QUI KHUYEN HOC NINH HOA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TRỒNG RỪNG HAY PHÁ RỪNG

An Khánh - Nam Phong

Kỳ 1: Phá rừng bằng một dự án... trồng rừng

Lập dự án trồng rừng trên đất… đã có rừng nhưng vẫn được phê duyệt. Từ đó, hàng ngàn cây rừng đã bị triệt hạ để có đất… trồng rừng mới. Điều đáng nói, việc phá rừng ở đây hết sức quy mô, công khai nhưng các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương vẫn không hay biết.

Đến khi sự việc vỡ lở, những người có liên quan đã đùn đẩy trách nhiệm và lớn tiếng bảo vệ nhau, còn rừng thì... vẫn bị phá! Đó là dự án trồng và bảo vệ rừng sản xuất ở khu vực Bến Lễ, xã Ninh Tây, huyện Ninh Hòa (Khánh Hòa) do Công ty TNHH một thành viên Thương mại - Dịch vụ Vạn Phước làm chủ đầu tư.

Theo "dấu chân" dự án…

Tuy đã hẹn trước, nhưng khi chúng tôi có mặt, Chủ tịch UBND xã Ninh Tây lại bận... đi họp đột xuất, còn cán bộ lâm nghiệp, kiểm lâm xã thì từ chối khéo vì bận việc, thậm chí họ còn thẳng thắn đòi… tiền thù lao nếu chúng tôi cần người dẫn đường.

Những cánh rừng bát ngát đã bị đốt sạch, chặt sạch. Ảnh: A.T

Theo "cảnh báo" của những cán bộ này, nếu vào rừng phải “mất 3 giờ đồng hồ đi xe máy và nửa ngày đi bộ vì đường rất xấu”. Nghe thế, chúng tôi quyết định tự vào rừng dù chưa biết “điểm nóng” nằm ở nơi nào.

Trong lúc đang loay hoay hỏi thăm đường đi, tình cờ chúng tôi biết có đoàn công tác của Sở NN&PTNT Khánh Hòa và Hạt Kiểm lâm vừa mới vào rừng để kiểm tra. Nhờ dấu vết bánh xe ôtô để lại, chúng tôi dễ dàng hơn trong việc tìm đường vào rừng.

Phải vất vả lắm mới vượt qua được những đoạn sình lầy ngập gần cả bánh xe, thậm chí phải khiêng cả xe qua. Đang lúc chưa biết vượt con đường này bằng cách nào, chợt mừng khi nghe tiếng ôtô phía sau đang chạy vào rừng. Đây là chiếc xe của Ban Quản lý rừng phòng hộ Ninh Hòa.

Thế nhưng, khi biết chúng tôi là “người quen” (trước đây đã có bài phản ánh về việc khai thác cây cổ thụ của đơn vị này), lái xe rồ máy cho xe lướt qua, không hề đoái hoài. Dọc đường đi, xuất hiện những lều bạt của lâm tặc để lại, những thân gỗ bị cắt nhỏ nằm ngổn ngang dọc 2 bên đường. 

Rừng bị tàn phá không thương tiếc. Có lẽ, cuộc chiến chống phá rừng chỉ nằm trên giấy, trên những báo cáo hay những tấm biển được dựng lên ở cửa rừng?

Họ đã tàn phá rừng như thế nào?

Sau 3 giờ đồng hồ đánh vật với đoạn đường lầy lội, hết chạy, đẩy, dắt, khiêng xe máy, cuối cùng chúng tôi cũng đến được khu vực rừng Bến Lễ, địa điểm được phê duyệt dự án trồng và bảo vệ rừng do Công ty TNHH một thành viên Thương mại - Dịch vụ Vạn Phước làm chủ đầu tư.  

Một khu đồi trọc rộng chừng 5 héc ta hiện ra. Sỡ dĩ nó “bị trọc” là vì người ta “được phép khai thác trắng” để lấy đất trồng rừng. Những gì còn sót lại của cuộc “tàn sát” này là những thân gỗ nằm ngổn ngang, gốc cây nham nhở, “ứa máu” và hàng chục khối gỗ đã được cưa xẻ vuông vắn…

Kết quả của việc phá rừng là đem lại lợi nhuận cho nhà đầu tư... trồng rừng!

