Ngày xuân viếng nghĩa trang, đọc thơ Cao Chu Thần

             Khoáng đãng, yên tĩnh và thanh thản không nơi đâu bằng nghĩa trang …

            Chiều hai mươi hai tháng Chạp : Cùng người phu đào huyệt vốn là một học trò cũ, vác cuốc dãy cỏ mộ gia tiên. Đã sắp là xuân mà khí trời vẫn se buốt lạnh như những ngày trọng đông.

            Vàng tro bay trong gió chiều …

            Nằm dài trên cỏ. Nhìn trời xanh lồng lộng trên cao. Cả một thế giới tĩnh lặng, nhẹ nhàng. Lắng mình để tìm một chút tâm cảm giao thoa giữa âm và dương. Nỗi xao xuyến lẫn bình yên lắng đọng. Muôn mặt nhân gian bỗng trở nên vô ảnh. Thấy lòng mơ màng một nỗi thanh thản lạ lùng ..

            Nằm dài. Yên nghỉ. Muốn quên đường về .

            Sáng Mùng Một Tết : Lại đến nghĩa trang. Đầu năm, người lễ mộ cũng đông . Áo quần đủ sắc màu. Nam thanh nữ tú xen lẫn tóc bạc lưng còng. Hoa tươi, kẹo ngọt, bánh mứt, trái cây …Một góc thế giới phù hoa như chợt xô về đây. Không gian thoảng ngát hương trầm. Lang thang thắp hương qua từng dãy mộ. Những phần đời đang nằm yên lặng thu mình đắm chìm trong cỏ hoa lau lách rung động nhẹ nhàng …  Sóng gió, lẫy lừng, tang thương u uất hay sang cả quyền uy, cùng hèn mọn yểu vong. Tất cả những đời dài như thế, giờ đều thu gọn lại giản đơn trong hai hàng số sinh - tử trên bia mộ xám lạnh lùng !

            Đến nghĩa trang là nhớ khúc Bồn Tử ca của Trang Tử về một quê hương thật của con người. Lời thơ NĐT còn nguyên âm động : đường về quê xa lắc lê thê  nhập nhòa trong câu hát họ Trịnh : đường chạy vòng quanh một vòng tiều tụy. Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà ? __ Cách ba ngôi mộ đầy những hoa và bánh, một người đàn bà áo nâu ngồi che mặt khóc lặng thầm trước một mộ phần còn tươi màu đất. Rồi lại một dãy mộ khác, hoa lay–ơn đan xen huệ trắng lạnh lùng. Lấy bớt hoa tươi ở một vài chân mộ đem chia đều cho những phần mộ cô lẻ khác … Tự hỏi, mộ huyệt cho mình cuối cuộc đời? Có được cánh hồng nào sớt chia chút hương ngát lặng thầm? Có được một sắc nhớ thương gửi theo gió ngàn bay? Hay vẫn-nỗi-dâu-bể-đa-đoan cứ mãi truy đuổi đến tận cùng ?

            Thêm một nhành cúc tím xẻ từ khóm cúc của một ngôi mộ lớn, xin đem chia cho một nắm đất nhỏ nhoi lạnh vắng trầm hương.

            Đứng đây _ giữa trời cao đất rộng ! Nhớ Hoa từng mùa của André Maurois :Từ cái chuyển hóa của đất trời__ Tình yêu vẫn luôn hồi sinh như Sự Sống bao giờ cũng bắt đầu từ Cái Chết …

            Vàng tro và trầm hương quyện trong gió xuân tươi. Phù trần mêng mang đâu là ranh giới ? Quê- hương- nghìn- đời của ta ơi! Câu hát về một Quê Nhà cứ vang động mãi trong một sớm xuân hồng …

            Mùng Hai, Mùng Ba Tết : Đóng cửa . Đọc thơ Cao Chu Thần .

            Mỗi bài thơ họ Cao, là một khúc ca bi tráng vút lên từ trái tim giàu lòng trắc ẩn của một con người, dẫu rất chua xót đối nghịch với cuộc đời nhưng cũng đồng thời lại vô vàn yêu tha thiết nó :

Gió chiều bóng xế vẫn không trở về

Xõa tóc trên cầu, mỉm cười tự biết mình vậy .

Trãi phơi tấm lòng theo muôn dặm quan san nhưng hùng tâm tráng chí rồi cũng chỉ biết gửi vào mây nước : Ta muốn lên ngọn cao. Hát vang mây nước dậy. Hẹn thề mà được đâu. Phàm việc đều như vậy. __ Xưa là hùng tâm nhập thế của một Kẻ Sĩ với ba thước gươm sửa lại cuộc đời :

Nếu không thấy ba đào hùng tráng

Thì sao biết được tấm lòng muôn dặm

Nhưng gió mưa thời đại cũng là gió mưa lòng người. Chút lòng cô trinh giữ cho vệt áo xanh của chàng Tư Mã Phú Thị không bao giờ nhòa theo được với gió bụi cuộc đời: Ta biết những điều trái của ta. Nhưng chẳng thà ta lại là ta ! (ngã diệc tri phi ninh tác ngã ) .

            Bên ngoài bóng xế, đọc lại Bạch vãn túy qui (Chiều tà, say trở về). Nỗi cô đơn và ngạo khí của một con người âm động đến thiên thu :

Chuếnh choáng say về không đợi dắt

Mịt mờ khói trúc một dòng sông

La đà , ghé tới hoa sen hỏi :

Hoa có hồng như mặt rượu không ?

Nhìn chi người __ nhìn khói , nhìn sóng, nhìn sông .

Hỏi chi người __ hỏi Hoa , phải chỉ là Hoa Sen thôi !

Nỗi Cô Đơn và Tâm Phách ấy, khi mở ra, tầm vóc trấn ngự cả vũ trụ :

Trời đất có núi ấy .

Muôn thuở có chùa này

 Lại thêm Ta đến đây !

Nhưng thu kín lại, vẫn là Cái Ta nhỏ bé mong manh của một Thân khách đi qua cuộc đời với niềm cô đơn bất biến :

Trong cảnh im lặng của mùa xuân, một thân cò trắng giữa sông hồ

( Xuân tĩnh giang hồ nhất bạch âu )

             A ha !..ngàn năm sau vẫn thế, vẫn chỉ là Cái Ta nhỏ bé mong manh của một Thân khách đi ngang qua cuộc đời với niềm cô đơn bất biến … Và Bạn Ta? Bạn Ta? Có khi nào nghiêng chén rượu say tràn... Giữa ảo ảnh Thực - Mơ, vẫn thấy chớp lên cánh cò trắng lẻ loi, cùng thầm lặng chuyện trò ?...

            Rượu ngọt ngày đầu xuân cứ sóng sánh mãi trên những trang thơ Cao Chu Thần .

 ĐỘ NGẠN

Về trước