QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

MỘT VÀI THÚ TIÊU KHIỂN

CỦA NGƯỜI DÂN KHÁNH HÒA

NGÔ VĂN BAN

Người Khánh Hòa có những thú tiêu khiển với những hình thức thật đa dạng và phong phú, giúp cho thần kinh họ thư giãn, bớt đi những mệt mỏi, căng thẳng do cuộc sống gây nên. Mặt khác, những thú tiêu khiển còn đem lại cho họ những niềm vui, sự thích thú say mê với những vẻ đẹp trong hình thức nghệ thuật.

Một số người tìm thú tiêu khiển trong việc trồng hoa, chơi hoa, chăm sóc hoa và công phu hơn là đi vào chơi kiểng, vào nghệ thuật Bonsai. Có người kết hợp thú vui chơi hoa, chơi thêm hòn non bộ, để lúc rảnh rỗi thả hồn phiêu lãng trong cảnh trí thiên nhiên được thu nhỏ một cách công phu này. Có người khác lại tìm thú tiêu khiển trong việc nuôi chim, nuôi cá cảnh, chăm sóc, nuôi nấng, thi tài các giống gà đá (gà chọi), tìm vui nơi ván cờ, trong câu thơ, câu đối xướng họa nhau, trong việc nghiên cứu, tìm đọc, viết lách, sưu tầm tem, đồ cổ hay vật dụng nào đó, dùng máy ảnh đi khắp nơi chụp những tấm ảnh đầy giá trị, dùng sắc màu để tạo nên những bức họa đẹp đẽ, hay sáng tác nhạc, chơi các loại đàn …

Điểm đặc biệt là những người cùng say mê một hay hai thú tiêu khiển nào đó đã họp nhau lại, thành một câu lạc bộ, hay hội, nhóm, thi xã …để trao đổi kinh nghiệm cũng như cùng nhau thưởng thức cái hay, cái đẹp do họ tìm tòi, sáng tạo nên.

Chúng ta bắt đầu tìm hiểu thú chơi hoa, trồng hoa của một số người ở nông thôn, thị trấn, ngoại thành và cả ở trong nội thành. Nhà nào có khoảng đất trống, chủ nhân yêu hoa, chơi hoa tận dụng để trồng hoa, làm giàn để treo các chậu hoa. Ở nông thôn, hàng rào thường trồng bông bụp, không những che kín rào mà còn điểm tô những bông hoa đỏ điểm tô. Ở cổng, những giàn bông giấy đủ màu. Những dịp Tết, nhiều nhà trồng hoa vạn thọ, có nhà chăm chút những cây mai vàng …

Phong lan cũng là một loại hoa được nhiều người trong tỉnh ưa thích. Rừng Khánh Hòa là nơi có nhiều giống phong lan quý ở nước ta. Những người chơi phong lan trong tỉnh đã thành lập Hội phong lan Khánh Hòa và đã sưu tầm những loại phong lan quý như Hồ điệp, Ngọc điểm, Giả hạc, Quế lan hương, Giáng hương, Giáng thu, Phượng vỹ, Thủy tiên, Kiều Đạm thanh, Diệp thạch, Ý thảo, Hoàng phi hạc, Cẩm bảo … với nhiều sắc hương, dáng vẻ, hấp dẫn người chơi, cả người thưởng ngoạn. Hoa phong lan có cả hàng trăm loại, biểu hiện nhiều vẻ đẹp của hoa, nhiều vẻ đẹp của những kiểu dáng, hài hòa giữa cành, lá, hoa, bộ rễ, gây cho người thưởng thức những say mê, thích thú.

Khánh Hòa cũng là nơi có nhiều hoa mai vàng, loại hoa được nhiều dân ưa thích. Hoa mai là loại hoa đặc trưng cho ngày Tết. Mai Khánh Hòa có nhiều loai quý, như Hồng mai (hoa vàng đậm), Hoàng mai (hoa vàng lợt), Bạch mai (hoa trắng), Thanh hoàng mai (hoa vàng phớt xanh) …. Có cây mai quý, bông 12 cánh, 24 cánh. Ở Nha Trang, rừng mai Phước Hải đến Tết thì hoa vàng nở rực cả một vùng rộng lớn. Về sau, khu rừng này bị dân phá dần, lấy cây làm củi, lấy đất làm nhà. Còn chăng, một hai gốc mai già còn sót lại ở một hai gia đình nào đó. Vườn mai Võ Dõng … Mai đá Thủy Triều.