Ảnh: A.T

Vượt qua lớp lớp thân cây ngã đổ, chúng tôi leo lên đỉnh đồi không mấy khó khăn vì bây giờ đã là đất trống, đồi trọc, chỉ còn trơ lại cành và gốc cây. Cả quả đồi đã bị tàn phá hoàn toàn. Ngoài hàng ngàn cây nhỏ không thể làm gỗ, cành cây, hiện trường còn sót lại hàng chục cây cổ thụ với đường kính gần cả mét bị đốn hạ, nằm sóng soài trên mặt đất; có cây đã bị cưa thành 3-4 khúc.

Có lẽ, do chất lượng gỗ của những loại cây này không tốt nên đã bị bỏ lại, còn tất cả đã được tẩu tán, vận chuyển ra khỏi rừng. Hàng trăm gốc cây với đường kính từ 30-50cm còn ứa nhựa đỏ như máu và khét lẹt mùi khói…

Với quy mô tàn phá trên một diện tích lớn như vậy, không thể nói đây là việc làm "lén lút" của một vài người dân, và càng không thể nói không có sự tham gia của những phương tiện hiện đại, nhất là việc vận chuyển một khối lượng gỗ lớn như vậy ra khỏi rừng mà không bị phát hiện!

Nằm ở dưới chân đồi, một ngôi nhà sàn khang trang còn thơm mùi gỗ đang được dựng lên. Trên mặt sàn, vô số gỗ thành phẩm được cưa xẻ vuông vắn và chất đống. Đây là số gỗ đã bị lập biên bản nên chưa kịp đem ra khỏi rừng. 

Trong khi đang loay hoay chụp ảnh, tình cờ chúng tôi phát hiện một đống cỏ tranh được phủ thêm một tấm bạt khá cẩn thận mà không ai để ý. Lật tấm bạt và đống cỏ tranh ra xem thì phát hiện thêm có tới hàng chục khối gỗ thành phẩm được ngụy trang khá kỹ lưỡng. Tìm đường sang khu rừng bên cạnh, tuy chưa bị khai thác trắng, nhưng khu vực này có hàng chục cây gỗ lớn cũng đã bị triệt hạ, dấu tích còn mới nguyên.

Cây gỗ lớn đã được đốn và xẻ thành phách. Ảnh: A.T

Theo ông Phan Văn Vượng, đại diện quản lý thi công của Công ty Vạn Phước, số cây rừng bị chặt hạ nói trên không phải do Công ty khai thác. 

Ông Vượng cho hay, khi đơn vị này triển khai thi công, gia cố nắn lại con đường lâm sinh cũ từ điểm cuối của thôn Xóm Búng vào khu dự án thì số diện tích trên đã bị bà con dân tộc cưa hạ trước đó một tháng. Công ty đã báo cho Trạm bảo vệ rừng Ninh Tây, thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Hòa và UBND xã Ninh Tây để can thiệp.

Ông Vượng còn cho biết, nguyên khu vực này là rẫy cũ của đồng bào dân tộc sinh sống và canh tác. Sau này, do chính sách định canh, định cư của Nhà nước nên họ đã dời chỗ ở.

Khi nghe có dự án đầu tư trồng rừng, những hộ dân này đã vào rẫy cũ của mình để cưa hạ cây rừng với mục đích hưởng tiền đền bù của dự án. Chính Công ty đã bỏ ra 12 triệu đồng đền bù cho người dân, sau đó đơn vị tiến hành tận thu số gỗ trong khu vực đã bị cưa hạ để cất nhà ở cho công nhân, phục vụ cho công việc trồng rừng sau này…

Lời giải thích “ngây ngô” này, chắc chỉ có mình ông Vượng mới nghĩ ra, ấy vậy mà nó vẫn thuyết phục được các cơ quan chức năng của huyện Ninh Hòa!

