QUI KHUYEN HOC NINH HOA

THỂ LOẠI KHÁC

Dương Ninh biên tập

"Anh ơi có nghe lời người từ phố biển..."

Năm 1985, tôi đi xây dựng công trình ở một cù lao thuộc vùng sông nước Đồng Tháp. Mỗi sáng ngồi cà phê bờ sông trước công trường, thỉnh thoảng nghe bài hát Trường Sa phát từ chiếc cassette của quán. Giọng nữ thiết tha với những câu hát mượt mà, trong nhịp Rumba trữ tình, làm xuyến xao lòng người xa xứ - "... anh ơi có nghe lời người từ phố biển..... Chiều Nha Trang sao bỗng bâng khuâng ... Không xa đâu Trường Sa ơi!", như những lời nhắn nhủ từ quê nhà, mỗi lần nghe là mỗi nao lòng. Khi ấy, tôi không rõ tên ca khúc, tác giả là ai, ca sĩ tên gì, đôi lúc thắc mắc vì sao bài hát hiện diện ở cái quán nhỏ nơi heo hút này...

nhạc sĩ Hình Phước Long

10 năm sau, khi rời Đồng Tháp. Trong một lần về quê, tình cờ biết tác giả của "Gần lắm Trường Sa" là Hình Phước Long - một người anh cùng xóm. Tôi rất ngạc nhiên. Bài hát lần nữa lại thêm ý nghĩa và trở nên thân thuộc hơn... Được biết ca khúc ra đời năm 1982, nhưng thai nghén đã có từ 1980, khi nhạc sĩ được đến thăm hậu cứ của Trường Sa ở Cam Ranh. Điều đáng nói là khi sáng tác ca khúc này, tác giả chưa hề đặt chân đến vùng biển đảo xa xôi nhiều sóng gió!

"Gần lắm Trường Sa" không là một khúc ca hùng tráng hoặc có tính chiến đấu. Nhưng cũng chẳng phải một bài tình ca vô tư, vẩn vơ thương nhớ... Ca khúc ra đời ở trại sáng tác hẳn nhiên có "nhiệm vụ" của nó, nhưng hàm lượng nhiệm vụ của "Gần lắm Trường sa" rất khiêm tốn, đã tinh tế hòa quyện vào vẻ đẹp thiên nhiên đất nước, tình cảm lứa đôi... Đặc biệt chữ

"Trường Sa" đã làm cho bài ca có sức sống, nâng thêm tầm vóc, bay xa khỏi địa phương cụ thể, nhất là khi biển Đông đang "sóng cuồng bão dạt". Có thể ví von bài hát như chiếc hàn thử biểu đo độ nhiệt của biển Đông. Biển Đông càng nóng thì "Gần lắm Trường Sa" xuất hiện càng nhiều và ở cấp độ cao hơn. Bài hát đã thực sự gắn liền, thăng trầm, nổi trôi theo mệnh nước!

Suốt hành trình bài hát; từ lần đầu nghe ở Đồng Tháp (có phải ca sĩ Anh Đào của Đoàn Ca múa nhạc Hải Đăng?), rồi trên Internet xuất hiện ngày càng nhiều giọng hát đến với "Gần lắm Trường Sa" như Hoài Thanh, Long Nhật, Xuân An, Thanh Thúy, Trọng Tấn... Mỗi giọng ca mỗi biểu cảm. Sắc thái bài hát trở nên phong phú.

Xuân An tuy không tên tuổi, không chuyên, giọng mộc nhưng có hồn. Chất giọng bắcTrung bộ dễ hợp với giai điệu. Một chút rắn rỏi trải đời, chút điệu đàng lãng đãng kiểu Duy Khánh. Cảm nhận đây là một giọng ca lính đang ôm đàn say sưa với đồng đội. Cách hát này dễ chạm đến con tim.

Hoài Thanh hát với chất kỹ thuật thanh nhạc, tuy chưa điêu luyện nhưng diễn đạt khá, một số câu nghe thiết tha, có chút nức nở. Vài nốt luyến mượt mà, câu hát thêm nhiều chất tình. Nhạc đệm đơn sơ, âm thanh không rõ khiến giọng hát trơ ra...nhưng nghe không đến nỗi tệ. Hoài Thanh có lẽ là một cô văn công hát phục vụ chiến sĩ thời bao cấp.

Long Nhật - Ca sĩ có tiếng của đoàn Hải Đăng một thời. Bài được hòa âm phối khí bài bản. Thể hiện theo dòng nhạc thị trường, chất và kiểu của Long Nhật giữa Mạnh Đình - Quang Lê, có lẽ được nhiều thính giả quần chúng dễ dãi ưa thích. Tôi thấy lối hát thiếu ấn tượng, đôi chỗ bị dị ứng. Có lẽ Long Nhật bớt "ẻo" một chút dễ chấp nhận hơn.

Trọng Tấn - Ca sĩ nhạc thính phòng nổi tiếng của VN hiện tại, thường hát ở những chương trình lớn, trong các dịp lễ hội quốc gia với những bài hát có tính hoành tráng...Trọng Tấn chọn "Gần lắm Trường sa" trong lúc này đã rõ vì vấn đề thời sự. Giọng hát và nhạc nền khá hùng hậu, không thể chê vào đâu. Tuy nhiên, chưa hẳn Trọng Tấn hát thành công. Ca khúc viết với âm hưởng dân gian Trung bộ qua tiết tấu, nhưng Trọng Tấn cố tình bẻ thẳng nhiều chỗ, làm cho bài hát suôn tuột, để được uy nghiêm, tươi sáng, lạc quan hơn.... Có lẽ Trọng Tấn muốn làm rõ "nhiệm vụ" của ca khúc, phần nào thể hiện đẳng cấp và "nhiệm vụ" của mình. Nhưng làm như thế mất đi nhiều hồn vía của bài hát. Nghe thì "hoành tráng" thực, nhưng như gió thoảng mây bay...Thưởng thức nghệ thuật mà con tim không lỗi một nhịp nào thì có gì đáng nói! Nhưng anh Hình Phước Long nên lấy làm vinh hạnh, vì bài hát của nhạc sĩ tỉnh lẻ đã được ca sĩ "hàn lâm" quốc gia trình diễn là đã thành công. Tôi cũng thấy tự hào và mừng cho anh.

Có một điều rất lạ là ngoài trừ Long Nhật, các ca sĩ còn lại đều hát không đủ lời bài hát. Có ca sĩ chỉ hát lời 1, bỏ hẳn lời 2 (lời 2 có từ...chiều Nha Trang...có lẽ họ bỏ địa danh để bài hát thoát hơn?), ca sĩ thì trộn lời 1 với lời 2 hoặc thâm chí dùng vài từ không đúng!

Xin mời độc giả nghe "Gần lắm Trường sa" qua bốn ca sĩ, xếp theo thứ tự chuyên nghiệp dần và thẩm định bài hát trên tinh thần "cây nhà lá vườn".

...Và nghe "Gần lắm Trường Sa" để được nhắc nhớ, trăn trở, cùng sống với vùng biển đảo của Tổ Quốc đang dậy sóng; để thấu hiểu tâm tư tình cảm, san sẻ nỗi thiếu thốn, vất vả, hiểm nguy của những người lính đi gìn giữ biên cương.

Các giọng hát

Xuân An Hoài Thanh

Long Nhật Trọng Tấn