Từ quê nhà Phú Yên, thầy Đặng Thành Thân đã cố gắng chuyển đến web Khuyến Học NH 2 ấn phẩm của trường TH Ninh Hòa trước 1975. Đó là tập báo SINH HOẠT - giới thiệu tuần lễ sinh hoạt học đường của liên quận Bắc Khánh Hòa từ 04-09/11/1974. Và tập san MÙA NHAN SẮC – gồm những bài viết của học sinh liên lớp 9 niên khóa 1972-1973. Hình thức hai ấn phẩm tuy đơn sơ, đã sờn cũ, ố vàng nhưng vẫn toát lên nét tươi sáng của tuổi học trò năm xưa. Hai kỷ vật này đã quá tuổi 35…

Kèm theo ấn phẩm, Thầy còn gởi 2 bức thư viết tay giới thiệu nội dung và sự hình thành của 2 ấn phẩm trên. Nói là “vài dòng giới thiệu” nhưng đọc nội dung thư, chúng tôi thấy đầy ấp tâm tình, chất chứa thi văn, lãng đãng hoài niệm…và thấy tái hiện nhiều hình ảnh trường lớp một thời.

Có dịp Web Khuyến Học NH sẽ đăng tải các bài vở của 2 ấn phẩm trên. Trước mắt xin giới thiệu 2 bức “tâm thư” của thầy Đặng Thành Thân …

Vài dòng giới thiệu

Tập san MÙA NHAN SẮC – Mùa Xuân và Hòa Bình tìm thấy

Liên lớp 9 – Trường Trung học Ninh Hòa, tháng 02 năm 1973

Năm 1972, thường được gọi là “mùa hè đỏ lửa”, cuộc chiến Việt Nam rất ác liệt, đầu niên khóa 1972 – 1973  trong lớp học thiếu vắng rất nhiều chỗ ngồi – một số em đến tuổi nhập ngũ, vào cuộc chiến với đôi mắt trẻ thơ ngơ ngác…Số em trai còn lại ngồi nghe Thầy giảng bài mà lòng trăm mối… Trong tình cảnh ấy, cuối năm Nhâm Tý 1972, Hiệp định Paris được ký kết. Tòan dân hai miền Việt Nam “nối vòng tay lớn”, mơ giấc mơ “một đòan tàu đi nhả khói ấm hai bên đường” của Trịnh Công Sơn…

Niên khóa này, tôi được Trường xếp dạy liên lớp 9 môn Quốc Văn. Đây là một năm dạy học có rất nhiều ấn tượng và kỷ niệm sâu sắc – Mùa Đông năm ấy tôi cho các em “thực tập môn Quốc Văn” bằng rất nhiều bài viết (thơ, văn, tùy bút…) do chính Ban Báo chí của từng lớp thu gom, tuyển chọn và tôi biên tập sau cùng. Tập san NHỮNG NGÓN TAY MƯA (hình thức in ronéo, ấn bản ở Nha Trang, rất tiếc giờ này tôi chưa tìm lại được!) – cái Tết Quý Sửu (dương lịch đầu năm 1973) có thể gọi là vô cùng phấn khởi, khắp nơi người ta nô nức nói về Hòa Bình và dự tính tương lai – tiếng súng im hơi ở khắp các mặt trận và trong lòng mỗi con tim! Vào Tết, tôi khuyến khích các em ra tiếp một tập san mới: MÙA XUÂN VÀ HÒA BÌNH TÌM THẤY. Đó là tập san tôi giới thiệu ở đây – bìa in typo, ruột in ronéo, chế bản ở Tiến’s Ronéo Nha Trang.

Với khả năng liên lớp 9 (4 lớp), tuổi trung bình 16, ngân quĩ tự túc – chỉ có lòng ham mê cái chữ, môn Văn, không có sự hỗ trợ nào khác ngòai nghĩa Thầy, bạn, mái trường thân yêu và thời trăng tròn “tuổi của em mới thật là trăng…” (Xuân Diệu – Giao lại tuổi thơ) mà các em làm được vậy, vào thời điểm ấy (1973) thật là một sự cố gắng, trưởng thành!