Đơn vị khảo sát đã "hào phóng" nới thêm diện tích. Ảnh: A.T

Hiện nay, tại khu vực Bến Lễ thuộc xã Ninh Tây, ngoài Công ty TNHH một thành viên Thương mại - Dịch vụ Vạn Phước được cấp chứng nhận đầu tư dự án trồng và bảo vệ rừng với diện tích khoảng 230 héc ta, còn có doanh nghiệp tư nhân Hải Ninh đang trong giai đoạn hoàn tất thủ tục xin cấp phép, tổng diện tích của 2 dự án này lên đến khoảng 600 héc ta. 

Điều đáng nói, trong văn bản kiểm tra thực địa hiện trạng đất, các cơ quan chức năng, đơn vị khảo sát thiết kế đã cố tình làm sai và liệt kê số diện tích này thuộc trạng thái đất trống, nằm trong quỹ đất dự phòng phát triển sản xuất lâm nghiệp.

Trên thực tế, phần lớn diện tích đất được phê duyệt trong 2 dự án này đều là rừng phục hồi, phòng hộ đầu nguồn có hàng chục năm tuổi. Chính vì dự án trồng rừng được lập và phê duyệt trên đất đã có rừng nên chủ đầu tư mới có điều kiện “vô tư” phá rừng như vậy!

Kỳ 2: Rừng đã biến thành đồi hoang như thế nào?

Đến thời điểm này, mọi thủ tục thẩm định, phê duyệt dường như gần hoàn tất. Nếu “xuôi chèo mát mái”, 2 doanh nghiệp Vạn Phước, Hải Ninh sẽ được UBND tỉnh Khánh Hòa có quyết định giao đất với tổng diện tích trên 600ha rừng. Từ đó, đơn vị chủ đầu tư sẽ “được phép phá rừng” để có đất trồng rừng mới.  

Rừng thành đồi hoang

Tiếp xúc với phóng viên, nhiều người dân đã nói đùa với nhau, đây là dự án trồng rừng trên... trời. Nói vậy, tức là việc lập dự án trồng rừng trên đất đã có… rừng cũng khó như việc trồng rừng trên trời vậy! Nhưng có điều khó hiểu, không biết tại sao 2 dự án này lại dễ dàng được thông qua đến thế? Từ khâu khảo sát, đến đơn vị đo vẽ, thiết kế và cuối cùng là đến khâu phê duyệt dự án… tất cả đều được thông qua một cách trơn tru mà không gặp bất cứ rào cản nào?

Theo hồ sơ chúng tôi có được, vào ngày 20/2/2008, doanh nghiệp tư nhân Hải Ninh và ngày 22/2/2008, Công ty TNHH một thành viên Thương mại – Dịch vụ Vạn Phước (gọi tắt là Công ty Vạn Phước) có văn bản gửi UBND huyện Ninh Hòa đề nghị cho phép lập dự án đầu tư trồng và chăm sóc rừng sản xuất tại khu vực Bến Lễ,  xã Ninh Tây, huyện Ninh Hòa. 

Sau khi bị đốt, rừng thành đất hoang để lập dự án... trồng rừng. Ảnh: A.T

Căn cứ bút phê của Chủ tịch UBND huyện Ninh Hòa lúc bấy giờ là ông Võ Tấn Thái,  ngày 11/3/2008, đoàn khảo sát của UBND huyện Ninh Hòa gồm các ông Tống Trân - Trưởng phòng Tài nguyên Môi trường; Ngô Tùng Quýnh – cán bộ Phòng Kinh tế; Nguyễn Danh – đại diện Hạt kiểm lâm Ninh Hòa, ông Đặng Tiến Dũng – Trạm trưởng Quản lý bảo vệ rừng Ninh Tây và ông Y Hy - Chủ tịch UBND xã Ninh Tây, ông Phan Đắc Trọng - cán bộ địa chính xã đã tiến hành điều tra, khảo sát thực địa về việc thỏa thuận địa điểm đầu tư lập dự án trồng, chăm sóc rừng tại xã Ninh Tây.

