QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC THÔNG TIN NH

 

 

THÔNG TIN

NINH HÒA

 

 

Mặn chát “đời muối”

5 sào ruộng làm muối của gia đình anh Nguyễn Hữu Tiến, tổ dân phố (TDP) Phú Thọ 3, phường Ninh Diêm (thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa) vừa đóng (kết tinh), chưa kịp cào đã bị mất trắng do ảnh hưởng của cơn bão số 1. Đến khi đồng vừa ráo nước, chuẩn bị cho nước mặn vào thì lại phải hứng chịu những trận mưa lớn sau bão. Anh Tiến cũng như hàng trăm hộ diêm dân khác ở đây chỉ biết ngậm ngùi đứng trông ruộng muối mênh mông nước mưa…

. Diêm dân lao đao

Niên vụ mới này, không thấy những bước chân vội vã, tiếng nói cười rộn ràng của bà con xã viên (XV) và các hộ diêm dân trên cánh đồng muối như các năm trước. Ninh Diêm là địa phương sản xuất muối lớn nhất của thị xã Ninh Hòa, nhưng vào vụ muối năm nay, hàng trăm héc-ta đồng muối bị ngọt hóa do cơn bão số 1 và những trận mưa sau bão. Vừa nhanh tay tát ô ruộng bị ngập nước mưa, anh Nguyễn Hữu Tiến (TDP Phú Thọ 3) vừa chia sẻ: “Bước vào vụ mới, hơn 5 sào ruộng muối của gia đình tôi vừa đóng, chưa kịp thu hoạch thì đã bị mất hết do cơn bão số 1. Hồ chứa nước mặn bị nước mưa làm ngọt hóa; bờ lù, bờ cào, bờ con đều bị hư hại… Sau bão, gia đình tôi đã bỏ ra gần 20 công lao động (khoảng 2,2 triệu đồng) để tu sửa đồng ruộng. Vậy mà cách đây 1 tuần, đồng muối lại bị thêm những cơn mưa lớn trái vụ. Cứ tình hình này, không biết đến bao giờ mới có muối để bán…”. Hiện gia đình anh Tiến trông cả vào 5 sào ruộng với một mùa làm muối, một mùa làm tôm. Nhưng từ đầu niên vụ đến nay, thời tiết bất lợi đã khiến gia đình anh luôn thiếu trước hụt sau. Không làm được muối đã đành, anh Tiến còn mất thêm hơn 3 triệu đồng để bơm nước, tu sửa đồng ruộng bị thiệt hại do mưa bão. Anh cho biết: “Vợ tôi phải chuyển sang buôn cá, nước mắm từ Ninh Hòa lên Đắc Lắc để có tiền trang trải cuộc sống hàng ngày”. So với anh Tiến, ông Huỳnh Trân (TDP Phú Thọ 1) may mắn hơn vì còn kịp thu hoạch hơn 4 tấn muối trước khi bão số 1 tới. Tuy giá muối cao hơn năm trước (1 - 1,2 triệu đồng/tấn) nhưng do số tiền bán muối ít ỏi nên gia đình ông Trân vẫn phải bỏ thêm một khoản tiền để tu sửa gần 1,2ha đồng ruộng.

Ông Trương Công Hiến - Chủ nhiệm HTX 1-5 Ninh Diêm chỉ cho chúng tôi thấy nhiều cột mốc xây dựng được cắm trên đồng muối của HTX.

Không chỉ các hộ diêm dân, cuộc sống của 500 XV Hợp tác xã (HTX) 1-5 Ninh Diêm cũng đang lao đao. Dẫn chúng tôi đi thăm cánh đồng muối mênh mông nước, ông Trương Công Hiến - Chủ nhiệm HTX 1-5 Ninh Diêm tỏ ra lo lắng. HTX có 102ha ruộng muối, trong đó diện tích kết tinh chiếm khoảng 1/3. Niên vụ mới (từ tháng 2 đến tháng 8 hàng năm) đã được 3 tháng, nhưng HTX mới sản xuất được 225 tấn muối (trong khi cùng thời điểm này mọi năm, HTX đã thu được gấp 4 lần, khoảng 1.000 tấn muối). Với giá muối như hiện nay, HTX chỉ thu được hơn 200 triệu đồng, sau khi trích nộp các quỹ của HTX, mỗi XV chỉ nhận được gần 300 ngàn đồng. Trong khi đó, để chuẩn bị cho niên vụ mới, sau Tết Nguyên đán, HTX đã đầu tư 70 triệu đồng tu sửa đồng ruộng. Mỗi XV cũng tự đầu tư kinh phí để nạo vét kênh mương, hồ chứa, sửa chữa bờ cào, bờ con… Vậy mà đến nay, những cánh đồng muối trở thành biển nước mênh mông, mọi công sức đầu tư của XV coi như mất trắng…

. Tư thương điêu đứng

Theo ông Cao Luôn, đầu tư làm muối bạt, khoảng 1 năm sau có thể lấy lại vốn.

