Chuyện kể dân gian NINH PHỤNG

 VÕ TRIỀU DƯƠNG & NGUYỄN VIẾT TRUNG

Chuyện Anh Hàn

Ngày xưa tại tổng Thượng (khu vực xã Ninh Phụng) có một cô gái tên Hường nhà nghèo, mỗi khi đi chợ thường mặc áo bính của mẹ. Chiếc áo bên trong dài hơn lại rách, áo của mẹ ngắn nhưng lành lặn được mặc ở ngoài, do đó lòi ra lai áo bên trong. Mặc áo như thế này gọi là mặc áo “lõ lường”.

Lâu lâu mỗi khi cô đi chợ đều ngang qua nhà của anh thanh niên tên Hàn, anh này ỷ giàu có thấy cô mặc áo bính như vậy nên khinh bỉ, thường hay ngạo nghễ trêu chọc:

Ai kia như dáng gái Hường

Mặc chi cái áo “lõ lường” đẹp ghê.

Cô Hường bị chọc ghẹo như vậy lấy làm tức quá nhưng không thể nào đối đáp lại được. Sau đó gia đình anh Hàn chẳng may bị khánh kiệt, anh ta phải lang thang sang tổng khác học nghề đan lát kiếm sống. Trong một lần chặt tre, anh bị cây gai tre đánh bật vào mắt nên một con bị mù. Sau hai năm nhớ làng anh về thăm và đem theo vài cái rổ để biếu bà con. Anh ta đi ngang qua nhà cô Hường, vừa trông thấy cô gái vội ra đứng trước ngõ để rửa hận. Cô cất giọng hát:

Ai kia dáng tựa anh Hàn

Bưng rổ “mặt mốt” về làng xin khoai.

Từ “mặt mốt” nói lái thành một mắt mà cũng có nghĩa là cái rổ đan long mốt, anh Hàn đứng lại toan hát đáp trả nhưng trong cơn vừa thẹn vừa giận không thể tìm ra nổi câu vè. Anh ta về nhà tức giận đau bệnh mà chết, cũng tại hai câu hát độc địa của cô Hường.

Tiếng dữ đồn xa, làng xóm nghe được ai cũng trách cô là ác tâm trả thù chi độc địa. Bấy giờ cô gái hối hận việc làm của mình, ngày hôm sau cô tìm đến mộ anh Hàn khóc lóc thảm thiết. Cô thề hẹn với người quá cố rằng cô quyết ở vậy không chồng, để trọn đời vun đắp mồ mả cho anh Hàn.

 Chuyện ma da, ma giấu

Ma da và ma rú vốn gốc từ tiếng Chăm yarú (nước và núi rừng). Ma da tức là ma ở dưới nước, ma rú là ma lạc lõng bơ vơ trên rừng, thật ra chỉ là chuyện đồn thổi, hoang đường nhưng người dân ít học ở nông thôn xưa tin là có thật. Xã Ninh Phụng là một địa phương có nhiều sông, suối nên chuyện ma da gần như sắp sẵn trong chuyện kể của mọi người.

Theo truyền thuyết, ma da là linh hồn của những người chết nước không siêu thoát được, suốt năm này sang năm khác vẫn ở dưới đáy sông sâu. Nơi quy tụ ma da nhiều nhất là Ngã Ba hợp lưu các con sông Đá, sông Lốt, sông Cái ở cuối làng Điềm Tịnh và tại các khúc sông sâu. Người ta kể rằng ma da hình dáng giống con chình có thêm tay chân như người, nếu ai tắm ở vực sâu gặp phải ma da thì liền bị nó kéo chân nhận nước cho đến chết ngộp. Ma da nào tìm được người chết thay thì sẽ lên ở gò đống hay vất vưởng trên cành cây nội cỏ thoát hẳn cuộc đời cõi âm lạnh lẽo. Những người ở gần sông qua nhiều đời thường kể rằng, trong đêm giông mưa gió sụt sùi, người ta nghe tiếng ma da than thở khóc lóc trên bờ sông vì lạnh lẽo. Ma da ước ao rằng có ai xuống vực sâu mò cá hay tắm giặt để nó kéo chân chết thay làm  ma da cho nó. Bởi vậy ngày xưa nơi khúc sông nào nổi tiếng có nhiều ma da, người địa phương rước thầy phép đến vớt hồn ma da lên ở trên khô gọi là lễ “vớt vong” để trừ họa cho dân. Hoặc người bị chết đuối dưới sông, để nạn nhân khỏi làm kiếp ma da, người thân phải rước thầy pháp đến tại chỗ bị tai nạn lập đàn để “vớt vong”.

Ma giấu cũng là câu chuyện được truyền khẩu trong dân gian xã Ninh Phụng. Người ta kể rằng loài ma giấu ngày xưa chuyên dẫn người giấu trong bụi cây có nhiều gai góc. Theo các cụ già kể lại, người bị ma giấu trong bụi ngồi yên lặng, đôi mắt lờ đờ, miệng mồm ngậm đầy cứt trâu, cổ được ma cho đeo kiềng bằng con rắn, dù thấy ai đi qua lại cũng không gọi kêu được. Ma giấu dùng phép che người bị giấu nên người đi tìm dù có đến gần một bên cũng không thấy mà phải dùng đến chó để phát hiện. Cách đây khoảng thế kỷ tại xã Ninh Phụng vẫn còn trường hợp dân cả làng dẫn chó đi tìm người bị ma giấu.

 VÕ TRIỀU DƯƠNG & NGUYỄN VIẾT TRUNG

Chuyện kể dân gian Ninh Phụng

>> Quan Trấn nướng giặc

>> Bợm Thao

>> Bàu Bơi và quả chuông Thanh Lương

>> Nợ bánh đúc trả tiền vè

VỀ TRƯỚC