QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TẢN MẠN ... CHUYỆN BÁO XUÂN

 

1.

Trong làng báo Việt, kể từ 100 năm trở lại đây, cứ mỗi lần Tết đến là ra một số báo đặc biệt, gọi là báo Xuân hay báo Tết. Trong lúc dân ta đang chuẩn bị heo gà, nếp đậu ... ăn Tết thì việc chuẩn bị báo Xuân của tòa soạn báo, của các phóng viên, cộng tác viên, của bạn đọc khắp nơi cũng diễn ra trước Tết cả ... nhiều tháng trời. Do đó, các bài viết về Tết, về Xuân, nhất là các bài phóng sự, thơ, văn ... các tác giả cố mà “nặn” ra khi nàng Xuân chưa xuất hiện. Nhuận bút báo Tết thường cao, đó có thể coi như quà Tết, quà tri ân của tòa soạn cho các cộng tác viên của báo mình. Các cộng tác viên nhân dịp cũng muốn “có mặt” trong mỗi nhà bạn đọc nhân dịp Tến đến Xuân về. Báo Xuân trở thành niềm vui cho người làm báo (vì báo lấy được quảng cáo nhiều, thu lợi nhiều), cho người viết báo và cuối cùng niềm vui lớn nhất là dành cho người đọc. Còn gì gây được không khí văn hoá trong nhà, vui hơn, đẹp hơn, khi trên bàn, dưới bình hoa xuân có một vài tờ báo Tết! Mình không đọc thì khách đến chúc Tết đọc. Ngày Tết đến thăm viếng chúc Tết nhau, ngồi chuyện gẫu, đọc báo Xuân, bình luận hay dở của báo này báo nọ là thú vui thanh nhã của ngày Tết. Thêm một món “báo Xuân” vào cái Tết cổ truyền là một nét văn hóa khá hay. Vì thế, Báo Xuân cho đến nay là món ăn tinh thần không thể thiếu trong các gia đình. Như vậy, dân ta ăn Tết còn có báo Tết báo Xuân. Có người cho rằng nên thay đổi câu ăn Tết xưa bằng câu : “Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ – Nêu cao, báo Tết, bánh chưng xanh” cho phù hợp.

2.

Báo Xuân có hình thức và nội dung rất đặc biệt so với số thường ngày. Về hình thức, có báo số thường khuôn khổ nhỏ, số Xuân thì “nới” rộng ra gấp 2 lần. Giấy in báo tốt hơn, bìa hơi dày hơn in hình màu rực rỡ, ruột in ngày xưa chỉ có hai màu, giấy đen xấu, ngày nay với kỹ thuật in hiện đại với nhiều màu sắc, nhiều ảnh đẹp, giấy láng tốt ... Nội dung Báo Xuân thường là những bài viết đặc sắc của các cây bút nổi tiếng trong địa phương hay trong nước, hướng tới các chủ đề : Tổng kết hoạt động năm vừa qua, dự báo năm mới (những bài phỏng vấn các vị đứng đầu Tỉnh, đầu Ngành, hay dưới dạng “Sớ Táo Quân”... ), những bài phóng sự ký sự về một địa phương, một công ty xí nghiệp nào đó, những nhân vật ... có những thành tích trong năm qua, những bài sưu khảo giá trị về phong tục tập quán, về chuyện con Giáp, về chuyện ăn Tết, về lễ hội mùa Xuân, về thú chơi Tết, về những chuyện cười, ảnh biếm họa ... Ngoài ra còn có những bài thơ, truyện ngắn hay, những câu đối súc tích đầy ý nghĩa, những bài sưu tầm về những chuyện hay lạ trên thế giới đón Tết. Báo Xuân còn có những bài ôn lại chuyện xưa tích cũ, chuyện những sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử có dính dáng đến năm dương lịch, âm lịch. Đặc biệt Báo Xuân đăng đầy quảng cáo so với các số báo thường, vì nhân dịp Tết, các doanh nhân, các nhà sản xuất có dịp “cung chúc tân xuân” để khách hàng, bạn đọc chú ý đến thương hiệu của họ hơn... Báo Xuân ngày nay có báo kèm theo quà tặng như hình ảnh, cẩm nang, đĩa CD, son môi, dầu gội đầu ...cũng là một cách hấp dẫn người mua và quảng cáo cho doanh nghiệp. Đặc biệt, tờ báo Xuân các bài viết thường không gay cấn, không tranh luận, không gây buồn bã hay tang tóc. Từ trang bìa đến các trang ruột, báo Xuân nào nhìn qua cũng thấy ngay được vẻ tươi vui, rực rỡ sắc màu. Tóm lại, báo Xuân thường không nặng nề mà lại đầy tính nghệ thuật, chuyển tải nhiều nội dung về văn hóa văn nghệ và thường quy tụ những tên tuổi đặc biệt, những bài viết và hình ảnh đặc sắc.

