QUI KHUYEN HOC NINH HOA

Trở về

MỤC LỤC THÔNG TIN NH

 

 

THÔNG TIN

NINH HÒA

 

 

Trăn trở xóm rác Rù Rì

 

Lâu nay, bãi rác Rù Rì là nguồn sống của hàng trăm người nghèo. Bất chấp môi trường độc hại, các gia đình cần mẫn bới rác để mưu sinh. Tháng 6 tới, sẽ đưa bãi chôn lấp chất thải rắn Lương Hòa vào sử dụng. Những gia đình sinh sống nhờ bãi rác sẽ về đâu…

Mưu sinh trên bãi rác

Gồng gánh lên bãi rác mưu sinh.

 

Ông Châu Ngô Anh Nhân - Phó Giám đốc Ban quản lý Dự án Cải thiện vệ sinh môi trường TP. Nha Trang: Gói thầu NT-3.2 (thuộc Dự án Cải thiện vệ sinh môi trường TP. Nha Trang) là đóng cửa bãi rác Rù Rì và xây dựng mới bãi chôn lấp chất thải rắn Lương Hòa, xã Vĩnh Lương. Dự kiến, tháng 6-2013, bãi rác chôn lấp chất thải rắn Lương Hòa được đưa vào sử dụng. Khi bãi rác mới đi vào hoạt động, những người hành nghề nhặt rác sẽ không được vào nhặt rác tại đây.

Nằm cạnh khu nghĩa trang phía Bắc TP. Nha Trang, bãi rác Rù Rì là nơi tập kết rác lớn nhất của thành phố. Đây cũng là nơi mưu sinh của hàng trăm người nghèo. Họ đến từ nhiều tỉnh như: Phú Yên, Bình Định, Đắk Lắk, Kon Tum, Khánh Hòa... Ở đó, có gia đình cả 3 thế hệ cùng đi nhặt rác. Dường như rác đã gắn liền với cuộc sống của họ; dù mưa hay nắng, mặc cho khói bụi bốc ngùn ngụt, mùi xú uế nồng nặc, ruồi nhặng bâu đen đặc, họ vẫn miệt mài mưu sinh.

Cứ vào độ giữa trưa và chiều tối, khi những chiếc xe chở rác từ thành phố tiến vào bãi, họ quây lại nhặt nhạnh mọi thứ miễn là bán được để lấy tiền đong gạo và chi tiêu trong cuộc sống. Đôi tay thoăn thoắt cào, nhặt, bà Ngô Thị Dễ, 75 tuổi cho biết: “Tôi đã gắn bó với nghề lượm rác hơn 40 năm. Lấy chồng cùng nhặt rác, rồi sinh 6 người con trên các bãi rác. Giờ đây, các con cháu tôi cũng xây dựng gia đình và sinh con đẻ cái, mưu sinh nhờ bãi rác này”. “Thế con cháu bà có được đi học không?”, tôi hỏi. “Cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, cuộc sống hàng ngày thiếu thốn đủ thứ thì lấy gì cho chúng nó đi học”, bà Dễ trả lời. “Tưởng rằng cả đời tôi nhặt rác để con cháu được ăn học, thoát cảnh sống cơ cực, nhưng cuối cùng vẫn không thoát được cái nghèo. Sau này, bãi rác đóng cửa, không biết con cháu tôi sẽ sống ra sao nữa” - bà Dễ thổ lộ.

 

Đứng chờ xe đổ rác để lượm lấy những thứ bán được, dùng được.

Hầu hết những người nhặt rác ở đây đều có hoàn cảnh khó khăn. Một ngày làm việc của họ bắt đầu từ lúc tờ mờ sáng. Ông Nguyễn Hùng, 53 tuổi, có thâm niên mưu sinh ở bãi rác Rù Rì hơn 40 năm cho biết: “Mỗi ngày, bới rác ở đây cũng kiếm được 30 - 50 ngàn đồng, hôm nào gặp may kiếm được cả trăm ngàn đồng. Tuy nhặt rác cực nhọc nhưng đỡ hơn so với công việc đốn củi, đốt than trước đây. Chúng tôi vẫn biết bới rác rất độc hại, nhưng biết làm gì khi không biết chữ, biết nghề...”.

Tuy bãi rác Rù Rì nuôi sống nhưng cũng để lại cho họ biết bao nỗi đau, có người bị xe rác lật đè chết, bị sụp hố gãy tay chân, bệnh tật do hít thở mù xú uế, độc hại... Ông Hùng - công nhân Công ty Môi trường đô thị Nha Trang - người lái máy ủi lấp rác ở đây cho biết: “Mỗi ngày, bãi rác Rù Rì tiếp nhận khoảng 60 xe với khoảng 300 tấn/ngày đêm. Dù ngày hay đêm, nắng mưa hay gió rét, những người này vẫn ra bãi rác để mưu sinh.

Người dân lao vào nhặt rác bất chấp nguy hiểm rình rập.

Cảnh cơ hàn nơi xóm rác

Dọc con đường lầy lội dẫn vào bãi rác Rù Rì, hàng chục túp lều được dựng lên bằng đủ thứ “vật liệu” như: vải bạt, áo mưa… trông rất nhếch nhác. Đi vào trong xóm, chúng tôi gặp bà Nguyễn Thị Ảnh, 62 tuổi tập tễnh từ trong lều chui ra. Bà Ảnh nói: “Cả xóm đã đi làm. Hôm qua, tôi đi nhặt rác, chân đạp phải đinh mưng mủ nên không đi được”. Trước đây, cả xóm có khoảng 100 hộ. Năm 2009, Ban quản lý Dự án Cải thiện vệ sinh môi trường thành phố đã hỗ trợ, bồi thường, di dời giải tỏa nên giờ chỉ còn khoảng 10 hộ. Trong đó, có gia đình tới 3 thế hệ sinh hoạt chung trong 1 túp lều rộng chừng 10m2, xung quanh được bao bọc bởi những bao tải mà họ nhặt được.