Kết quả của cuộc khảo sát được đoàn công tác ghi lại như sau: “Qua đi khảo sát thực địa tại khu vực Bến Lễ, thuộc xã Ninh Tây, đoàn nhận thấy hiện trạng đất cây bụi lưa thưa, chủ yếu tranh, đế phát triển mạnh, địa hình tương đối không bằng phẳng và có nhiều khe suối chia cắt. Toàn bộ diện tích khu vực hai đơn vị xin phép khai thác trồng và chăm sóc rừng thuộc trạng thái đất trống quy hoạch cho đất dự phòng phát triển sản xuất lâm nghiệp, hiện trạng đất trống (Ia, Ib, Ic).

Tổng diện tích khu vực 2 đơn vị xin “khai thác” (?) khoảng trên 600 ha… đoàn xét thấy phù hợp, thống nhất theo nội dung hai đơn vị đề nghị: xin phép lập dự án đầu tư trồng và chăm sóc rừng tại khu vực nói trên”. 

Ngoài ra, đơn vị tiến hành khảo sát, thiết kế là Xí nghiệp Điều tra Thiết kế Lâm - Nông nghiệp cũng cho rằng diện tích các doanh nghiệp lập dự án chủ yếu là lau sậy, nứa, cây bụi phù hợp với việc đầu tư trồng rừng. 

Theo kết quả của cuộc khảo sát, ngày 24/3/2008, UBND huyện Ninh Hòa đã có công văn số 265/UBND gửi UBND tỉnh, Sở Tài nguyên Môi trường, Sở Kế hoạch Đầu tư và Sở NNPT&NT đề nghị xem xét và hướng dẫn chủ đầu tư lập thủ tục theo quy định. 

Trong khi UBND tỉnh chưa có quyết định cho phép đầu tư thì ngày 5/8/2008, UBND huyện Ninh Hòa đã có thông báo số 77/TB-UBND về việc thỏa thuận địa điểm cho Công ty Vạn Phước lập dự án trồng và bảo vệ rừng sản xuất tại khu vực Bến Lễ, xã Ninh Tây.

Theo đó, diện tích thỏa thuận cho công ty được phép lập dự án là trên 230ha gồm các khoảnh 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10 thuộc tiểu khu 73 và các khoảnh 1, 2, 3, 4, 6 thuộc tiểu khu 76 (diện tích dựa theo báo cáo của Xí nghiệp Điều tra Thiết kế Lâm - Nông nghiệp) với quy mô đầu tư bao gồm việc trồng mới và chăm sóc rừng sản xuất, nuôi dưỡng rừng sản xuất, khai thác rừng (chu kỳ 2)… với tổng vốn đầu tư là 4,5 tỷ đồng. 

Theo khẳng định của kiểm lâm, đây là đất có rừng. Ảnh: A.T

Điều trái ngược ở đây, số diện tích mà đoàn khảo sát thực địa, lại gồm các khoảnh 3, 4, 6, 8, 9, thuộc tiểu khu 73,  và các khoảnh 4, 6, 8, 10 thuộc tiểu khu 76.

Cùng ngày, UBND huyện Ninh Hòa đã có công văn số 715/UBND cho phép Công ty Vạn Phước triển khai thi công phục hồi, gia cố, đắp lại con đường dân sinh cũ từ buôn Xóm Búng (xã Ninh Tây) dẫn vào khu dự án với chiều dài khoảng trên 10km (kinh phí do công ty tự bỏ), trong khi dự án chưa được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư.

Có được sự thỏa thuận đầu tư và cho phép của UBND huyện Ninh Hòa, ngay lập tức Công ty Vạn Phước tiến hành việc san ủi lại con đường lâm sinh cũ để tiến hành công tác “trồng rừng”. Chỉ trong một thời gian ngắn, để “tận thu” số gỗ “được phép khai thác trắng”, chủ đầu tư đã tranh thủ biến hàng chục ha rừng thành đồi trọc để lấy đất trồng rừng. 
Quá bức xúc, một số người dân xã Ninh Tây gửi đơn đến các cơ quan, ban, ngành trong tỉnh và một số phương tiện thông tin đại chúng phản ánh về việc khai thác, tàn phá rừng của Công ty Vạn Phước.