3.

Trong làng báo Việt Nam, tờ báo Xuân đầu tiên là tờ báo nào ? Theo Vương Hồng Sển, trong Thú chơi sách” (Cơ sở xuất bản Tự Do, Sài Gòn, 1960) cho biết : “ Nam Phong cả thảy hai trăm mười một cuốn (211), vì Tết 1918, có cho ra một tập riêng, toàn văn thơ giá trị, và nếu không lầm, tập ấy là thỉ tổ các số báo Xuân, báo Tân Niên, báo đặc biệt vậy” (trang 82). Báo Nam Phong xuất bản ở Hà Nội, do Phạm Quỳnh làm chủ bút, số báo Xuân năm 1918 là số báo nhân dịp Tết Mậu Ngọ. Cũng có một tờ báo thuộc loại xưa, tờ Đông Pháp thời báo xuất bản ở Sài Gòn từ tháng 5 - 1923 do hai ông Nguyễn Kim Đính và Trần Huy Liệu làm chủ nhiệm và chủ bút. Năm 1927 khi ông Diệp Văn Kỳ về làm chủ nhiệm báo này, ông có sáng kiến làm số báo Xuân Mậu Thìn 1928. Báo in hai màu đen đỏ, gồm nhiều bài viết có giá trị và bán rất chạy. Tiếp sau đó có báo Xuân Thần Chung (Kỷ Tỵ 1929), Xuân Công Luận (1931) , .....

4.

Người bên Tây về nói rằng bên Tây không có báo Tết, chỉ có những phụ trương không dày lắm kèm theo trong các đầu năm dương lịch, tổng kết những sự kiện, những nhân vật nổi bật trong năm mà thôi.

Trước đây báo Tết cũng không về các vùng nông thôn hải đảo xa xôi, vì báo giá đắt, số phát hành ít. Ngày nay, trong tỉnh ta năm nào cũng có Hội Báo Xuân ở thành phố, huyện, thị xã và sau đó, các số báo Xuân được phân phát về những nơi xa xôi đó.

Ngày xưa báo Xuân hiếm, dù in trên giấy xấu, ruột in hai màu cũng được độc giả tìm mua. Ngày nay, ngay báo ngày, báo tuần số thường cũng sặc sỡ sắc màu, nên báo Xuân ta thấy cũng bình thường. Báo Tết ngày nay đa số không có gì mới lạ, gây ấn tượng, những bài chung chung, tên tuổi tác giả cũng chừng ấy. Báo nào cũng có những mục y nhau, thường trùng lập. Do đó, năm nào ta cũng có hàng chục tờ báo Tết, có tờ dày cộm, lộng lẫy hình ảnh, nhưng khi cần tìm một bài thơ thật hay về mùa xuân chúng ta lại phải quay về với Vũ Đình Liên, với Đoàn Văn Cừ, với Hàn Mặc Tử và Chế Lan Viên những năm trước 45 xa xôi. Khi nào cần tìm một số công trình nghiên cứu nghiêm túc và giá trị về phong tục Tết nhất thì chúng ta lại phải quay về quá khứ, với Toan Ánh hay Vương Hồng Sển, Nhất Thanh trước năm 1975, hay có khi xa hơn nữa, tận thời Phan Kế Bính, Đào Duy Anh trước năm 1930.

5.

Nói gì thì nói, báo Tết, báo Xuân nếu không xuất hiện khi Xuân về Tết đến thì người làm báo cũng như người viết báo, bạn đọc báo cảm thấy thiếu một cái gì đó. Như ngày Tết không có bánh chưng, bánh tét, không có nồi măng hầm với giò, đậu ..., không có lọ hoa, cành mai cành đào ..., thì không thể ăn Tết vui thú được. Mua báo Tết như mua một gói hạt dưa, tuy mình không thích ăn (hay không cắn được do không còn ... răng), nhưng không thể không mua, không thấy an tâm khi khách đến không có gì. Mua báo Tết cũng vậy, tuy không đọc, chỉ liếc sơ qua, nhưng không mua như thấy thiếu một cái gì đó cho Tết.