Nhanh tay cào rác để nhặt phế liệu.

Chúng tôi gặp chị Võ Thị Hồng Nhung, 21 tuổi đang bồng đứa con nhỏ đợi chồng là anh Trần Minh Nhật, 22 tuổi đi làm về. Chị được sinh ra và lớn lên ở bãi rác Rù Rì. Những năm tháng mưu sinh trên bãi rác, anh chị đem lòng yêu thương nhau rồi dắt nhau về sống chung mà chẳng cần phải đăng ký kết hôn. Chị Nhung hồn nhiên nói: “Cứ thương nhau thì chung sống thôi. Cả hai đứa đều không biết chữ nên không đăng ký, nghèo thì lấy tiền đâu mà cưới hỏi...”. Trong túp lều thấp lè tè, tối tăm, ẩm thấp của vợ chồng chị Nhung hầu như không có một vật dùng nào có giá trị. Chị Nhung nói: “Tất cả những vật dụng này đều được vợ chồng tôi nhặt từ bãi rác về dùng. Cả xóm không có điện nên đi làm về là chui vào lều ngủ. Cả xóm cùng xây 1 cái bể rồi góp tiền mua nước sinh hoạt với giá 50.000 đồng/bể (khoảng 5m3) để sinh hoạt chung”.

 

Trẻ em cùng cha mẹ lên bãi rác Rù Rì.

 

Ông Mai Xuân Trí, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội: Trước đây, TP. Nha Trang đã tiến hành di dời, giải tỏa, xử lý những hộ dân dựng lều xung quanh bãi rác để sinh sống. Có thể do chưa quyết liệt, triệt để nên tình trạng này tái diễn. Để sớm chấm dứt tình trạng này, TP. Nha Trang và các ngành chức năng cần nhanh chóng xác minh lại thời gian, điều kiện sinh hoạt của người dân… để xem xét hộ nào được bồi thường hỗ trợ, hộ nào buộc phải trục xuất; đồng thời tuyên truyền, vận động và nghiêm cấm tuyệt đối người dân đến đây sinh sống. 

Còn trong chiếc lều của chị Nguyễn Thị Lài chỉ đủ đặt một chiếc giường ọp ẹp và mấy dụng cụ nấu ăn sơ sài. Thế nhưng, đây là nơi trú ngụ của 4 nhân khẩu. Ngay phía sau nhà là hàng chục bao phế liệu, ruồi nhặng bu đen. Hỏi chuyện, chị Lài cho biết, ai cũng biết sống như thế này sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, nhưng dần rồi cũng quen…

“Lực bất tòng tâm”

Sự nghèo khó khiến cuộc sống của những gia đình mưu sinh bằng nghề nhặt rác thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần, đáng thương nhất là những đứa trẻ. Em Nguyễn Lê Thành nói: “Em rất muốn được cắp sách đến trường, thích đọc truyện tranh và xem phim thiếu nhi, nhưng vì không có tiền nên đành chịu”. Chính vì điều kiện học hành quá khó khăn nên số trẻ ở xóm rác được đến trường chỉ đếm trên đầu ngón tay...

Hơn 40 năm nay, bà Ngô Thị Dễ vẫn cần mẫn mưu sinh trên bãi rác Rù Rì.

Bà Ngô Thị Đào, 47 tuổi, hơn 30 năm mưu sinh ở bãi rác Rù Rì cho biết: “Năm 2009, Ban quản lý Dự án Cải thiện vệ sinh môi trường TP. Nha Trang đến đây hỗ trợ tiền (khoảng 10 - 15 triệu đồng/hộ) và vận động chúng tôi về quê sinh sống, chuyển đổi việc làm. Nhưng chúng tôi biết đi đâu, làm gì để sống khi không có đất, không nhà, không nghề nghiệp. Nhà nước có hỗ trợ tiền cũng không quý bằng việc cho chúng tôi nơi ở, học nghề, con cái được đi học. Vì chúng tôi quá nghèo, không biết phải làm gì để nuôi sống bản thân, gia đình nên đành bám trụ bãi rác để mưu sinh”.

“Nhà” của người dân nhặt rác được dựng phía dưới chân bãi rác Ru Rì.

Trao đổi với chúng tôi, ông Ngô Khắc Thinh - Phó Trưởng phòng Quản lý đô thị TP. Nha Trang cho biết, năm 2009, UBND TP. Nha Trang đã ra quyết định cưỡng chế tháo dỡ 89 lều tạm của người dân lấn chiếm xung quang bãi rác Rù Rì làm nơi sinh sống, hành nghề nhặt rác; đồng thời thành phố đã tiến hành bồi thường cây trồng, công trình vật kiến trúc, hỗ trợ 50% đất nông nghiệp, ổn định sản xuất, di chuyển, chuyển đổi nghề và khen thưởng cho 89 trường hợp với số tiền hơn 1,3 tỷ đồng. Hiện nay, các hộ này đã có hộ khẩu thường trú tại tổ 22 Hòn Chồng, phường Vĩnh Phước, TP. Nha Trang. Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế tại bãi rác Rù Rì, vẫn còn 50 trường hợp tái chiếm đất dựng lán trại chứa phế liệu. Do đó, đối với những trường hợp tái chiếm, thành phố sẽ cương quyết thực hiện cưỡng chế về nơi cư trú theo quy định.    

Chia tay xóm rác, chúng tôi vẫn băn khoăn về những giải pháp để cải thiện điều kiện sống của người dân xóm bãi rác.

VĂN GIANG