đúc kết kinh nghiệm từ cuộc đời mình: “Tỏi một năm trồng/lần, một tấn có giá 50 triệu đồng tại địa phương, sáu tấn là 300 triệu đồng, có thể lên đến 400 đồng triệu tiền lời. Như các cụ đã nói: “Nhất nghệ tinh nhất thân vinh”, nghề gì thì nghề, chỉ cần theo đuổi đến cùng là được”. Ông Nhân giờ đây đã được biết đến là ông tổ của nghề tỏi Lý Sơn tại Khánh Hòa.

“Khánh Hòa về thời tiết và đất đai phong phú hơn và thuận lợi hơn Lý Sơn rất nhiều, có khả năng cho 15 tấn tươi/ha, điều mà ở Lý Sơn không thể đạt tới. Nơi đây không có bão, khí hậu ổn định vô cùng thành ra năng suất rất cao, thậm chí cho đến 19 tấn tỏi/ha” - ông Nhân khi phân tích ưu thế của giống tỏi Lý Sơn trồng tại Khánh Hòa đã tiết lộ - “Tỏi vừa thơm vừa ngon, cần bổ sung thêm vôi và nước mặn (nước biển), tính về tỉ lệ tỏi ngon so với Lý Sơn là 9/10” . Không chỉ thế, chi phí cũng như sự tiện lợi trong việc vận chuyển dễ dàng hơn nhiều so với ở đảo Lý Sơn.

Đến ngày hái quả

“Khi đến vịnh Vân Phong, tôi đã thấy được đất Ninh Phước nơi đây có loại cát vôi giống ở Lý Sơn tức là cát có độ giữ ẩm cao, bảo đảm khí hậu tốt không ngập lụt, lại dễ di chuyển, điện nước có đủ và đặc biệt là loại đất này có thể làm củ tỏi có độ thơm nồng đặc trưng và lượng nhũ dầu cao”. Đó cũng là những tiền đề quan trọng để ông Nhân quyết định lựa chọn nơi này để lập nghiệp lâu dài.

Phút nghỉ ngơi. Ảnh trong bài: PHẠM ĐỨC THỌ

Được biết ông Nhân cũng là người đầu tiên đưa hình thức tưới tỏi bằng béc phun vào việc trồng tỏi ở bán đảo này. Việc sử dụng béc phun làm các ruộng tỏi xanh tốt và màu mỡ hơn rất nhiều so với trước. Ít ai biết rằng các đầu phun đều đã được “độ” lại để phù hợp với đất cát yếu nơi này. Ông Nhân cho biết: “Các béc phun mua về nước chảy ra quá mạnh làm rửa trôi đất cát, chết tỏi giống nên tôi phải độ lại phần gờ của nơi phun nước ra để khống chế bớt lượng nước”. Nếu nhìn kỹ, quan sát có thể thấy sự khác biệt về đầu phun của các béc phun nơi đây so với nhiều nơi khác.

Nhiều người dân nơi đây cho biết mỗi năm lo nhất chính là sương xuống, vì sương sẽ làm tỏi rã ra, hư hết. Ở Ninh Vân - Ninh Hòa có 35/40 ha đất canh tác dùng vào việc trồng tỏi, nay đều đã đến mùa thu hoạch, Ninh Phước - Ninh Hòa có đến hàng trăm hecta cũng đã vào mùa “hái quả”. Việc trồng xen canh nhiều loại cây khác vào những khi đất trồng tỏi “rảnh rỗi” khiến những người dân nơi đây có thêm thu nhập khoảng 90 triệu đồng/năm. Dù trồng nhiều loại cây nhưng tỏi vẫn chiếm giữ vị trí số 1 ở nơi này.

Bà Nguyễn Thị Dù, Chủ tịch xã Ninh Phước - Ninh Hòa, cho biết: “Cây tỏi đã thay da đổi thịt người dân nơi này, công quan trọng là nhờ ông Nhân mà nên, dù vậy việc giữ lấy công sức của mình là vấn đề không nhỏ, không chỉ là trộm mà còn là bị ép giá, các lái buôn thường bắt chẹt người dân vì hiểu rằng thời tiết xấu tỏi sẽ dễ hư hỏng, mọc mầm hơn”.

Tỏi đã làm thay đổi hoàn toàn số phận bán đảo Hòn Khói với nắng cháy và cát trắng, công của ông Nhân là không nhỏ trong vấn đề này.

Việc trồng tỏi tuy có nhiều thuận lợi nhưng đến mùa thu hoạch công việc vất vả không kém, nhất là việc canh phòng trộm. “Chỉ cần sơ sẩy một chút là có thể mất vài tạ tỏi ấy chứ, bọn trộm thường là người từ nơi khác đến, chúng ăn trộm rồi đem bán kiếm lời, báo hại chúng tôi phải thức cả đêm canh gác” - ông Nhân cho biết.

Ông được biết đến là một trong những người giàu nhất bán đảo nhờ tỏi. Tuy tỏi chỉ có một vụ/năm nhưng ông phải thuê đến hơn 15 người làm mới hết việc. Những nhân công này hầu hết là người trong vùng có hoàn cảnh khó khăn, họ được nhận lương 120.000 đồng/ngày, mức lương khá cao ở xứ này.

Dù tìm ra đất nhưng cũng phải sáu năm sau ông Nhân cùng cháu mình mới có thể sắp xếp bán nhà tại Lý Sơn, lấy vốn và đủ điều kiện để vào Ninh Phước - Ninh Hòa trồng tỏi. Khởi nghiệp với 1,2 ha đất trồng, đến nay giống tỏi Lý Sơn năm nào đã lan rộng toàn bán đảo Hòn Khói và khu vực vịnh Vân Phong với hơn bốn vạn dân.

PHẠM ĐỨC THỌ