Ngày Tết, đọc báo Tết là một dịp nhìn lại ngành mình, Tỉnh mình, đất nước mình sau một năm hay sau một thế kỷ, có thể thấy được những thành tựu, những thất bại, những hạn chế, những bài học. Có dịp để nhìn lại những nếp xưa, tục cũ, những “vang bóng một thời” mà ngày nay còn tồn tại rất ít hay mất hẳn. Đọc báo Tết cũng là một dịp ôn lại kiến thức, bồi bổ, tiếp thu kiến thức “cũ người mới ta”. Có những điều thật thú vị, có những chuyện ngồ ngộ, có những chuyện “bây giờ mới biết” làm kinh ngạc đến nửa cuộc đời hay hơn nửa cuộc đời của ta.

6.

Báo Xuân báo Tết đã, đang, sẽ xuất hiện như thế hàng năm và đã góp phần cho những ngày Xuân ngày Tết đầy ý nghĩa, một món quà Xuân tinh thần thân quý tặng cho nhau, để biết rằng “mùa Xuân đến rồi đó”, nhắc nhở mọi người thêm một tuổi, thêm những gánh nặng lo toan cho cuộc sống ...

Ngô Văn Ban

Bài cùng tác giả

>> Người cổ Khánh Hòa làm đẹp

>> Tản mạn... chuyện báo xuân

>> Dùng từ trong báo chí

>> Từ... chuyện BÁO đến... chuyện BÁO

>> Hợp chất vửa vôi trong việc xây dựng ở vùng đất Khánh Hòa xưa - NVB & VTD

>> Những điều kiêng kỵ của ngư dân vùng biển đảo Khánh Hòa

>> Lấy mật ong rừng

>> Tưởng niệm về một người Thầy - Nhà văn, Nhà giáo Võ Hồng

>> Món Rắn năm Tỵ

>> Chuyện Rắn năm Tỵ

>> Tết Việt xưa và nay trong đời sống dân tộc Việt

>> Người xưa chơi xuân qua tranh khắc của Henri Oger đầu thế kỷ 20

>> Ký ức bến đò quê hương

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 7)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 6)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 5)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 4)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 3)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 2)

>> Nghề nông cổ truyền vùng đất Khánh Hòa xưa (kỳ 1)

>> Hình ảnh rồng trong đời sống dân tộc Việt

>> Cá vượt vũ môn hóa rồng

>> Tết của một thời ấu thơ

>> Vè Các Lái ngang qua huyện Ninh Hòa

>> Miếu và miễu ở Khánh Hòa (kỳ 2)

>> Miếu và miễu ở Khánh Hoà (kỳ 1)

>> Dinh Trấn Biên Nha Trang dưới thời các chúa Nguyễn ở Đàng Trong có hay không ?

>> Việc giáo dục chữ Lễ trong gia đình và nhà trường

>> Các trạm dịch trong tỉnh Khánh Hòa từ Bắc tới Nam (kỳ 2)

>> Các trạm dịch trong tỉnh Khánh Hòa từ bắc tới nam (kỳ 1)

>> Thịt mèo

>> Chuyện mèo năm Mão qua câu ca tiếng nói người Việt

>> Tìm về Nha Trang xưa (kỳ 2)

>> Tìm về Nha Trang xưa (kỳ 1)

>> Những trường học tại Nha Trang xưa và nay

>> Chất biển trong con cá vịnh Nha Trang

>> Con cọp qua cái nhìn dân gian Việt Nam

>> Món cọp năm Dần

>> Về Diên Khánh ăn bánh ướt

>> Cọp Khánh Hòa

>> Thầy Đồ Cóc

>> Đất Khánh người Hòa

>> Món ngon Năm Sửu

>> Con trâu trong văn học các dân tộc VN

>> Món ngon năm chuột

>> Chuyện chuột năm Tý

>> Xung quanh chuyện kỳ nam, trầm hương ở Khánh Hòa

>> Vịt lội Ninh Hòa

*** Nghề làm bánh tráng ở Xóm Rượu Ninh Hòa:

>> Kỳ 1, kỳ 2, Kỳ 3

*** Sổ tay từ ngữ phong tục tập quán về việc sinh, việc cưới, việc tang,

     việc giỗ của người Việt:

>> Kỳ 1, Kỳ 2, Kỳ 3, Kỳ 4, Kỳ 5, Kỳ 6, Kỳ 7, Kỳ 8, Kỳ 9, Kỳ 10, kỳ 11, kỳ 12