QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

DÙNG TỪ TRONG BÁO CHÍ

Vừa qua có một bài báo loan tin một tai nạn đường sắt, tàu lửa cán ngang người đang nằm ngủ trên đường ray. Người đưa tin viết: “… người chết trong tư thế trần truồng, không mặc áo”. Trần là không mặc áo, truồng là không mặc quần, ai ai cũng biết, thế mà thêm vào “không mặc áo”, như thế là như thế nào ? Sự dư thừa đó không cần thiết, như đã là Quốc lộ 1A thì không thêm đường, vì “lộ” là đường rồi; cũng như đã gọi tư thục thì không thêm trường, vì “thục” là nhà học rồi ...

Lại có bài báo loan tin: “Một người phụ nữ nhảy cầu tự vẫn”. Động từ “tự vẫn” còn được dùng trong các tin như: “Một thanh niên đâm cổ tự vẫn”, “Một cô gái nhảy sông tự vẫn”, “Một người đàn ông trung niên thắt cổ tự vẫn” ... Có khi bài báo không dùng từ “tự vẫn” mà dùng “tự tử”, “tự ải”, “tự trầm” ... lẫn lộn cả lên, không biết cái chết nào do người tự làm ra để dùng từ nào cho chính xác. Cho nên khi nói đến việc tự mình gây cho mình cái chết, tùy theo cách gây chết mà có những cách gọi phù hợp, như: tự vẫn, tự ải, tự tử, tự sát, tự trầm, tự tận ... “Tự” (自)theo Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên (NXB Đà Nẵng – Trung Tâm Từ Điển học, Hà Nội, 2009) có nghĩa là “từ để chỉ bản thân chủ thể nhằm biểu thị việc nói đến là do chính chủ thể làm hoặc gây ra, chỉ bằng sức lực, khả năng của riêng mình”. Tự mình giết chết mình là “tự tử” (自死), “tự sát” (自殺), “tự tận” (自盡). Ví dụ nói anh A “tự tử” là anh A đã dùng cách gì đó để tự giết mình. Cách gì đó để chết thì có nhiều cách và có nhiều từ để biểu thị. Nói anh A “tự vẫn” hay “tự vận” (自刎)thì từ “vẫn” (刎)có nghĩa là cắt cổ mà chết, như thế anh A dùng dao tự cắt cổ mình mà chết, không thể nhảy cầu rơi xuống sông là “tự vẫn” được. Nếu anh A tự nhảy xuống sông, dìm mình dưới làn nước mà chết, đó là “tự trầm” (自沈); “trầm” () có nghĩa là chìm. Nếu anh A dùng dây tự thắt cổ mà chết, gọi là “tự ải” (自縊); “ải” () có nghĩa là thắt cổ. Tương tự như vậy cũng đã có nhiều bài báo chỉ rõ sự sai lầm của người viết báo, của người nói trên đài về những từ điểm yếu, yếu điểm, nhược điểm ...

Dùng từ Hán - Việt, nếu không rõ nghĩa sẽ bị lẫn lộn ngay và có thể khiến cho người đọc, người nghe không hiểu đúng ý nghĩa mình muốn diễn đạt. Vậy mạo muội có vài lời trên, người viết thật sự cả gan “đánh trống qua cửa nhà Sấm”…

Ngô Văn Ban

 

Bài cùng tác giả

>> Từ... chuyện BÁO đến... chuyện BÁO

>> Hợp chất vửa vôi trong việc xây dựng ở vùng đất Khánh Hòa xưa - NVB & VTD

>> Những điều kiêng kỵ của ngư dân vùng biển đảo Khánh Hòa

>> Lấy mật ong rừng

>> Tưởng niệm về một người Thầy - Nhà văn, Nhà giáo Võ Hồng

>> Món Rắn năm Tỵ

>> Chuyện Rắn năm Tỵ

>> Tết Việt xưa và nay trong đời sống dân tộc Việt

>> Người xưa chơi xuân qua tranh khắc của Henri Oger đầu thế kỷ 20

>> Ký ức bến đò quê hương

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 7)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 6)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 5)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 4)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 3)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 2)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 1)

>> Hình ảnh rồng trong đời sống dân tộc Việt

>> Cá vượt vũ môn hóa rồng

>> Tết của một thời ấu thơ

>> Vè Các Lái ngang qua huyện Ninh Hòa

>> Miếu và miễu ở Khánh Hòa (kỳ 2)

>> Miếu và miễu ở Khánh Hoà (kỳ 1)

>> Dinh Trấn Biên Nha Trang dưới thời các chúa Nguyễn ở Đàng Trong có hay không ?

>> Việc giáo dục chữ Lễ trong gia đình và nhà trường

>> Các trạm dịch trong tỉnh Khánh Hòa từ Bắc tới Nam (kỳ 2)

>> Các trạm dịch trong tỉnh Khánh Hòa từ bắc tới nam (kỳ 1)

>> Thịt mèo

>> Chuyện mèo năm Mão qua câu ca tiếng nói người Việt

>> Tìm về Nha Trang xưa (kỳ 2)

>> Tìm về Nha Trang xưa (kỳ 1)

>> Những trường học tại Nha Trang xưa và nay

>> Chất biển trong con cá vịnh Nha Trang

>> Con cọp qua cái nhìn dân gian Việt Nam

>> Món cọp năm Dần

>> Về Diên Khánh ăn bánh ướt

>> Cọp Khánh Hòa

>> Thầy Đồ Cóc

>> Đất Khánh người Hòa

>> Món ngon Năm Sửu

>> Con trâu trong văn học các dân tộc VN

>> Món ngon năm chuột

>> Chuyện chuột năm Tý

>> Xung quanh chuyện kỳ nam, trầm hương ở Khánh Hòa

>> Vịt lội Ninh Hòa

*** Nghề làm bánh tráng ở Xóm Rượu Ninh Hòa:

>> Kỳ 1, kỳ 2, Kỳ 3

*** Sổ tay từ ngữ phong tục tập quán về việc sinh, việc cưới, việc tang,

     việc giỗ của người Việt:

>> Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3, Kỳ 4, Kỳ 5, Kỳ 6, Kỳ 7, Kỳ 8, Kỳ 9, Kỳ 10, kỳ 11, kỳ 12