Không chỉ những người trực tiếp sản xuất muối lao đao, các tiểu thương thu mua muối và các doanh nghiệp chế biến muối… cũng điêu đứng vì muối mất mùa. Một chủ doanh nghiệp tư nhân chế biến muối tại phường Ninh Diêm cho biết: “Hơn 2 tháng nay, Công ty gặp rất nhiều khó khăn do thiếu nguyên liệu. Chúng tôi đã phải mua muối từ Phan Rang, Phan Thiết để chế biến. Tuy nhiên, do giá muối cao, chi phí vận chuyển lớn nên Công ty cũng chỉ nhập số lượng ít để hoạt động cầm chừng và chờ mua muối của địa phương”. Ngoài Công ty Cổ phần Muối Khánh Hòa, trên địa bàn phường Ninh Diêm có gần chục doanh nghiệp tư nhân chuyên thu mua muối của người dân địa phương để chế biến. Từ đầu năm đến nay, nhiều doanh nghiệp đã phải thu hẹp quy mô sản xuất, thu nhập của hàng trăm công nhân cũng bị ảnh hưởng.

Đồng muối mênh mông nước ngọt sau cơn bão số 1 và mưa sau bão.

Bà Huỳnh Thị Quỳnh Yến, một tiểu thương chuyên thu mua muối của các diêm dân ở phường Ninh Diêm tâm sự: “Vào thời điểm này những năm trước, tôi không có được một ngày nghỉ; hết chạy từ cánh đồng này sang cánh đồng khác để thu mua muối, rồi lại lo gọi xe chở muối để giao hàng đi các nơi. Còn vụ năm nay, tôi đã ngồi không hơn 2 tháng. Đến giờ, tôi mới thu mua được vài trăm tấn muối, trong khi mọi năm ít nhất cũng được 700 - 800 tấn. Muối mất mùa, diêm dân đói, chúng tôi cũng mất miếng ăn”.

. Hướng đi mới?

Để tu sửa đồng muối, diêm dân phải bơm nước mưa ra khỏi ruộng.

Trong khi hầu hết cánh đồng muối còn mênh mông nước mưa thì chúng tôi vẫn nhận thấy có một vài ô ruộng ánh lên màu trắng của muối kết tinh dưới cái nắng tháng 4. Một cán bộ phường Ninh Diêm giải thích: Đây là mô hình làm muối bạt của gia đình ông Cao Luôn, một hộ diêm dân ở TDP Phú Thọ 3. Làm theo mô hình này, chỉ cần trời nắng một vài ngày và có sẵn nguồn nước mặn là muối đã đóng và cào được. Trao đổi với ông Luôn, chúng tôi được biết thêm: Ông đầu tư mô hình muối bạt từ năm 2007 với 2 quy trình bạt đáy và bạt trên, giúp sản xuất muối ít phụ thuộc vào thời tiết. Năng suất làm muối bạt cao gấp khoảng 4 lần so với làm muối đất (làm muối truyền thống). Với hệ thống bạt đáy và bạt trên, vào cuối vụ, toàn bộ nước mặn dự trữ còn được giấu trong bạt, nên sang niên vụ mới, người làm muối đã có sẵn nguồn nước mặn để tiếp tục sản xuất. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, công lao động, mà sản lượng năm sau cũng luôn cao hơn năm trước khoảng 35%. Tuy nhiên, cái khó của mô hình này là vốn đầu tư không nhỏ. Ông Luôn chia sẻ: “Với mô hình muối bạt, để có được hơn 2ha ruộng muối kết tinh, gia đình tôi đã bỏ ra gần 4 tỉ đồng đầu tư mua bạt và làm các công trình phụ trợ trên tổng diện tích 22ha đồng ruộng. Trước đây, tôi làm bằng bạt thường, giá 9.000 đồng/m2, vài năm gần đây, tôi làm bằng bạt cao cấp nhập từ Hàn Quốc, giá 52.000/m2. Tuy vốn đầu tư lớn nhưng mô hình làm muối bạt lại cho năng suất cao (2.500 tấn/ha), giá bán cũng cao hơn do muối sạch hơn so với làm muối đất, đặc biệt, người làm muối không bị phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Trời nắng, muối kết tinh nhanh hơn nhờ sức nóng của bạt đáy; trời mưa, đã có bạt trên che, muối vẫn có thể kết tinh được. Từ đầu niên vụ đến nay, dù thời tiết mưa bão thất thường, gia đình tôi vẫn thu được hơn 200 tấn muối, trong khi những hộ làm muối đất thu nhiều nhất cũng chỉ được khoảng 10 tấn. Theo tôi, tuy đầu tư lớn, nhưng với mô hình làm muối bạt, chỉ sau 1 năm là có thể lấy lại vốn”.