Chơi hoa ngày Tết, ngoài hoa mai, vạn thọ, còn có nhiều loại hoa cúc: Cúc vàng, Cúc đồng tiền với nhiều màu sắc, Cúc mâm xôi, Cúc đại đóa, Cúc tố nữ …Các loại thược dược với những loại màu hồng, màu vàng tươi, vàng sẫm cũng được nhiều người ưa thích. Ngoài ra, hoa Tết cũng được tô điểm thêm với Mãn đình hồng, các loại hoa Hồng, hoa Huệ, hoa Loa kèn, hoa Lài, Mẫu đơn, Mồng gà, Hướng dương, Trúc ngọc, hoa Sứ … Các loại hoa muôn màu, muôn sắc, muôn hương đã làm cho các chợ hoa trong những ngày áp Tết thêm vui tươi, rộn rã …

Công phu hơn, phức tạp hơn là thú chơi hoa kiểng. Trồng cây kiểng (hay cây cảnh) là để ngắm, để tiêu khiển, nhưng nó đòi hỏi người chơi phải đầu tư nhiều công sức, thời gian và tiền bạc.

Cây kiểng được trồng vào chậu làm bằng gốm, bằng sành sứ hay chậu đúc bằng xi măng, bằng đất nung … Người chơi cây kiểng thường mua nguyên cây hoa đã trồng sẵn trong chậu, đem về nhà tiếp tục nuôi dưỡng, chăm sóc hay mua cây về, đưa vào chậu mà mình đã chọn. Ở thành phố Nha Trang cũng như ở các huyện trong tỉnh, có nhiều nơi trồng cây kiểng để bán. Những người chơi cây kiểng thường đến đây để lựa chọn những cây hoa kiểng mình thích, đồng thời trao đổi với chủ nhân những kinh nghiệm trồng, chăm sóc hoa cùng những thú chơi hoa. Trồng và chăm sóc cây kiểng đòi hỏi nhiều công lao động phức tạp, nhiều sự đam mê, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm, có kiến thức, có năng khiếu thẩm mỹ nhất định. Từ đó, nghề chơi hoa kiểng đã sản sinh ra những nghệ nhân tài năng.

Thưởng ngoạn cây kiểng, ngoài sự vui thích, ngạc nhiên về tài trí, óc thẩm mỹ và bàn tay khéo léo của nghệ nhân, lại sinh lòng cảm phục con người đã tốn biết bao công sức và thời gian để có một cây kiểng đẹp đẽ, giá trị như thế.

Giá trị cây kiểng phụ thuộc nhiều vào nghệ thuật uốn kiểng. Cách tạo hình bằng cành lá thành các con vật, như con nai, con công, con rồng … hay tạo hình thể tượng trưng như phu thê, phụ tử, bằng hữu, hóa long, sơn thủy … đòi hỏi con người nhiều tài năng thẩm mỹ, óc tưởng tượng phong phú. Có một số loại kiểng dùng để uốn như Kim quýt, Cần thăng, Bùm sum, Tùng vạn niên, Mai chiếu thủy, Si, Sung, Bồ đề … Bên cạnh đó có những cây không uốn được như Cọ, Thiên tuế người chơi cũng sưu tầm nhiều loại và nhất là Xương rồng, có người sưu tầm hàng trăm loại với những hình thể, màu sắc, cấu trúc, kiểu gai … trông thật lạ và đẹp mắt. Trong nghệ thuật trồng cây kiểng, tạo nên những cây lùn tịt, không cho nó phát triển, đó là nghệ thuật Bonsai. Bonsai là một loại hình nghệ thuật mà người chơi kiểng phải có vốn tri thức về trồng, chăm sóc sao cho cây có hình thức thu nhỏ hình ảnh những cây sống động, có kích thước lớn trong thiên nhiên. Xác định giá trị một cây kiểng Bonsai, người thưởng ngoạn thường căn cứ vào sự cân xứng cách uốn cành, kỹ thuật tỉa cành, độ già của gốc rễ, độ dầu dãi phong sương của cây, có dáng hình như cây lớn (giờ đã thu nhỏ).. .

Kết hợp với thú chơi hoa, chơi cây kiểng, có người chơi thêm Hòn non bộ. Trên một bể cạn, hoặc cố định trong sân, trong vườn, hoặc một bể nhỏ di chuyển được, người chơi đắp một hòn non bộ. Hòn non bộ là một hình thức mô phỏng thiên nhiên, một thiên nhiên thu nhỏ lại. Tuy thu nhỏ, nhưng hòn non bộ cũng phải đầy đủ núi đá, hang động, cây cối, suối thác …. Bên cạnh đó cần trang trí thêm ngư (người câu cá), tiều (người đốn củi), những ngôi nhà, ngôi chùa ẩn trong tàng lá cây, những cây cầu bắc qua các khe, một vài thú vật hoang dã … Đá làm hòn non bộ là thứ đá rắn, nhưng xốp, có lỗ nhỏ li ti như lỗ chân lông để hút được nước cho đá lúc nào cũng ẩm ướt, cho rễ cây trồng hút được nước nuôi sống cây, không để cây khô héo. Đá lại phải có hình thù, càng lạ mắt càng thêm hấp dẫn, say mê cho người xem. Có rất nhiều thời gian, công phu để xếp đặt, chọn lựa và tiền bạc để tạo nên một hòn non bộ mang nhiều giá trị về nghệ thuật, cảnh trí, ý nghĩa…

