Nguy cơ “vỡ” mô hình học 2 buổi/ngày 

Giữa tháng 9-2008, Sở Giáo dục - Đào tạo (GD-ĐT) Khánh Hòa ra Văn bản số 1215/SGD&ĐT-TCCB yêu cầu các trường tiểu học (TH) có tổ chức dạy 2 buổi/ngày không thu học phí đối với buổi học thứ 2. Kinh phí chi trả cho buổi học này sẽ lấy từ nguồn kinh phí chi thường xuyên của các trường. Văn bản này đã tạo phấn khởi cho phụ huynh nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ “vỡ” mô hình học 2 buổi/ngày ở cấp TH.

Từ khoảng đầu tháng 10-2008, thời khóa biểu của các trường TH có tổ chức dạy 2 buổi/ngày trong tỉnh đồng loạt thay đổi, hầu hết theo hướng thay đổi lịch học buổi chiều. Trường cho học sinh (HS) nghỉ 2 tiết cuối buổi chiều ngày Thứ sáu; trường cho nghỉ cả chiều Thứ sáu; có trường lại cho HS nghỉ học 2 buổi chiều/tuần; thậm chí có trường cho nghỉ 3 buổi chiều/tuần…

Thầy Trương Văn Tuần, Hiệu trưởng Trường TH Diên An 1 (Diên Khánh) - một trong những trường có thay đổi lịch học từ giữa tháng 10 lý giải: Năm 2006, Bộ GD-ĐT và Bộ Nội vụ ban hành thông tư liên tịch quy định biên chế ở các cơ sở GD phổ thông công lập. Theo đó, trường TH dạy 2 buổi/ngày có tỷ lệ biên chế giáo viên (GV) tối đa là 1,5 GV/lớp. Theo mô hình dạy 2 buổi/ngày thì số tiết của một lớp/tuần khoảng 35 - 38 tiết. Trường Diên An 1 có 18 GV/12 lớp, tính ra chỉ đạt 1,2 GV/lớp. Với tỷ lệ này, bình quân số tiết của một lớp/tuần của trường là 26,5 tiết (thiếu khoảng 9 -10 tiết theo mô hình 2 buổi/ngày). Trước kia, nhà trường được phép lấy từ nguồn thu học phí buổi học thứ 2 trong ngày để chi trả cho các tiết dạy trội giờ, do đó đảm bảo được mô hình dạy 2 buổi/ngày. Nhưng từ giữa tháng 9 năm nay, thực hiện Văn bản số 1215 của Sở GD-ĐT, để chi trả cho những tiết trội giờ, trường không được thu học phí buổi học thứ 2 trong ngày mà phải lấy từ nguồn chi thường xuyên của trường. Nhưng nguồn kinh phí này vốn đã không đủ chi cho các hoạt động trong năm học, vậy thì làm sao có thể chi trả các tiết trội giờ? Vì thế, nhà trường đành cắt giảm lịch học 3 buổi chiều (tương ứng với 9 tiết dạy) để đảm bảo đủ kinh phí hoạt động.

Trường TH Phước Thịnh (Nha Trang) cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự khi biên chế GV/lớp của trường chỉ đạt 1,38. Không đủ kinh phí để chi trả các tiết trội giờ, khối lớp 1, 2 của trường chỉ còn học 9 buổi/tuần; khối 3, 4, 5 học 8 buổi/tuần. Cô Vũ Minh Hương - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Chúng tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm không thu học phí buổi thứ 2, nhất là với những vùng khó khăn. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc trường sẽ khó giữ được mô hình học 2 buổi/ngày do không đủ kinh phí chi trả các tiết trội giờ. Kinh phí chi thường xuyên của trường, sau khi trả lương cho GV, chỉ còn khoảng 50 triệu đồng/năm; trong đó khoảng 25 triệu đồng dành tu bổ, sửa chữa cơ sở vật chất, số còn lại, trường phải “chắt bóp” lắm mới đủ chi cho các hoạt động khác. Ngoài ra, do văn bản ra sau thời điểm khai giảng hơn 1 tháng nên nhà trường còn nợ gần chục triệu đồng tiền trội giờ của GV, hiện chưa biết lấy nguồn nào để trả”.

Nhiều nhà quản lý giáo dục khẳng định, quy định về việc không thu học phí buổi học thứ 2 đối với cấp tiểu học là hoàn toàn hợp lý, tạo điều kiện cho HS đến trường. Tuy nhiên, việc yêu cầu các trường lấy kinh phí chi thường xuyên để chi trả cho các tiết trội giờ là không khả thi. Bởi nguồn kinh phí này ở các trường rất hạn hẹp; ngay những trường đủ chỉ tiêu 1,5 GV/lớp cũng khó có khả năng chi trả. Hiệu trưởng một trường học đã chứng minh: “Trường tôi có 28 lớp, số GV là 42, đạt tỷ lệ 1,5 GV/lớp. Nếu thực hiện dạy 2 buổi/ngày thì số tiết phải dạy trong tuần là 1.064 tiết; trừ đi số tiết GV thực dạy (951 tiết) thì số tiết trội giờ là 113 tiết/tuần. Với mức chi trả bình quân 25.000 đồng/tiết, mỗi năm, trường phải trả gần 101 triệu đồng cho khoản này. Trong khi đó, ngân sách được cấp năm 2008 của trường là 1,86 tỷ đồng (với mức tính bình quân 1,8 triệu đồng/HS/năm, cao so với mức phổ thông 1,1 triệu đồng/HS/năm hiện nay), trả lương chiếm 1,71 tỷ đồng, tiết kiệm chi 22,5 triệu đồng; các khoản chi còn lại như mua sắm, tu sửa cơ sở vật chất, khen thưởng, thi đua… còn khoảng 122,7 triệu đồng. Nếu thực hiện chi theo quy định của Sở GD-ĐT, trường chỉ còn khoảng 21 triệu đồng để chi cho mọi hoạt động của cả năm học. Để cân đối chi tiêu, hầu hết các trường chỉ còn cách cắt giảm các tiết dạy, còn khoảng 7 - 8 buổi/tuần. Trong khi đó, theo quy định của Sở GD-ĐT, mô hình học 2 buổi/ngày tương đương với 10 buổi/tuần. Ngoài giờ học chính khóa, buổi học thứ 2 của khối lớp 1 quy định là 12 tiết/tuần, khối 2, 3: 11 tiết/tuần, khối 4, 5: 9 tiết/tuần. Quy định về nguồn kinh phí chi trả cho tiết học trội vô hình trung phá vỡ mô hình học 2 buổi/ngày ở cấp TH đã gây dựng bao năm ở tỉnh. Hệ quả là nhiều phụ huynh phải bỏ việc làm để bố trí thời gian đưa đón con đi học hay trông giữ con vào buổi nghỉ học, hoặc phải tốn thêm khoản tiền thuê dịch vụ này. Không loại trừ việc tại một số trường, GV lợi dụng tình trạng trên để tổ chức dạy thêm, học thêm với mức thu còn cao hơn mức học phí 2 buổi/ngày trước đây… Xa hơn, chất lượng dạy và học khó đạt hiệu quả cao. Nếu không có hướng giải quyết tích cực thì mô hình học 2 buổi/ngày của tỉnh sớm có nguy cơ bị phá vỡ. Đó cũng là lời khẳng định của nhiều nhà quản lý GD.

BÁ NGHĨA