QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC THÔNG TIN NH

 

 

THÔNG TIN

NINH HÒA

 

 

 

Các làng nghề tất bật vào mùa Tết

 

Những ngày giáp Tết, các làng nghề tại Khánh Hòa lại hối hả vào mùa sản xuất để có đủ hàng cung cấp cho thị trường. Trên nhiều xóm ngõ, không khí lao động rất rộn ràng, khẩn trương.

Rộn ràng làng bánh tráng Ninh Hòa

 

Mới tờ mờ sáng, gia đình bà Nguyễn Thị Thư (Xóm Rượu cũ, nay là tổ dân phố 6, phường Ninh Hiệp, thị xã Ninh Hòa) đã tất bật chuẩn bị cho một ngày làm việc bận rộn. Bên bếp trấu đỏ lửa, bà Thư khéo léo múc bột đổ vào vá cho bột tỏa đều, chờ bánh chín rồi dùng cây chìa vớt bánh, nhẹ nhàng đặt lên bàn xoay. Người thợ phụ dùng ống nhựa lấy bánh trải đều lên vỉ tre. Nhìn có vẻ đơn giản, nhưng nếu không phải là thợ lành nghề thì không dễ tráng được những chiếc bánh tròn đều và lành lặn. Những chiếc vỉ xếp đầy bánh lần lượt được mang ra ngoài trời đón nắng. Bánh khô sẽ được gỡ và xếp thành ràng (mỗi ràng 30 chiếc). Cứ thế, mỗi người một việc, ai ai đều tất bật làm không nghỉ tay; quanh căn nhà nhỏ không ngớt tiếng cười.

 

Bà Trần Thị Ngọc Hạnh (trái) bên khung dệt chiếu.

 

Xóm Rượu hiện có khoảng 40 hộ làm bánh tráng. Gia đình bà Thư có 2 lò bánh với khoảng 10 nhân công, cung cấp cho thị trường bánh tráng cuốn nem, bánh tráng nướng, bánh tráng ngọt... Vào mùa Tết, các hộ đều tăng công suất làm việc gấp đôi ngày thường. Trung bình mỗi ngày, bà Thư chuẩn bị 100kg gạo để xay thành bột, đủ làm 600 vỉ bánh (tương đương 3.000 chiếc). “Làm bánh cực lắm, lúc nào cũng ngồi cạnh lò trấu nóng hầm hập. Nhưng không làm thì thấy buồn, thấy thiếu, thấy nhớ nghề...” - bà Thư tâm sự. Còn theo bà Phan Thị Minh Hiếu (cùng xóm, người có hơn 10 năm sản xuất bánh tráng), ngày thường, bà và thợ chỉ làm đến trưa là nghỉ, còn những ngày này, thường làm tới tận chiều tối mới đủ 700 vỉ (1.400 bánh) mà chủ khoán cho mỗi ngày.

Gần Tết, gia đình bà Nguyễn Thị Thư phải tăng công suất gấp đôi ngày thường.

 

Theo những người làm bánh tráng ở đây, để có bánh tráng ngon, nước pha bột phải sạch (thường là nước máy), không phèn thì bánh mới trong, không bị đục và đen. Cách pha bột cũng tùy theo kinh nghiệm của mỗi người, sao cho bột không đặc quá (bánh lâu chín và bị cứng), cũng không bị lỏng quá (sẽ khiến bánh rã và khó vớt). Việc phơi bánh cũng quan trọng không kém. Bà Lê Thị Bưởi, người chuyên đảm nhận khâu phơi bánh tại một cơ sở sản xuất bánh tráng ở Ninh Hiệp cho biết, bà phải thường xuyên trông chừng những vỉ bánh đang phơi. Chỉ cần nghe tiếng bánh nổ lép bép, bánh cong lên, tách khỏi vỉ tre là phải mang vào gỡ bánh. Nếu để khô quá thì bánh sẽ vỡ, ngược lại, nếu bánh còn hơi ẩm thì dễ bị mốc khi để lâu.

Nhộn nhịp làng đúc đồng Diên Khánh

 

Bà Lê Thị Bưởi mang bánh tráng đi phơi. 

