QUI KHUYEN HOC NINH HOA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tan tác… làng nem

Nem Ninh Hòa vốn nổi tiếng từ bao đời nay. Những ai đã đến với Ninh Hòa thường tìm mua một vài khoanh nem làm quà. Làng nem đã từng ăn nên làm ra… Vậy mà ai ngờ có ngày làng nem lại khốn đốn vì dịch heo tai xanh (DHTX). Giờ đây, DHTX không chỉ khiến người nuôi heo điêu đứng mà còn khiến làng nem trở nên tan tác. Thương hiệu Nem Ninh Hòa đang mang nỗi lo vì tình trạng sản xuất chui…

° Điêu đứng… nghề nem truyền thống

Cách đây không lâu, chúng tôi có dịp về làng nem Ninh Hòa. Khi đó, làng nem đông đúc và khá nhộn nhịp. Người giã thịt, người chuẩn bị lá, người gói nem… Những bàn tay thoăn thoắt làm việc, nâng niu những chiếc nem xinh xinh màu xanh mướt của lá chuối trông thật thích mắt…

… Nhớ có lần, bà Năm - chủ một quán nem nổi tiếng ở Ninh Hòa đã tâm sự với chúng tôi về nghề làm nem truyền thống. Câu chuyện của bà làm chúng tôi hiểu thêm nhiều điều về nghề “cha truyền, con nối” này. Không ngờ, nghề làm nem tưởng chừng đơn giản lại kỳ công đến thế! Người làm nem “có nghề” phải chú trọng ngay từ khâu chọn thịt. Khi chọn phải lựa chọn loại thịt heo tốt. Mổ heo ra phải chọn ngay những tảng thịt đùi ngon nhất, lọc lấy nạc rồi ướp gia vị đem giã nhuyễn. Giã bằng tay sẽ giúp thịt nát đều, dai; khi ăn, nem sẽ không bị bở mà có vị thơm của thịt, của gia vị… Kỳ công là thế nên muốn giữ được bí quyết của nghề truyền thống, nhiều gia đình vẫn không thể “đốt cháy giai đoạn” hoặc bỏ qua một chi tiết nhỏ nào khi làm nem… Tuy nhiên, ngày nay, do nhu cầu thưởng thức nem Ninh Hòa ngày càng lớn, số lượng nem sản xuất ngày càng nhiều nên một số gia đình không còn gia công kỹ trong các công đoạn nói trên. Thay vào đó, máy xay thịt đã dần dần phổ biến ở làng nem. Riêng bà Năm vẫn còn giữ nguyên cách làm truyền thống, không chạy theo số lượng nên quán nem của bà bao giờ cũng đông khách.

Lần này, chúng tôi cũng ghé vào quán nem bà Năm nhưng tất cả đều vắng ngắt. Trước đây, 3 căn nhà liền nhau vốn rất nhộn nhịp, giờ trở nên trống trải. Tấm biển với dòng chữ “Cơ sở sản xuất nem Bà Năm” nằm quạnh quẽ ở góc nhà. Bà Năm không có nhà. Chị Mỹ Hòa - con gái bà cho biết: Từ khi có DHTX, bà Năm bươn chải ngoài chợ với gánh bún để vượt qua thời kỳ khốn khó; đồng thời giữ địa điểm bán nem lẻ của gia đình đã tồn tại ngoài chợ từ bao đời nay… Cơ sở sản xuất nem của bà Năm hơn chục lao động giờ đều thất nghiệp. Để giữ chân người lao động vốn đã gắn bó với gia đình bao năm qua, gia đình bà vẫn phải trả lương cho họ. Đi sâu vào làng, khung cảnh vắng tanh, những gia đình làm nem ngày trước giờ cửa đóng im ỉm. Những quán nem trước đây vốn nườm nượp khách giờ cũng nghỉ bán; hàng trăm lao động bỗng chốc trở thành thất nghiệp.

° Nguy cơ tai tiếng

Đi một vòng quanh các chợ, các địa điểm buôn bán nem, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên: Từ khi có DHTX, làng nem không còn gia đình nào sản xuất, vậy mà trên thị trường vẫn xuất hiện nem. Không những vậy, nem còn được bày bán hết sức công khai. Ngay tại ngã ba Ninh Hòa - nơi thường xuyên có các loại xe khách Bắc - Nam hoặc từ Tây Nguyên dừng đón trả khách, cả chục quán nước ven đường đều bày bán nem chua. Những khoanh nem treo lủng lẳng ngay trước cửa quán hoặc được mấy chị bán rong đem đến tận xe đon đả mời chào.