Vụ muối mới đã được chừng 3 tháng nhưng anh Nguyễn Hữu Tiến vẫn phải tát nước mưa ra khỏi ô ruộng

Hiệu quả từ mô hình làm muối bạt thì ai cũng có thể thấy. Tuy nhiên, không phải hộ diêm dân nào cũng có vốn để làm. Chỉ riêng tiền mua bạt đáy, bạt trên cũng tốn chừng 1 - 1,5 tỉ đồng/ha. Đó là chưa tính những điều kiện khác như: diện tích đồng ruộng tập trung, thuê công nhân, nhân công kỹ thuật… Hiện nay, ngoài Công ty Cổ phần Muối Khánh Hòa, trên địa bàn Ninh Diêm chỉ có một vài hộ dân đủ điều kiện làm muối bạt. Ngay cả HTX 1-5 Ninh Diêm, nơi tập trung diện tích đồng ruộng lớn, nhân công dồi dào cũng chưa thể đầu tư làm muối bạt. Ông Trương Công Hiến - Chủ nhiệm HTX 1-5 Ninh Diêm cho biết: “HTX đã được tập huấn về làm muối công nghiệp, muối bạt. Tuy nhiên, hiện HTX vẫn chưa đủ điều kiện thực hiện. Một phần do nguồn vốn chưa đủ; phần khác còn do tâm lý XV đang bất ổn trước tin đồn sẽ quy hoạch ruộng muối thành khu dân cư. Gần đây, trên những cánh đồng muối của HTX xuất hiện hàng trăm cột cắm mốc xây dựng, ảnh hưởng đến sản xuất và tinh thần của XV. Chúng tôi không dám đầu tư làm muối kỹ thuật cao vì không biết khi nào đồng ruộng sẽ bị quy hoạch”. Ông Phạm Đình Thoan - Phó Chủ tịch UBND phường Ninh Diêm cũng xác nhận: “Cột cắm mốc xây dựng đóng trên cánh đồng muối của HTX là của Phòng Quản lý đô thị thị xã Ninh Hòa thi công để phục vụ quy hoạch kiến trúc đô thị phường Ninh Diêm thời gian tới. Tuy nhiên, chưa có quyết định cụ thể về thời gian thực hiện quy hoạch. Vì vậy, lãnh đạo phường vận động các hộ diêm dân vẫn sản xuất bình thường và chú trọng áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, như sản xuất muối công nghiệp, làm muối bạt…”.

Những trăn trở của người dân phường Ninh Diêm ở niên vụ muối năm nay không chỉ là về thời tiết, về tinh thần sản xuất, mà còn là trăn trở về một hướng sản xuất muối lâu dài, hiệu quả.

HOÀNG DUNG - NHƯ QUỲNH

Mô hình làm muối bạt cho năng suất cao (2.500 tấn/ha), giá bán cũng cao hơn so với làm muối đất, lại không phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhưng không phải hộ diêm dân nào cũng có vốn để làm. Chỉ riêng tiền mua bạt đáy, bạt trên cũng chừng 1 - 1,5 tỉ đồng/ha. Đó là chưa tính những điều kiện khác…

Niên vụ mới đã được 3 tháng, nhưng HTX 1-5 Ninh Diêm mới sản xuất được 225 tấn muối (trong khi cùng thời điểm này mọi năm, HTX đã thu được gấp 4 lần). Với giá muối hiện nay, trừ các khoản, mỗi XV chỉ nhận được khoảng 100 ngàn đồng/tháng.