Ở thành phố Nha Trang, một số người chơi hoa, chơi cây kiểng, chơi non bộ đã thành lập Hội hay Câu lạc bộ có tên là BOSANOBO, HỘI NGHỆ NHÂN SINH VẬT CÂY CẢNH, HỘI PHONG LAN, NHÓM HOÀNG MAI … Các hội viên thường hội họp trao đổi kinh nghiệm, cùng nhau gây dựng những cây kiểng, những chậu Bonsai, những hòn non bộ lớn nhỏ … cùng nhau thưởng ngoạn, triển lãm và thi tài hằng năm.

Chơi chim cảnh, cá cảnh cũng là thú tiêu khiển của nhiều người trong tỉnh. Người chơi chim lấy việc nuôi chim, dạy chim, nghe chim hót làm niềm vui thú. Mỗi loại chim có một vẻ đẹp riêng, màu sắc, tiếng hót riêng. Có giống chim bắt chước được một số câu nói của con người, như két, sáo, cưỡng …, biết chào khách khi khách đến chơi nhà. Có người lại chơi cu cườm, lấy loại chim này làm mồi mỗi khi chủ nhân đi gác cu, tức là mang lồng chim đến chỗ nào đó, treo lồng lên cao, lồng đã được gài bẫy. Chim cu trong lồng hót có thể dụ chim cu khác đến và mắc bẫy. Trong khi chờ đợi chim cu khác đến, người phải chờ đợi, gọi là gác cu, đôi khi phải nấp vào bụi bờ, gai đâm, kiến cắn, nhưng lại thấy … thú, quên đi câu Ở đời có bốn cái ngu / Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu. Chim kiểng có hình dáng, màu sắc đẹp, tiếng hót hay. Chim kiểng có Họa mi, Khướu, Chích chòe, Vành khuyên, Hoàng oanh, Kim tước, Bạc má, Yến … Chim Yến có loại Yến phụng xuất xứ từ Đài Loan, Hồng Công, gồm các loại Thanh yến, Bạch yến, Hồng yến, Hoàng yến, Hắc yến …màu sắc trông rực rỡ, đẹp mắt.

Người chơi chim nuôi chim trong lồng có cấu trúc, gọt dũa rất đẹp. Việc chăm sóc chim rất công phu, từ việc cho chim ăn uống, tắm cho chim cho đến việc che chắn lồng chim khi trời lạnh, cho chim gần gũi với thiên nhiên… Có chăm sóc kỹ, chim mới khỏe và hót hay. Tiếng hót thanh thoát của chim bao giờ cũng làm cho người nghe vui thích, quên đi phần nào những mệt nhọc, thấy mình gần gũi với thiên nhiên hơn.

Bên cạnh thú chơi chim, còn có thú chơi cá cảnh. Cá được nuôi trong bể xây xi măng cố định, nuôi trong hòn non bộ hay trong bể kính nhiều khuôn khổ, hình dáng để trong phòng khách … Cá cảnh có nhiều loại, nhiều hình dáng, màu sắc. Cá cảnh có cá nước ngọt, cá nước mặn. Trong hồ cá trang trí nhiều cảnh vật, san hô, rong rêu, đá cuội … rất đẹp mắt khi cho ánh sáng chiếu vào. Có người nuôi loại cá quý như cá rồng, cá la hán … mong đem lại cho gia đình nhiều may mắn. Ngắm nhìn các loại cá đủ màu sắc bơi lượn trong bể … tâm hồn ta thấy thanh thản, vơi đi phần nào những phiền muộn của cuộc sống.

Một số người lại thích nuôi, chăm sóc gà đá, đưa gà đi đá độ … coi như một niềm thích thú khó bỏ được. Nuôi gà đá cũng lắm công phu, tốn kém nhiều, nhưng rất thích thú khi gà mình lâm trận, đưa chiến thắng về cho mình.

Cũng như người dân khác trong nước, người dân Khánh Hòa, già trẻ, còn làm việc hay nghỉ hưu phần nhiều đều tìm cho mình những thú tiêu khiển riêng. Trong nhà hay ngoài sân, ngoài vườn họ đều có những góc riêng để bày những thú chơi, những thú tiêu khiển. Ở đó, họ thấy tâm hồn đầy tĩnh lặng, niềm vui thú tinh thần, mặc cho ngoài đời đầy sóng gió, khó khăn …Tìm đến thú chơi, thú tiêu khiển dù trong giây lát, đó là sự nghỉ ngơi, lấy lại sức lực, để rồi sau đó lao vào cuộc sống đời thường đầy cam go, vất vả. 

NVB

Bài liên quan