QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC THÔNG TIN NH

 

 

THÔNG TIN

NINH HÒA

 

 

Quản lý rừng cam xe Ninh Tây (Ninh Hòa, Khánh Hòa):

Chủ rừng bất lực!

Rừng cam xe thuộc địa bàn xã Ninh Tây, thị xã Ninh Hòa (Khánh Hòa) có tổng diện tích gần 600ha do Ban quản lý rừng phòng hộ (BQLRPH) Ninh Hòa quản lý. Từ nhiều năm nay, tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng để trồng mía, hoa màu đã khiến rừng cam xe trở nên loang lổ. Đến thời điểm này, “chiếc bánh” rừng cam xe đã bị “gặm” mất 1/3 tổng diện tích (khoảng 200ha) và đang từng ngày, từng giờ tiếp tục bị rút ruột. Điều đáng nói, tình trạng phá rừng xảy ra đã một thời gian dài, nhưng biện pháp xử lý như thế nào, giải quyết ra sao thì chính quyền địa phương, đơn vị chủ rừng dường như bất lực, bởi họ cho rằng đây thuộc vấn đề nhạy cảm. Rừng cam xe vì thế có chủ nhưng chẳng khác nào vô chủ.

. Loang lổ rừng cam xe

 

Diện tích rừng bị phá rộng chừng 3ha

Khó khăn lắm tôi mới thuyết phục được anh H. - một người dân địa phương làm người dẫn đường giúp tôi đột nhập rừng cấm. Trước khi đi, anh H. không quên dặn tôi một số điều nếu người đi rừng bắt gặp, hơn thế còn yêu cầu tôi thay ngay một bộ đồ lao động, đi giày ba-ta cho giống một người đi rừng kẻo lỡ mang vạ. Chạy một vòng loằng ngoằng qua mấy rẫy mía, vừa đến bìa rừng, chúng tôi đã gặp một nhóm 6 người đang nghỉ chân trước khi vào rừng; trên tay ai cũng có một chiếc rựa dài ngoằng, còn trong gùi tôi đoán không ngoài lương thực, nước uống để phục vụ việc phá rừng. Thấy sự xuất hiện của người lạ, không ít ánh mắt nhìn tôi săm soi, dò xét. Tuy nhiên, khi biết tôi có ý định mua đất trồng mía, ông V., một người trong số đó xởi lởi bắt chuyện rồi hỏi tôi cần mua diện tích bao nhiêu? Ông V. phát giá: “Trước đây, 1ha đất trồng mía có giá khoảng 50 - 60 triệu đồng, 2 năm trở lại đây, do giá mía nguyên liệu tăng cao, 1ha đất vọt lên 120 triệu đồng mà không có để bán. Nếu chú cần mua đám lớn trong này (trong rừng) thì không có, nhưng mua từng miếng nhỏ gộp lại thì năm, bảy héc-ta không vấn đề gì”. Theo ông V., hiện ông có khoảng 4.000m2 đất mới khai hoang, chưa trồng cây gì, còn những người trong nhóm ít nhiều ai cũng có từ 2.000 - 5.000m2 có thể bán, miễn là được giá. Thấy tôi có vẻ băn khoăn, nhất là sợ BQLRPH xử phạt, ông V. phân trần: “Nói thật với chú, thời gian này thỉnh thoảng họ đi kiểm tra, nhưng cả xã có hàng trăm ruộng mía trong rừng mà có ai bị xử lý gì đâu”. Chỉ cho tôi những bãi mía bạt ngàn ngay sát bìa rừng, ông V. khẳng định: “Trước đây, mấy ruộng mía đó thuộc đất rừng, nhưng họ làm miết rồi thành đất sản xuất lâu năm, có ai dám vào tranh đâu”.

Nham nhở rừng cam xe.

