QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC SƯU TẦM BIÊN KHẢO

 

S Ư U T Ầ M

BIÊN  KHẢO

 

 

 

 

 

 

 

 

TỤC NGỮ - CA DAO

VỀ  CON DÊ  NĂM  MÙI

NGÔ VĂN BAN

 

 

 

Bao giờ lại giết

Lá vàng rụng xuống thời Nghê về rừng.

*

Bậu có thương qua
Khăn mu soa đừng đội
Hát bội đừng mê
Cái đừng mắc
Tứ sắc đừng ham
Ruộng rẫy lo làm
Dầu em làm thất, bậu làm giùm cho em.

*

Bươm bướm mà đậu cành bông

Đã cô chị, lại bồng cô em.

*

Cà kê ngỗng.

*

Con dê ăn cỏ bờ ao

Be be dứt tiếng, té nhào, giơ râu

[Câu đố : Chữ DAO (D (chỉ con dê kêu be be) + AO)]

*

Con dê con ngựa khác dòng

Ai cho con ngựa lộn cùng con dê.

*

... Cưới em tám vạn trâu bò
  Bảy vạn lợn, chín vò rượu tăm ...

*

... Cưới ta trăm ngỗng nghìn
Trăm ngan nghìn phượng ta về làm dâu ...

*

con buồn sừng.

*

non ngứa sùng.

*

già lại giả nai non.

*

húc càn.

*

lại giết dê.

*

Đánh như đánh tế đền.

*

Đồn rằng dê đực khỏe thay
Gác ách đi cày nó đứng trơ trơ.

*

Đồn rằng thợ mộc Thanh Hoa

Làm cửa làm nhà cầu quán khéo thay

Cắt kèo lại lựa đòn tay

Bào trơn, đóng bén, khéo thay mọi nghề

Bốn cửa anh chạm bốn

Bốn con dê đực chầu về tổ tông.

*

Em tôi buồn ngủ buồn nghê

Con chuột tuổi Tý, con dê tuổi Mùi.

*

Em tôi buồn ngủ buồn nghê

Con tằm chín đỏ, con dê mọc sừng

Mọc sừng thì mọc giữa lưng

Đừng mọc trên mắt nó sưng chù vù.

*

Em tôi buồn ngủ buồn nghê

Con tằm đỏ chín, con dê sút chuồng.

*

Giàu giờ Ngọ, khó giờ Mùi

(Giờ Ngọ từ 11 giờ đến 13 giờ. Giờ Mùi từ 13 giờ đến 15 giờ).

*

Giàu chó, khó nuôi , không nghề nuôi ngỗng.

*

Giung giăng giung giẻ/ Dắt trẻ đi chơi/ Đến cửa nhà trời/ Lạy cậu lạy mợ/ Cho cháu về quê/ Cho đi học/ Cho cóc ở nhà/ Cho gà bươi bếp/ Ngồi xệp xuống đây.

*

Hơn đời tốt bộ mày râu

Trong làng sừng sỏ dễ hầu kém ai

Tính quen dâu bộc ăn chơi

Dâm ô để một tiếng cười về sau

(Câu đố : Con dê)

*

Không có trâu, bắt đi dầm.

*

Là ai có máu dê xồm

Ngàn thu để vết đen ngòm phôi pha

Khiến nên cụ Đồ nhà ta

Vung tay không tiếc bút hoa gieo vần

(Câu đố : Nhân vật Bùi Kiệm trong Lục Vân Tiên của Cụ Đồ  Nguyễn Đình Chiểu).

*

Làm thân chó.

*

Lùa vào miệng cọp.

*

Máu bò cũng như tiết .

*

Mất rồi mới sửa chuồng.

*

Mình tròn trùng trục/ Hay húc giậu rào/ Không sừng, tiếng bé/ Sống đàn với nhau

(Câu đố : Con dê)

*

Mưa chẳng qua Ngọ, gió chẳng qua Mùi

*

Nên thì lập kiểng trồng hoa

*
Chẳng nên đá kiểng, trồng cà dái dê
Chẳng nên thiếp trở lộn về
Dưỡng nuôi từ mẫu trọn bề hiếu trung.

*

Ngồi buồn giở sách ra coi

Tuổi anh tuổi Ngọ, tuổi tôi tuổi Mùi

Hai ta tốt lứa đẹp đôi

Rồng mây cá nước duyên Trời đã xe.

*

Người ta tuổi Ngọ, tuổi Mùi

Em đây ngậm ngùi thân phận tuổi Thân

(Tuổi Thân, như tủi thân, buồn tủi cho thân phận của mình).

*

Nhớ phiên chợ Bản anh đi

Thiếu gì heo ỷ, thiếu gì bò trâu

tầm thường thì chẳng thiếu đâu

Muốn tìm tốt anh phải xuống cầu Mỹ Sơn

(Các địa danh tỉnh Thanh Hóa, nơi buôn bán trâu bò dê)

*

Như tế đền.

*

O mi coi dáng nhu mì

Cứt dê bỏ bị mà đi khắp làng.

*

Phụng hoàng đậu nhánh sa kê

Ông Thần hổng vật mấy thằng dê cho rồi.

*

Suy ta ra người, máu bò cũng như tiết .

*

Tay cầm con dao, tay trao cái rổ, cắt cổ con dê

Hai ta uống huyết ăn thề

Trước răng sau rứa, không hề lãng xao.

Tham người một con gà, phải mất một con dê.

*

Tích xưa dấu để sờ sờ

Giữ trâu đọc sách cắm cờ chăn

(Tích ông Tô Vũ chăn dê).

*

Tôi hay trèo núi cheo leo

Sừng tôi nhọn hoắt, cong veo trên đầu

Chưa già tôi đã có râu

Chiều về bỏm bẻm nhai trầu khoan thai

Tôi viên thuốc tễ rất tài

Viên xong tôi vứt ở ngoài đường đê

 

Tiền diện khán nam nhơn chi chí

Hậu bối chi nữ thị chi hình

(Câu đố: Con dê cái, trước mặt có râu nên tưởng là nam, nhưng phía sau là nữ hiện rõ hình. Phân dê viên đen như thuốc … tễ và giống trái nhãn rừng khô rơi xuống đất, nên tại tại TP Nha Trang (Khánh Hòa) có Cồn Dê, do mọc nhiều nhãn rừng).

*

Trai tân vợ con chưa có
Gái thanh nhàn chờ đợi lấy nhau.
Đôi ta cầm đôi dao cau
Chỉ trời vạch đất lấy nhau phen này.
Chẳng tin đi hỏi ông thầy
Chàng thì tuổi Ngọ, em nay tuổi Mùi.
Em thì mười tám đôi mươi
Chàng nay hăm mốt, tốt đôi chăng là.

*

Trâu lúc chết tế ruồi
Sao bằng lúc sống ngọt bùi là hơn.

 

NVB