Đêm nay viết dòng này, lại là đêm trăng 16 của tháng chạp 2008 (Mậu Tý, tuổi của tôi!), đã sang năm Tây lịch 2009 – 12 hôm rồi và 10 ngày tôi tạm biệt Dương Tấn Long, Lê Khắc Hùynh, Nguyễn Công Mậu ở Sài gòn sau cuộc rượu ấm lòng gia đình (làm rơi nước mắt !!!) giữa người Thầy năm xưa mái đầu sương tuyết và 03 môn sinh cũ vẫn vẹn nghĩa sư sinh. Ân tình biết mấy!

Tôi rất xúc động việc làm trên Ninhhoatoday của Long và các bạn! Tôi rất hào hứng thiện chí của Mậu…những dự tính tham gia, góp sức vào chương trình Quỹ Khuyến Học… biết bao tâm sự,… có gì hơn cái Tâm…Lành phải không các em?! Nhớ bài hát của Trịnh Công Sơn “sống trong đời sống… cần có một tấm lòng. Để làm gì các em biết không? Để gió cuốn đi…”

Đâu đó tôi vẫn lại tìm thấy em – những Tiến sĩ, Thạc sĩ, Kiến trúc sư, Kỹ sư, Cử nhân, Cao đẳng… cho đến em nông dân chân đất như tôi đã hơn 30 năm! Chúng ta từ ruộng đồng, từ một vùng quê nghèo, một Thị trấn êm đềm bên dòng Sông Dinh êm ả… mà đi khắp cùng trời, cuối đất… vẫn không quên mỗi năm vào dịp Xuân – Hè, Thầy trò ta lại tìm thấy nhau trong những buổi Hội Lớp, Hội Trường!

Thế mà Thầy thô lậu quá, mãi cách đây 10 hôm mới được Mậu chở lên Văn phòng Đại học Quốc gia TP.HCM chơi, xem Internet, được đọc Ninhhoatoday, được xem lại mấy bài thơ của mình mà không hiểu ai là người gởi mail cho Long!?

Cảm ơn người gởi thơ lên mạng, cám ơn đời, còn có em bên mình như niềm vỗ về khôn nguôi!

Tản mạn đôi nét về tập báo SINH HOẠT

Tuần lễ Sinh hoạt Học đường liên quận Bắc Khánh Hòa ( từ ngày 4 đến ngày 9 tháng 11 năm 1974)

Tập san Sinh Hoạt khổ 30x40, bìa và ruột in rone’o, do các học sinh ban Báo chí các khối lớp (đệ nhị cấp, cấp 3) viết bài, ấn loát và phát hành trên liên quận Bắc Khánh Hòa (Ninh Hòa, Vạn Ninh).

** Vẽ bìa : Giáo sư Hoàng Song ( đã mất).

** Chỉ đạo ấn loát = quản thủ thư viện: Châu Đình Kỳ.

** Thời gian : trong tuần lễ, phát hành vào ngày bế mạc Đại hội thể thao_văn nghệ, kịp trao đến tận tay các trường về Ninh Hòa tham dự, mà trường Trung học Ninh Hòa ( trường Trần Bình Trọng cũ) là nhà trường đăng-cai Đại hội.

** Cố vấn và chịu trách nhiệm : Giáo sư Đặng Thành Thân, tân trưởng ban Báo chí trường Trung học Ninh Hòa, Khánh Hòa.

** Tiền tài trợ : Quỹ của Đại hội.

 Tập san dày 40 trang, vì thời gian gấp nên việc đánh máy lên stancyl có chỗ bị sai sót, nhòe, nhiều lỗi, vài tựa đề phải viết vội vì người phụ trách kỹ thuật bận, vắng. Tập san bao gồm các : phóng sự về thể thao, văn nghệ, các bài tường thuật, các bản tin .. kèm theo cái nhìn trong sáng, hóm hỉnh rất vô tư về các kết quả dự thi. Có bài viết thiên về cảm hứng, tùy bút … hơn là phê bình, nhận xét sâu sắc ( tất cả là học sinh, vì học sinh, trường lớp) như bài của Phạm Văn Tân chẳng hạn.