Chia tay với mấy thợ rừng, chúng tôi tiếp tục theo con đường mòn len lỏi vào khu vực rừng cam xe thuộc thôn Buôn Tương, nơi được xem là báo động đỏ về nạn phá rừng. Trước mắt tôi là một khoảng “rừng trắng” rộng khoảng 3 - 4ha đã được phát dọn khá sạch sẽ. Hiện trường là những cây cam xe đã bị đốt còn trơ lại gốc. Vùng đất này đã được người dân trồng mía chưa lâu, chiều cao cây mía chỉ 40 - 50cm. Cách đó không xa, một khoảng rừng chừng 1ha vừa bị triệt hạ, cây nằm ngổn ngang, cành lá mới khô héo, tiếp giáp là một rẫy mía cao gần quá đầu người sắp đến kỳ thu hoạch. Len lỏi vào sâu hơn, đập vào mắt chúng tôi là những mảng rừng nham nhở, thưa thớt. Theo anh H., cái cách người dân ở đây phá rừng có chỗ hơi độc đáo: “Đất rừng ở đây khá tốt, chỉ cần phát dọn cây bụi dưới tán rừng đem đốt là có thể trồng mía. Sau đó, họ dùng dao gọt gốc cây, đổ hóa chất hoặc nước muối khiến cây rừng chết chóng vánh. Khi cây mía phát triển đến đâu thì cây rừng chết theo đến đó. Tuy việc phá rừng này không ồ ạt, nhưng hiệu quả thì khỏi nói vì ít bị phát hiện. Một số người “máu mặt” hơn lại chọn cách làm nhanh là chặt cây hàng loạt, chỉ trong một thời gian ngắn là họ có một diện tích rất lớn để trồng mía”. Cũng theo anh H., do cây rừng ở đây còn nhỏ, chủ yếu đường kính từ 15 - 20cm nên đa số người dân bán làm đòn tay, hoặc đem về làm nhà, làm củi.

. Chủ rừng “bất lực!”

Những cây rừng vừa bị chặt hạ, người dân chưa kịp đốt.

Theo điều tra của chúng tôi, hàng ngày có hàng chục người dân ở các thôn Buôn Tương, Sông Búng, Suối Mít… kéo nhau vào rừng để phá rừng tự nhiên cam xe, lấy đất trồng mía, hoa màu. Tuy biết phá rừng là vi phạm pháp luật, nhưng vì lợi nhuận thu được từ việc trồng mía quá cao nên người dân bất chấp mọi việc, vào rừng cấm ồ ạt đốn cây, phát rẫy để chiếm đất. Theo quan sát của chúng tôi, tuy là rừng tự nhiên, nhưng rừng cam xe được mọc tái sinh trên vùng đất bằng phẳng ngay dưới chân núi, nằm dọc trên tuyến Quốc lộ 26 nên việc vào rừng khá dễ dàng, người dân không cần đi bộ mà có thể vào rừng bằng xe máy. Hiện nay, ở Ninh Tây có một nhóm khoảng gần 15 người chuyên đi phá rừng theo kiểu đổi công. Theo đó, từ 3 - 5 ngày sẽ tiến hành tập trung phá rừng, chiếm đất cho từng hộ, cứ thế làm gối đầu hết nhà này đến nhà khác nên diện tích rừng bị phá tương đối lớn. Ngoài ra, trong số các hộ tham gia phá rừng, không ít người là con em của cán bộ xã Ninh Tây. Điều đáng nói, việc này xảy ra trong một thời gian dài, dường như công khai nhưng không có sự ngăn cản nào của lực lượng bảo vệ rừng, cụ thể là BQLRPH Ninh Hòa - đơn vị được Nhà nước giao làm chủ rừng. Chỉ đến khi hàng chục héc-ta rừng bị triệt hạ, rừng cam xe biến dạng như một tấm da báo khổng lồ thì họ mới đi kiểm tra rồi lập biên bản vi phạm. Tuy nhiên, việc lập biên bản này hơi ngược đời vì họ không hề bắt quả tang người vi phạm, không có tang vật mà chỉ qua tìm hiểu rồi ghi thông tin vào biên bản. Chính vì làm việc tắc trách như vậy nên đến nay, hầu hết diện tích rừng bị phá đều được người dân trồng mía, thậm chí đã thu hoạch được mấy vụ.

Diện tích rừng bị phá vừa được trồng mía.