Trong đó, vấn đề người dân phản ảnh là việc làm lại con đường chính là phục vụ cho "công cuộc tàn phá rừng", thực chất của việc lập dự án trồng rừng của 2 công ty nêu trên là "âm mưu phá rừng". 

Ngay lập tức, một số cơ quan thông tin đại chúng vào cuộc. Sự việc vỡ lở với bằng chứng không thể chối cãi là hàng chục ha rừng đã bị tàn phá hoàn toàn.  

Theo báo cáo của cơ quan kiểm lâm ở đây, diện tích rừng bị tàn phá hoàn toàn khoảng 5ha với “mật độ 300 cây/ha. Đường kính các cây từ 6-20cm cá biệt có cây từ 40-50cm có chiều cao từ 3-10m thậm chí là trên 10m bao gồm các loại cây cầy, muồng, giẻ, lành nganh, lòng mang, tung, da bá… và khu rừng bị tàn phá thuộc khoảnh 8 tiểu khu 73 và là đất dự phòng phát triển sản xuất lâm nghiệp.

Tuy nhiên, thực tế đây là rừng phục hồi với trạng thái IIa hoặc IIb – tức đất có rừng. Không những thế, đây còn là rừng phục hồi với hàng chục năm tuổi, nếu để trồng rừng phải mất vài chục năm, thậm chí 50 năm mới có được. 

Ghi nhận của chúng tôi tại hiện trường đã bắt gặp những cây bị đốn hạ với đường kính hàng mét, chí ít cũng 80-90cm. Khi duyệt dự án trồng rừng, người ta nói đây là đất rừng thuộc hiện trạng Ia, Ib, Ic, còn sau khi bị vỡ lở, người ta lại nói đây là đất IIa, IIb – đất có rừng?!

Cơ quan chức năng nói gì?

Như chúng tôi đã đề cập, ông Phan Văn Vượng - đại diện Công ty Vạn Phước chống chế và cho rằng đó là việc làm của “một vài hộ dân người dân tộc thiểu số” có đất rẫy trước đây nằm trên khu vực này. Nay, vì muốn chiếm lại đất nên vào phá rừng, công ty đã phải đền bù cho họ 12 triệu đồng và báo vụ việc với chính quyền xã Ninh Tây. 

"Khi đi khảo sát, nơi đây vẫn là rừng" - ông chủ tịch xã khẳng định. Ảnh: A.T

Nhưng trên thực tế, hiện trường còn lại của cuộc tàn phá rừng ở đây hết sức quy mô, công khai và có sự tham gia của các phương tiện hiện đại. Có như thế mới có thể triệt hạ, tẩu tán hoàn toàn một khối lượng gỗ lớn như vậy ra khỏi rừng trong một thời gian ngắn.

Ngôi nhà sàn mà công ty này đang dựng lên, và số gỗ được giấu kỹ gần đấy lên tới hành chục khối gỗ thành phẩm quý­ hiếm không thể nói đó là việc "tận thu" gỗ sót lại, và nếu là gỗ tận thu không cần phải che giấu khi các cơ quan ngôn luận đang đến tìm hiểu vụ việc. 

Trao đổi với chúng tôi, ông Y Hy, Chủ tịch UBND xã Ninh Tây khẳng định: “Các anh vào rừng rồi thì biết, làm gì mà người dân có thể khai thác một cách quy mô và bài bản như vậy, lấy phương tiện đâu mà đưa gỗ đi? Nếu vụ việc đúng là người dân làm, tại sao đơn vị đầu tư khi phát hiện không báo ngay với chính quyền địa phương và các ban ngành chức năng, bởi đây là đất do xã quản lý. Chính quyền địa phương chưa nhận được bất kỳ thông báo nào của đơn vị đầu tư cho đến khi vụ việc vỡ lở".

Ông Y Hy còn khẳng định chắc nịch, khi đoàn đi khảo sát, nơi đây vẫn còn là rừng, thế nhưng, trong biển bản lại ghi đây là khu vực đất trống, cỏ tranh, lau sậy phát triển?!