Có bài như một cái nhìn tổng quan, thiên về kỷ niệm, ghi nhận sự gắn bó, sâu sắc tính công vụ , như bài ký  phất phơ (của 2 giáo sư Bảo Dũng và Dương Anh Sơn) (1).

Có bài ... rất chính luận, dù ngòi bút tuôn trào cảm khái : “ Đôi ý kiến thô lậu về vài vở kịch” của giáo sư Hoàng Ngọc Khôi (đã mất) (2).

Ngoài (1) và (2) là của các Thầy, còn toàn bộ do các em viết cho kịp tính “thời sự” đang diễn ra , mà gs Bảo Dũng  gọi đùa là “ê-kip phóng viên tài tử của ông chủ bút Đặng Thành Thân” (trang 35).

Xét một cách toàn diện : Tờ báo (tin) phản ảnh hết mọi khuôn mặt các trường, giới thiệu đến mọi độc giả biết về các tổ chức, sinh hoạt học đường (Văn-Thể-Mỹ) của các trường trong 2 quận Ninh Hòa và Vạn Ninh.

Nhà đăng-cai : Trung học Ninh Hòa (quận Ninh Hòa).

Trường công lớn thứ hai = Trung học Vạn Ninh.

Các trường Tỉnh hạt = Ninh Diêm, Ninh Phụng (Ninh Hòa), Tu Bông (Vạn Ninh).

Các trường Tư thục, Bán công :

- Trung học Bán công Ninh Hòa. (cấp 2)

­­- Trung học Bồ Đề Ninh Hòa.      (lên cấp 3)

- Trung học Đức Linh Ninh Hòa.  (cấp 3)

- Trung học Tiến Đức, Dục Mỹ,  Ninh Hòa.(cấp 2)

Tờ báo cũng cập nhật mọi môn thi đấu từng ngày giờ, kết quả từng môn dự thi;  tường thuật hai buổi lễ quan trọng: khai và bế mạc, có diễu hành, biểu diễn thể dục, lễ phát thưởng.

ĐÔI DÒNG HOÀI NIỆM

Năm học 1974-1975 khai giảng vào khoảng tháng 8. Buổi họp Hội đồng giáo sư và ban Giám hiệu : Sau các thủ tục chuyên môn, nghiệp vụ; đến phần bầu các ban cố vấn cho các lớp toàn trường như: Thể thao, văn nghệ, báo chí, khánh tiết, trật tự … Tôi được đề cử làm trưởng ban Báo chí của trường ( trước kia chỉ là thành viên, cũng như lúc đó tôi là thành viên ban Văn nghệ của thầy Song). Kịp lúc mở ra Đại hội đầu năm dành cho các trường liên quận Bắc Khánh Hòa, ông hiệu trưởng Trần Hà Thanh mời tôi đến văn phòng giao nhiệm vụ : Lần đầu tiên tôi thấy ông có sáng kiến hay: báo chí là phản ảnh tích cực mọi sinh hoạt trong tuần lễ Sinh hoạt Học đường, kết nối giao lưu giữa các trường bạn với nhau để cùng thi đua, cùng học hành tiến bộ.

Ông bảo : “ Anh cần gì, tôi xin hỗ trợ hết mình”. Rồi ông ứng ngay tôi số tiền lớn (tôi không nhớ bao nhiêu) và một xấp giấy giới thiệu công tác “đặc biệt” để làm nhiệm vụ.  Tôi vội tổ chức buổi họp sau đó với các trường ban báo chí các lớp cấp 3, bàn phương án làm việc, liên hệ xin các em nghỉ học những giờ “phụ” và giờ “trống” để các em tập tành viết lách, đi đến các trường làm nhiệm vụ phóng sự. Đêm đến  ở thư viện trường, các em về nộp bài, bàn nhau sửa chữa. Tôi xem lại và giao cho ban đánh máy. Nhớ mãi hình ảnh Nguyễn Xuân Long gò người với con chữ, gõ gõ như nghệ sĩ  dương cầm. Ai biết được 15 năm sau, Xuân Long là  “người đương thời” : Sếp ở huyện Ninh Hòa, Phó chủ tịch tỉnh Khánh Hòa .. cũng như Phạm Văn Tân, Nguyễn Công Lý. ÔI, thời gian, những ai còn ai mất ?! .. Có đêm đến 12g khuya, thầy trò vui vẻ bên nồi chè, nồi cháo vịt … mà tôi đưa tiền nhờ bác Sen (bảo vệ trường) nấu hộ. Có khi kéo nhau ra quán café thầy trò rít thuốc ‘thả giàn”, các cô “góp vui” đáo để. Hú hồn ! Nhung giờ ở đâu, Hạnh về chốn nào?