 

Về thăm làng đúc đồng hơn 100 năm tuổi Phú Lộc Tây, nay là tổ dân phố 15, thị trấn Diên Khánh (huyện Diên Khánh), chúng tôi cảm nhận được không khí bận rộn của làng nghề trong mùa làm ăn lớn nhất năm. Những ngày này, cơ sở của ông Trần Minh Khương, một trong những nghệ nhân gắn bó lâu năm với nghề đúc đồng thường xuyên đỏ lửa và không ngớt âm thanh của máy mài đồng. Khi chúng tôi đến, bà Nguyễn Thị Hoa, vợ ông Khương đang cẩn thận gói từng chiếc lư hương, chân đèn... vào giấy báo để kịp giao hàng cho khách trong và ngoài tỉnh. Ngày Tết, gia đình ông Khương làm khoảng 4 - 5 bộ đồ thờ cúng (gồm đèn, lư hương, đài hoa, cổ bồng), nhiều gấp đôi ngày thường. Mỗi bộ có giá bán từ 2 - 3 triệu đồng.  

Cơ sở đúc đồng của bà Lê Thị Dung cũng đang rất tất bật. Bà Dung cho biết, làng nghề chuyên đúc đồ thờ cúng như chân đèn, lư hương, cổ bồng, bình hoa... Để có một sản phẩm hoàn chỉnh, người thợ đúc đồng phải trải qua công đoạn gồm: làm khuôn đúc, nấu đồng, rót đồng vào khuôn, mài và chùi bóng. Do không đủ điều kiện, nhân công để làm tất cả các công đoạn này nên nhiều hộ gia đình làm theo hình thức “chuyên môn hóa”, nghĩa là mỗi nhà đảm nhận một khâu riêng. Để đúc được những sản phẩm có tính thẩm mỹ cao đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và kiên trì. Đất làm khuôn phải được chọn lọc kỹ để sản phẩm đều nhau, không bị tì vết. Khi rót đồng vào khuôn, người thợ phải chú ý rót đều tay để sản phẩm mịn đều, không có đường rãnh. Từ tháng 11 âm lịch, các cơ sở đúc đồng vào mùa làm hàng Tết. Ông Nguyễn Văn Nhường - Chủ nhiệm Hợp tác xã (HTX) Đúc đồng Phú Lộc (Diên Khánh) cho biết, làng đúc hiện có khoảng 40 hộ sản xuất, kinh doanh sản phẩm đúc đồng, riêng HTX Đúc Phú Lộc có khoảng 20 hộ tham gia, trung bình mỗi năm cung cấp 6.000 - 7.000 bộ sản phẩm cho các địa phương trong tỉnh và một số tỉnh lân cận như Bình Định, Ninh Thuận... Riêng vụ Tết (quý IV), số lượng hàng sản xuất tăng gấp đôi. Đợt Tết, HTX sản xuất khoảng 2.000 bộ sản phẩm.

Miệt mài bên khung dệt chiếu

Từ làng đúc đồng Phú Lộc Tây đi ngược về xã Vĩnh Thái (Nha Trang), chúng tôi đến thôn Thủy Tú, địa danh nổi tiếng một thời với sản phẩm chiếu cói. Vừa thoăn thoắt tay đưa những cọng cói nhiều màu sắc vào khung, bà Trần Thị Ngọc Hạnh vừa lý giải về nét đẹp riêng của chiếu nơi này: “Chiếu ở các địa phương khác thường làm bằng cách giữ nguyên sợi cói, sau khi dệt xong mới in hoa văn trang trí lên nhưng chiếu Thủy Tú lại nhuộm cói trước. Cói sau khi nhuộm được phơi nắng vài ngày cho se rồi bó lại để dệt dần. Khi dệt, người thợ phải khéo léo lựa màu sợi chiếu cho phù hợp để tạo nên những sản phẩm hài hòa, thanh nhã”.

Trong câu chuyện của bà Hạnh, tôi thấy thấp thoáng bóng dáng ký ức về cánh đồng cói bát ngát, về một thời hoàng kim của làng nghề dệt chiếu có cái tên rất đẹp này. Chừng vài chục năm trước, nhà nhà người người đua nhau làm chiếu. Giờ đây, chỉ còn khoảng 5 - 6 nhà giữ nghề truyền thống, trong đó có hộ bà Hạnh. Hiện nay, mỗi dịp Tết đến xuân về, bà Hạnh cùng 1 người thợ miệt mài bên khung dệt, làm việc từ sáng tới tối, thậm chí không kịp nghỉ trưa. Bà Hạnh cho hay, trung bình mỗi ngày, bà và thợ dệt được 5 chiếc, nhiều hơn 1 chiếc so với ngày bình thường. Tuy vất vả, nhưng bù lại, họ có thêm niềm vui vì chiếu bán chạy, đồng nghĩa với việc gia đình sẽ có thêm tiền để sắm sửa, đón một cái Tết đủ đầy...

ANH THÁI