Quay lại làng nem, chúng tôi cảm nhận được điều khác thường tại một số địa điểm sản xuất nem. Một số nhà tuy đóng cửa im ỉm nhưng trước nhà vẫn có những giỏ lá chuối còn tươi nguyên và nhiều xe đạp (phương tiện của những người được thuê làm nem). Một người dân tiết lộ: Nói là nghỉ làm nem nhưng một số gia đình vẫn lén lút sản xuất. Nếu cơ quan chức năng “rục rịch” kiểm tra thì họ nghỉ làm hoặc chuyển sang làm ở các xã ngoài khu vực thị trấn. Còn không kiểm tra thì họ đóng cửa làm nem tại nhà, có khi nửa đêm dậy làm. Số nem làm ra không chỉ bỏ mối cho mấy quán tại ngã ba Ninh Hòa mà còn bán cho các địa phương khác… Như vậy, trên thực tế, ngoài một số hộ gia đình thực hiện đúng cam kết, dừng việc sản xuất nem thì không ít cơ sở vẫn lén lút làm chui. Việc sản xuất nem chui đồng nghĩa với chuyện lén lút giết mổ heo trái phép trong khi Ninh Hòa là một trong những địa phương đã có DHTX. Và chính những người sản xuất nem chui đã tiếp tay cho các cơ sở giết mổ heo vi phạm lệnh cấm vận chuyển, giết mổ gia súc của tỉnh. Bên cạnh đó, những chiếc nem trong mùa dịch đang là nguy cơ gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm, trong lúc dịch tiêu chảy cấp đang bùng phát tại nhiều địa phương.

° Quản lý khó khăn!

Khi UBND tỉnh công bố DHTX trên địa bàn toàn tỉnh, Ban chỉ đạo phòng, chống dịch của huyện đã triển khai ngay các biện pháp nhằm hạn chế dịch bùng phát như: Khôi phục chốt kiểm dịch tại xã Ninh Tây, củng cố các ban phòng, chống dịch cấp xã; cấm vận chuyển, tiêu thụ, giết mổ cũng như thực hiện đồng bộ các biện pháp khoanh vùng, phun thuốc phòng dịch và tiêu hủy số gia súc nhiễm bệnh, đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động từng hộ chăn nuôi, cơ sở kinh doanh giết mổ gia súc, sản xuất nem, giò chả… cam kết ngừng ngay các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Như vậy, tuy đã cam kết không giết mổ, kinh doanh, vận chuyển heo trong thời gian công bố dịch nhưng trên địa bàn huyện vẫn xảy ra nhiều vụ vi phạm. Trong đó, việc ngang nhiên sản xuất, bày bán công khai một số lượng lớn nem vẫn chưa được các ngành chức năng xử lý kiên quyết.

Theo ông Lê Thanh Sơn - Chủ tịch UBND thị trấn Ninh Hòa: “Việc giết mổ gia súc cũng như sản xuất nem không xảy ra trên địa bàn thị trấn mà được các gia đình sản xuất nem lén lút thực hiện tại các xã lân cận rồi đưa về thị trấn tiêu thụ”. Còn việc các hộ kinh doanh bày bán công khai nem tại ngã ba Ninh Hòa, ông Sơn cho rằng: Đây là địa bàn giáp ranh với xã Ninh Quang nên rất khó quản lý… Chúng tôi mang những thắc mắc, lo lắng về sự phức tạp của DHTX, cũng như tình trạng sản xuất, bày bán công khai nem chua trên địa bàn huyện đến gặp bà Vương Thị Hồng - Trưởng Trạm Thú y, Phó Trưởng Ban phòng, chống DHTX huyện. Bà Hồng không giấu được sự lo lắng: “Tuy đội kiểm tra liên ngành đã tăng cường công tác kiểm tra các lò mổ, các chợ (từ 3 giờ sáng đã đi kiểm tra)… nhưng vẫn xảy ra việc lén lút giết mổ cũng như bán thịt heo và sản xuất nem. Nhiều khi người dân phát hiện, gọi điện báo với cơ quan chức năng, khi lực lượng chức năng đến thì họ đã giấu đi. Chúng tôi lại không có chức năng khám xét nhà nên không thể bắt giữ. Khi bán công khai mà bị bắt, họ đều “bỏ của chạy lấy người”, tang vật tịch thu được đều vô chủ nên không xử phạt được. Trong thời gian tới, Ban phòng chống dịch của huyện sẽ phối hợp với các ban ngành làm quyết liệt hơn. Tăng cường công tác kiểm tra, xử lý, mời các hộ làm cam kết không giết mổ, sản xuất nem, giò chả cũng như kinh doanh các mặt hàng này”.

Trên đường về, chúng tôi vẫn bắt gặp những khoanh nem lủng lẳng treo trước các cửa quán. Những chiếc nem ẩn chứa nhiều mối nguy hiểm! Không biết thương hiệu nem Ninh Hòa có vượt qua mùa đại dịch?

NGỌC PHƯƠNG - HOÀNG TRIỀU

Về trước

Mọi thông tin về Website xin gởi về webmaster@ninhhoatoday.net