Phủi bỏ trách nhiệm

Ông Lê Thanh Hóa - Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Ninh Hòa ngập ngừng: “Nếu nói không phải là đất rừng thì thật phí. Bởi hiện trạng rừng ở khu vực bị khai thác, nếu phá bỏ đi để trồng rừng mới thì hàng chục năm sau chưa chắc rừng đã phát triển được như thế. Nhưng các ngành chức năng đã khẳng định đây là đất dự phòng nên chúng tôi không có quyền quản lý. Kể cả việc phát hiện họ đang khai thác gỗ tại đây. Quả thật là trái khoáy, bởi kiểm lâm mà khi phát hiện lâm tặc, khai thác gỗ trái phép lại không thể xử lý!".

Còn bà Nguyễn Thị Bích Phượng – Giám đốc Công ty Vạn Phước lại phân trần: “Toàn bộ diện tích trên đều do bà con đồng bào dân tộc thiểu số vào khai thác chứ công ty không hề phá rừng...!?”. 

Chúng tôi hỏi: toàn bộ diện tích rừng bị phá đều thực hiện bằng cưa máy, có quy mô sao lại bảo chỉ có một số người dân phá rừng thì bà Phượng nói tiếp: “Có khi họ vào rừng từng đoàn, còn máy móc hiện đại họ muốn gì chả có… Sự thực là như vậy, chứ đơn vị chị tôi gì mà làm, còn đã làm thì phải quy mô chứ sao làm... chút xíu vậy?".

Họ đã dùng phương tiện hiện đại để triệt phá rừng xanh. Ảnh: A.T

Thực tế, toàn bộ khu vực được cấp phép lập dự án đều là đất rừng nguyên sinh, rừng đầu nguồn, rừng phục hồi chí ít cũng hàng chục năm tuổi. Để xác định đâu là khu vực đất trống, cỏ tranh, đế phát triển mà dự án đã phê duyệt, chúng tôi còn vất vả leo lên đình đồi cao nhất để quan sát toàn bộ khu vực này nhưng tuyệt nhiên không thấy. 
Chỉ thấy những cánh rừng đầu nguồn đang có nguy cơ bị dự án lấn chiếm và những cây rừng đã bị cưa hạ, xẻ lấy gỗ ngay tại chỗ.

Câu hỏi đặt ra, tại sao đơn vị khảo sát thiết kế, đoàn công tác của UBND huyện Ninh Hòa lại cho rằng toàn bộ khu vực xin cấp phép là cỏ tranh, đất trống và phù hợp với dự án đầu tư trồng rừng. Hơn thế nữa, diện tích đi khảo sát một đàng nhưng sao lại cấp phép một nẻo. Mặc dù, diện tích trên là diện tích có rừng, nhưng không hiểu sao đơn vị đo vẽ, thiết kế… xác định đây là đất dự phòng, không có rừng để tư vấn cho UBND tỉnh cấp giấy phép đầu tư vào ngày 26/9/2008 (chưa có quyết định cho thuê đất, cấp sổ đỏ?).

Đến thời điểm này, mọi thủ tục thẩm định, phê duyệt dường như gần hoàn tất. Nếu “xuôi chèo mát mái”, 2 doanh nghiệp Vạn Phước, Hải Ninh sẽ được UBND tỉnh có quyết định giao đất với tổng diện tích trên 600ha rừng. Nếu không có sự phát hiện và tố giác của nhân dân, các cơ quan ngôn luận không lên tiếng kịp thời thì đơn vị chủ đầu tư sẽ “được phép phá rừng” để có đất trồng rừng mới.

Điều đáng nói, khi xảy ra sự việc, ngoài đơn vị chủ đầu tư không thừa nhận hành vi phá rừng, các cơ quan chức năng lại phủi bỏ trách nhiệm và lớn tiếng bảo vệ nhau.

An Khánh - Nam Phong

Về trước

Mọi thông tin về Website xin gởi về webmaster@ninhhoatoday.net