Theo báo cáo của Hạt Kiểm lâm Ninh Hòa, thời điểm trước năm 2011, Hạt nhận được 52 biên bản vi phạm Luật Bảo vệ và phát triển rừng do BQLRPH Ninh Hòa chuyển qua; đầu năm 2012 có gần 30 vụ (toàn bộ vụ việc ở rừng cam xe) với tổng diện tích lên đến hàng chục héc-ta. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra, xác minh thì toàn bộ biên bản lập đều không phát hiện phạm pháp quả tang, không tạm giữ được bất kỳ một loại tang vật, phương tiện vi phạm nào; đương sự có tên trong biên bản kiểm tra không ký tên vào biên bản, không có người chứng kiến để thể hiện tính pháp lý; một số trường hợp khi lập biên bản thì những diện tích này đã được canh tác trồng mía, mì, bắp. Trong quá trình xác minh tại Ninh Tây, hầu hết các đối tượng được lập biên bản đều cho rằng diện tích nương rẫy đã được họ canh tác từ nhiều năm trước; trong thời gian canh tác, họ không thấy bất cứ cán bộ nào của Trạm bảo vệ rừng Ninh Tây đến lập biên bản. Một số trường hợp xác minh tại hiện trường thì nằm ngoài quy hoạch đất rừng, đất dự phòng lâm nghiệp. Ngoài ra, có nhiều trường hợp không thừa nhận diện tích lập trong biên bản là của họ, cá biệt có nhiều đối tượng bị lập biên bản nhưng không có tên ở xã Ninh Tây.

Một ruộng mía cao quá đầu người nằm lọt thỏm trong rừng cam xe.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Công Hà, Giám đốc BQLRPH Ninh Hòa bức xúc: “Trên giấy tờ, hiện trạng khoanh vùng rừng cam xe được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có diện tích khoảng 600ha. Tuy nhiên, thực tế diện tích có rừng giờ chỉ còn khoảng 400ha, còn lại là diện tích mía nên hiện trạng rừng chẳng khác nào một tấm da beo, da báo. Chính vì diện tích đất rừng xen lẫn giữa nương rẫy nên việc quản lý, bảo vệ rừng gặp rất nhiều khó khăn”. Theo ông Hà, đất của BQLRPH bị chiếm dụng là chuyện bình thường, thậm chí có nhiều sổ đỏ của dân được cấp nằm trong vùng đất của đơn vị, trong đó ở Ninh Tây có 4 trường hợp. Trên thực tế, nếu xảy ra vi phạm về rừng mới đề nghị Kiểm lâm xử lý, còn nếu diện tích không có rừng thì BQLRPH và các hộ dân thuộc diện tranh chấp đất. Xét về lý, nếu khởi kiện ra Tòa thì toàn bộ diện tích 150ha mía của người dân đang canh tác trong khu vực rừng cam xe phải trả lại đất cho BQLRPH. Tuy nhiên, đây là vấn đề hết sức nhạy cảm vì đa số người dân nơi đây là đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy thị xã có chỉ đạo khởi kiện ra Tòa một số vụ trọng điểm để làm gương, nhưng xét thấy vấn đề này rất khó khả thi.

Giữa cái nắng đầu Hè gay gắt, đứng giữa rừng cam xe, tôi có cảm giác cái nắng nóng càng dữ dội hơn bởi tán rừng giờ thưa thới và đang ngùn ngụt “bốc khói”. Cái nóng của rừng bị phá không còn tán che có lẽ ai cũng phải rùng mình, nhưng cái “nóng” của rừng cam xe đang “thoi thóp” dưới đường cưa, lưỡi búa của con người thì chẳng ai có thể chịu thấu.

ANH TUẤN

Từ đầu năm đến nay, tại khu vực rừng cam xe xảy ra 28 vụ phá rừng, diện tích khoảng 5 - 6ha. Tuy nhiên, do việc phá rừng diễn ra theo kiểu chặt dần, hoặc vào ban đêm nên lực lượng bảo vệ rừng rất khó phát hiện để bắt quả tang. Đến thời điểm này, BQLRPH đã phối hợp với địa phương thực hiện việc ký cam kết không phá rừng đối với 90% số hộ vi phạm, còn lại một số hộ từ chối hợp tác, mời lên làm việc 4 - 5 lần vẫn không có mặt.

Ông Nguyễn Công Hà, Giám đốc BQLRPH Ninh Hòa: Vừa qua, đơn vị có xin chủ trương về việc thực hiện các biện pháp mạnh, tiến hành hủy hoại hoa màu trong khu vực rừng bị phá, lấn chiếm trái phép nhưng thị xã không đồng ý, bởi hầu hết các hộ vi phạm là người dân tộc thiểu số nên chúng tôi cũng bó tay. Theo quy định của thị xã, các vườn hộ nằm sát Quốc lộ 26 chỉ được phép canh tác với chiều sâu 100m, nhưng thực tế các hộ đã lấn chiếm sâu từ 150 - 200m