Nhớ mãi chuyến phóng sự ngoài Vạn Ninh với thầy Khôi và các em : Trưa vọt xe ra Đại Lãnh tắm mát, nằm dưới bóng thùy dương nghe gió “ru mãi bản tình ca” mà  gặm bánh mì ! Tội nghiệp nhất là Nguyễn Công Lý trong bộ đồ “lam” phải ăn bánh mì  “lạt”! - khi về, ghé cơ sở trường Âu Lạc của thầy Ngộ Giác (Đoàn Trung Hưng, từng dạy ở Bồ  Đề Ninh Hòa) dưới chân đèo Bánh Ít, được thầy “ưu ái” kéo két bia ra chiêu đãi. Thầy xé mấy con mực khô nướng ra làm mồi (tuyệt !), Lý ngại ngần, thầy xổ ra Nho Hán gì đó trong giới luật và bảo “không sao đâu !”. Thế là vui càng thêm vui, thêm hồng lên má các “nữ phóng viên tập sự” !

Rồi đêm cuối cùng phải đến : toàn ban nổ lực suốt đêm viết, đánh máy, quay rone’o, xếp đóng tập … cho kịp 8g sáng mai đem đến phát hành tận tay các trường dự lễ bế mạc. Dịp may Xuân Sơn từ Nha Trang về (em đang học nhảy lớp để hoãn dịch quân sự) đã giúp tôi phần nhạc đệm vở kịch tham dự cho Trung học Bồ Đề ngày hôm đó, và rồi tối đó nếu không có Xuân Sơn chịu khó hì hục sửa chữa cái máy quay rone’o của thư viện, thì có lẽ … báo bỏ cuộc !!

Toàn ban được tăng cường thêm 3 gs giúp đánh máy, sửa morate. Đó là Bảo dũng, Dương Anh Sơn và gs Tường (không nhớ họ - tất cả đều mới về trường niên khóa này). Toàn ban thức theo tiếng gõ bước thời gian, lại có thêm anh Song, anh Khôi (nay là người thiên cổ !) vừa tới thế chỗ cho mấy nữ sinh phải về nhà.

Hửng sáng, đóng tập, dán bìa vừa xong … hú vía ! Anh Kỳ chạy lambretta tới mở máy xén tốc hành. Các em đóng gói tùy số lượng trường lớn - nhỏ, rồi thi nhau rồ xe chở báo ra sân vận động quận, nơi đang ca nhạc tưng bừng cho lễ bế mạc.

Tôi, ủ rũ như tàu lá héo, vàng tay khói thuốc Ruby Queen, dắt anh Khôi, Tân, Long ra quán café Hạ.

Hai tháng sau, tôi nhận được lệnh rời  ngôi trường thân yêu tôi gắn bó hơn 3 năm … để về quê Phú Yên! Tôi 27 tuổi, tôi buồn ! Bonjour  tristesse ! Tôi ra đi vào những ngày cận Tết ( đã vào đầu năm 1975 dương lịch). Không một ai nói lời giã từ ! Nhà trường cũng không làm tiệc “chia tay ngoại lệ”.  Chỉ có anh Trần Hoàng Phương ( giám học Trung học Bồ Đề) và anh Trần Đình Thọ (bạn đồng nghiệp ở Trung học Ninh Hòa) mời ra quán nem Thái Thị Trực thưởng thức hương vị đặc sản thân quen mà như rất “lạ” !

Ôi ! Thời gian … mới đó mà đã ba mươi lăm năm  !

Đại Bình, Hòa Quang Nam, Phú Hòa, Phú Yên

Đêm trăng 16 tháng chạp năm Mậu Tý,

trời rất lạnh nhưng lòng tôi ấm áp.

Thầy giáo già Đặng Thành Thân.

VỀ TRƯỚC